ეს ტრიბუნა დიდი პასუხისმგებლობის ტრიბუნაა.
ამას გრძნობს იმერეთი, ეს ურწმუნო თომამაც უნდა ირწმუნოს. კარგად ვაცნობიერებთ ამას, ბატონო პრეზიდენტო, როცა მდგომარეობა აფხაზეთში ძალიან დაძაბულია.
ამერიკაში უაღრესად წარმატებული ვიზიტის შემდგომ, დედაქალაქიდან ეს თქვენი პირველი გასვლაა.
მეც, ჩემი კოლეგებიც ვგრძნობთ დიდ პასუხისმგებლობას მთავრობის გუშინწინდელ სხდომაზე, თქვენს მიერ გაკეთებული განცხადების გამო. თქვენ განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებთ ამ ვიზიტს და თვლით, რომ იგი როგორც ქვეყნის ეკონომიკაში, ასევე კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლაში ბევრ რამეს შეცვლის.
ღმერთმა გისმინოთ!
ამას შემთხვევით არ ვამბობ!
ხალხს იმედი ბევრჯერ გაუცრუვდა, ბევრჯერ დავპირდით, დაპირება კი ვერ შევისრულეთ. ბევრჯერ დავიწყეთ ახალი ეტაპი ეკონომიკაში, კორუფციის წინააღმდეგაც და ვამთავრებთ გაჩერებული საწარმოებით, სეკვესტრირებული ბიუჯეტით.
გულწრფელად ვამბობ, დარწმუნებული ვარ, სწორად გამიგებთ ბატონო პრეზიდენტო, როცა ბოლო წლების პოლიტიკურ ცხოვრებას ვაანალიზებ, იმ დასკვნამდე მივდივარ, რომ საქართველოში ბევრ ადამიანს, უპირველესად ხელისუფლებაში, ვისაც სიმართლის თქმის უფლება და შესაძლებლობა აქვს, სიმართლის თქმის არანაირი სურვილი არა აქვს. მართლაც საქართველოში სიკეთე გათითოკაცებულია, ბოროტება ერთ მუშტად შეკრული; ქვეყნის სამარცხვინოდ, გონებაზე კუჭია გამარჯვებული. ერთ მუშტად შეკრული, გარკვეული პოლიტიკური ჯგუფის, თუ უკვე ჯგუფების მხარდამჭერი, სხვადასხვა ქვეყნის გრანტებით შეიარაღებული პიროვნებები, მედიის გარკვეული წარმომადენლები, ისე ესხმიან ხალხს, რომ პრინციპული პოზიციის მქონეს და სიმართლის მთქმელსაც კი ურჩევნია წყნარად იყოს.
მეც ვდგავარ ამ ტრიბუნასთან არჩევანის წინაშე - ვის ვასიამოვნო, - ხალხს და ოპოზიციას ხელისუფლების კრიტიკით, თუ ხელისუფლებას დითირამბებით.
ავადმყოფობაა, როცა მუდმივად სძულთ და ყველაფრისათვის აკრიტიკებენ, ავადმყოფობაა ისიც, როცა მართვის ამორჩეულ პოლიტიკოსს, თუ სახელმწიფო მოღვაწეს მუდმივად აქებენ.
არც ისაა სწორი, როცა ამბობენ, რომ ქვეყანაში ყველაფერი კარგად მიდის და არც ის, როცა ამბობენ, რომ კარგი ქვეყანაში არაფერი ხდება. პირველი - ცინიზმია, მეორე _ უიმედობის დამკვიდრება. საქართველოსთვის ორთავე მიუღებელია.
მე ამ ტრიბუნასთან არც იმისთვის ვდგავარ, რომ ხელისუფლება ვაქო და არც იმისთვის, რომ ის ვისაუბრო, რაც ხალხს მოეწონება.
მე უნდა ვთქვა ისე, როგორც ვხედავ , როგორც მწამს. მაგრამ ვთქვა არა სიძულვილით, ბოღმით,ნიშნისმოგებით, არამედ თანაგრძნობით, პატივისცემით, კეთილი განწყობით.
ჩემი პრინციპი იყო და რჩება - "უმჯობესია რამდენიმე პროგრესული კაცი გიჭერდეს მხარს, ვიდრე ათასები ტაშს ბრმად გიკრავდნენ". პოგრესული ხალხშიც ბევრია და ხელისუფლებაშიც. ბრმად ტაშის დამკვრელი ხელისუფლებაშიც ბევრია და ხალხშიც.
_ "კარგი რამ მჭირდეს, გიკვირდეს, ავი რა საკვირველია!"
თამარის ეპოქაში _ საქართველოს "ოქროს ხანაში" ათქმევინა ყოფამ დიდ რუსთაველს. ცუდი ოქროს ხანაშიც კი არ იყო საკვირველი, გაკვირვებას კარგი იწვევდა.
მე თქვენთვის ჩემი მოსაზრებებით არაერთხელ მომიმართავს, ბატონო პრეზიდენტო ბორჯომის თქვენთან შეხვედრას განსაკუთრებით ვაფასებ.
გული მწყდება, რომ ჩემს მიერ დასმულ ბევრ მწვავე პრობლემას რეაგირება არ მოაყოლეთ. გული იმაზეც მწყდება, რომ პარლამენტმა ჩემი გამოსვლების მაღალი შეფასების იქით ნაბიჯი არ გადადგა.
ჩემი გამოსვლები გამოქვეყნებულია. ხალხმა შეაფასოს, ბატონო პრეზიდენტო!
ხშირად, როცა შექმნილ მდომარეობას ვაანალიზებ, ვაკვირდები ქვეყანაში მიმდინარე პროცესებს, ვფიქრობ ერთი უბედურება ხომ არ დაგვემართა? - მწარე სიმართლეს ტკბილი ტყუილი ხომ არ ვამჯობინეთ; ის, რაც ტკბილი ტყუილია ხელისუფლებისათვის,ხალხისათვის მწარე სიმართლეა
ტკბილი ტყუილია:
საქართველოში ყველაფერი კარგად არის, ქვეყანა აშენდა! ასე ცხოვრება აღარ შეიძლება, - ეს მწარე სიმართლეა!
როცა ხელისუფლებისა და ხალხისათვის მწარე სიმართლე სხვადასხვაა, ტკბილი ტყუილი სხვადასხვაა, იქ ჩნდება კორუფციაც, გასაკუთრებით პოლიტიკური. იგი ყოველგვარ კორუფციაზე საშინელია. ჩნდება ინტრიგაც, დაპირისპირებაც, პოლიტიკური თავხედობაც და პოლიტიკური ავანტურიზმიც. სულთამხუთავი პოლიტიკური გარემო მუშაობას შეუძლებელს ხდის.
რაც დრო გადის, მიმტკიცდება აზრი, რომ ხალხი და ხელისუფლება ერთმანეთს სწორედ ამან დაუპირისპირა. ამ დაპირისპირებას თავისი იდეოლოგები - ინტრიგული წყობის პოპულისტები ჰყავს.
ქვეყანაზე, ხალხზე და არა არჩევნებზე ორიენტირებული ნამდვილი სახელმწიფო მოღვაწეების ჩამოსათვლელად ერთი ხელის 5 თითიც საკმარისია, ინტრიგული წყობის პოპულისტთა ჩამოთვლასა და დათვლას, ამ დარბაზში მყოფთა ორთავე ხელის თითებიც არ ეყოფა. ხელისუფლების ყველა შტო ამ ადამიანებით გაივსო.
სახელმწიფო მოღვაწე ნამდვილი სახელმწიფო კაცი გადათელილია _ დროშა მედროვეს უჭირავს _ ხალხის სათავეში ის მოექცა. ინგრევა ქვეყანა, ხალხის ყოფა გაუსაძლისია, ხელისუფლებაში განსაკუთრებით, არჩევით ორგანოებში, იმდენ კავს რო უნდოდეს საქმე კარგად იყოს, რამდენსაც ეს დღეს არ უნდა _ ჩვენი ქვეყანა აღმავლობის გზით ივლიდა.
ვისი ბრალია, ხალხი ტაშს მისსავე გაუბედურებას რომ უკრავს და მისსავე გამაუბედურებელს რომ ეთამაშება, სათავეში იყენებს? ერთმნიშვნელოვნად ვთვლი _ ხელისუფლების!
არ გეწყინოთ, ბატონო პრეზიდენტო, თქვენი და ყველა იმ პიროვნების ვინც პრეზიდენტის გუნდს წარმოადგენს, თუ სურვილი აქვს, რომ წარმოადგენდეს. საკუთარ თავსაც ვგულისხმობ და საკუთარ პასუხისმგებლობასაც ვგრძნობ.
ბატონო პრეზიდენტო, ვერ ვიტყვი, რომ მსოფლიოში რომელიმე პრეზიდენტს ისეთი ეკლექტური, ჩვენებუად რომ ვთქვათ ჭრელი გუნდი ჰყავდეს, როგორც თქვენ. საკუთარ თავსაც ისჯით და ჩვენც გვსჯით. ქვეყანა მშიერი და დაუძლურებული რომ არ იყოს, არც ამდენი ინტრიგნული წყობის თვითმარქვია პოლიტიკოსი ეყოლებოდა. ჩვენ გაჭირვებულთა რაოდენობითაც და ყოველ 1000 გაჭირვებულზე პოლიტიკოსთა რაოდენობითაც მსოფლიოში პირველ ადგილზე ვართ. ამდენი მეწარმე და საქმის გამკეთებელი რომ ჰყავდეს, მაშინ რა უჭირდა ხალხს და ქვეყანას. ერთ მეწარმეზე 20 - 30 პოლიტიკოსი მოდის.
კორუფცია გეომეტრიული პროგრესიით ვითარდება ასეთ ქვეყნებში, სადაც ერთი მეწარმე 20-30 პოლიტიკოსს არჩევს, სადაც ერთ მეწარმეს 20-30 პოლიტიკოსი ებრძვის და ამ პოლიტიკოსთა საყრდენს მშიერი და დაუძლურებული ხალხი წარმოადგენს, ხალხი რომელმაც ხელისუფლების გამო შეიძულა და მწარე ტყუილისათვის ხელისუფლების მოწინააღმდეგენი შეიყვარა. ასეთი სიყვარული ბოროტების ტოლფასია.
დიდმა მიქელანჯელომ უპასუხოდ დასვა კითხვა "რომელი სჯობს - სიკეთე, რომელსაც ბოროტება მოაქვს, თუ ბოროტება რომელსაც სიკეთე მოქვს?!"
მე ვფიქრობ, ბოროტებას სიკეთე არავისთვის მოაქვს - ეს მიამიტმა ან მხოლოდ გაუსაძლის მდგომარეობაში მყოფმა შეიძლება დაიჯეროს, როგორც ეს დღევანდელ საქართველოში ხდება.
ვთქვი და ხასგასმით ვადასტურებ: ქვეყანაში არც ერთი სახის კორუბცია ისე არ მძვინვარებს როგორც პოლიტიკური, როცა გამოსვლა ხალხთან შეხვედრა და საუბარი ქვეყანას კი არა ხალხის ხმების მოპოვებას ემსახურება.
როგორც ჩანს, საქართველოში მუდმივი საარჩევნო კამპანიაა, არჩევნებიც ყოველ წელს გვაქვს.
მრავალდიპლმიან უცოდინართა, ბელადომანიით შებყრობილ რევოლუციონერთა რაოდენობაც უსაზღვროა და ხალხის გაჭივრების ფონზე, ყველაზე დიდი გასავალი პოლიტიკურ კორუფციას აქვს:
თქვი რაც შეიძლება მეტი ტყუილი, ცოტა მაინც დაგრჩება (გებელსის თეორია),
ფულიანი ჯერ შენი პოლიტიკური მიზნებისათვის გამოიყენე მერე მოისროლე;
შენი პოლიტიკური მხარდამჭერი ჯერ გაამდიდრე და მერე ებრძოლე და ამით ავტორიტეტი მოიპოვე;
ჯერ აქე, შენს ლიდერს მამა მარჩენალი უწოდე, მერე როცა საქმე არ გამოვა, მასვე დააბრალე და შეუდექი მის წინააღდეგ ბრძოლას
რაც მთავარია, ყველას და ყოველი ძალის გამოყენებით უფრო მაღალი თანამდებობისკენ იცოცე.
ეს ჩვენი უბედურებაა ბატონო პრეზიდენტო! ქვეყანაში პოლიტიკური კორუფციაა და იგი სხვა ქვეყნების გრანტებითაა გარანტირებული, ზოგჯერ, სწორედ იმ ქვეყნების წარმომადგენლების, რომლებიც კორუბციასთან ბრძოლას თითის ქნევით მოგვიწოდებენ. ეს მწარე სიმართლეა - ოდნავაც არ ვეჭვობ, რომ ეს ასეა.
მდგომარეობა უსერიოზულესია, ამას დღეს ყველა აღიარებს, ეს არავისთვის საკამათო არ არის.
თუ რამე გარღვევაზე ფიქრობთ ბატონო პრეზიდენტო, ეს უპირველესად პოლიტიკური კორუფციის დაძლევის თვალსაზრისით უნდა მოხდეს.
თქვენ რკალში ხართ, ეს არის რკალი შანტაჟისტების, კორუმპირებულების, ადამიანების ვისიც არ სჯერა ხალხს. მათ ხელში დიდი ფულია, გეშინოდეთ ამ ხალხის ბატონო პრზიდენტო, ფულს პრივიკატორების, შანტაჟიტების, ინტრიგნული წყობის პიროვნებების ხელში მხოლოდ ბოროტების გაკეთება შეუძლია. ვიდრე თქვენ ამ რკალს არ გაარღვევთ ხალხი არც თქვენ გენდობათ. თქვენს ირგვლივ ბევრი წესიერი ადამიანია, მაგრამ ეს ხალხი ერთ ძალად ვერ აქციეთ. არავის სჯერა, რომ თქვენ არ იცით მთავრობაში, მის გარეთ, გუბერნატორებში, მერებში, გამგებლებში, დეპუტატებში თუ სხვა მაღალჩინოსნებში ვინ ვინ არის, ხალხი ფიქრობს, რომ თქვენ იცით მაღალსახელისუფლებო ეშელონებში ვინ არის კორუმპირებული, ვინ ჩაიგდო სახელისუფლებო ქონება ხელში, ვინ სად არის აქციათა პაკეტის მფლობელი. მაგრამ პასუხს არ გთხოვთ - ეს ხალხი კვლავ სახელმწიფო სამსახურებშია.
ამას ხალხი არ გპატიობთ, ბატონო ედუარდ, იმიტომ, რომ მაინც თქვენი იმედი აქვს, მაინც თქვენი უფრო სწამთ და, თქვენ ამ მწვავე ნაბიჯებს არ დგამთ - მთელს რისხვას თქვენკენ მომართავს. ხალხის ამაში გამტყუნება არ შეიძლება. ისევე, როგორც ბევრგან ხალხმაც უღალატა ქვეყანას, წესიერებას და პარლამენტში აირჩია თუ მაღალ თანამდებობაზე; თქვენს მიერ მოხსნილი უკვე კორუფციაში მხილებულის და ზოგჯერ გაუგებარი ბიოგრაფიის ადამიანის დასაწინაურებლად მოაწერა ხელი. მწარეა ჩემი საუბარი, მაგრამ სინამდვილე უფრო მწარეა და იგი პასუხს, რისკიან და გაბედულ მოქმედებას ითხოვს.
არის, თუ არა პოლიტიკური კორუფცია დაბალი ბიუჯეტი, ხელფასების, სეკვესტრის ბიუჯეტი საერთოდ პოლიტიზირებული ბიუჯეტი?! სწორედ რომ არის, მე სხვა პასუხი არა მაქვს!
არის თუ არა პოლიტიკური კორუფცია დღეს არსებული მაკონტროლებელი სისტემა?! მაკონტროლებლების უმრავლესობა გარკვეულ პოლიტიკურ პარტიებს ემსახურება, სახელმწიფო შედეგი პრაქტიკულად ნულის ტოლია.
პოლიტიკური კორუფციის კლასიკური მაგალითია კანონი მაკონტროლებლების შესახებ - მხოლოდ სასამართლოს ნებართვის უფლების თაობაზე ამ კანონმა ბევრი მოსამართლე და მაკონტროლებელი კიდევ უფრო ააშენა, მეწარმეს ცხოვრება გაუძვირა, სახელმწიფო ბიუჯეტს მძიმედ დაარტყა, აუდიტი - უმთავრესი დემოკრატიული ინსტიტუტე, კვდომის რეჟიმში გადაიყვანა.
დღეს არსებული საკადრო პოლიტიკა პოლიტიკური კორუფციის კლასიკური ნიმუშია. ვერ გეტყვით, როდის ყოფილა საკადრო პოილტიკაში კორუფცია, ქრთამი, პროტექციონიზმი უფრო დიდი მასშტაბით. ყურს არ ვუჯერებ, ზოგჯერ ისეთი პიროვნებების რეკომენდაციები მესმის საგადასახადო, საბაჟო, მაკონტროლებელ ორგანოებში, საფინანსო და ეკონომიკურ დარგებში ზოგჯერ პიროვნება შედის ხელმძღვანელთან და ეუბნება, რომ დანიშნულია მის სამსახურში, რომ არა ბატონი თემურ ხევსურიანის მხარდაჭერა, საგანგებო ლეგიონის ხელმძღვანელობა არა ერთ გაუგებარ გადაწყვეტილებას მიიღებდა.
სრულიად გაუგებარი გადაწყვეტილება მიიღეს სახელმწიფო ხაზინაში ფქვილისა და კვების პროდუქტების კონტროლის სამსახურში. ვინც მოვხსენით ან ვისი განთავისუფლების საკითხიც დავაყენეთ, ან თბილისში დააწინაურეს, ან პარტიის ხაზით. ეძებენ ჩემს წინააღმდეგ მიმართულ ადამიანებს - მათთვის მთავარია არა საქმე, არამედ ამ ხალხის პოლიტიკური, უფრო სწორად მათი პოლიტიკის პარტიული მიმართულების ფინანსური მხარდაჭერა. ქუთაისში ანეგდოტად იქცა: თუ თბილისში დაწინაურება გინდა, შაშიაშვილმა ქუთაისში უნდა მოგხსნასო! - ამაზე დიდი პოლიტიკური კორუფცია შეიძლება, ბატონო პრეზიდენტო?! როგორც ჩანს, ჩემს წინააღმდეგ მიმართულ ადამიანებს ეძებენ.
ამ დღეებში გახმაურდა ვინმე კლდიაშვილის მიერ 2 მილიონ დოლარამდე ბიუჯეტის თანხის მითვისება ენერგოსისტემიდან. ძნელია უფრო დიდი პროტექტორები მოეძებნოს კაცს, ვიდრე მას ჰყავდა თერჯოლის რაიონის გამგებლად დასანიშნად. ეს ის ხალხია, ბატონო პრეზიდენტო, ვინც ყველაზე მეტად გვიქნევდა ხელს თბილისიდან. მათთან არც სატელევიზიო დებატები დამკლებია, ისინი ყოველთვის თქვენს ავტორიტეტს ეფარებოდნენ და დღემდე ეფარებიან. ვფიქრობ, გამოძიება მივა მათთან.
პოლიტიკური კორუფციისა და მე ვიტყოდი პოლიტიკური პროსტიტუციის, მართლაც უგამოჩენილესი ნიმუშია ჭიათურის მანგანუმისა და ზესტაფონის ფეროშენადნობ ქარხანასთან დაკავშირებული საკითხები, გულდასაწყვეტია, რომ შესაბამისმა ორგანოებმა ამ საქმეებს ბოლომდე შესწავლა ჯერაც ვერ შეძლეს. ეს არ არის მხოლოდ ორი წარმოების ბედზე საუბარი - ჩვენს წინაშეა კლასიკური ნიმუში, თუ ერთმა პოლიტიკურმა ჯგუფმა როგორ მოახერხა ხელსი ჩაეგდო ორი უდიდესი ობიექტი თბილისში, რუსთავში, რამდენიმე სხვა ქალაქსა და რაიონში. თავიდან ხელში ჩაიგდეს გაზი, შემდეგ ენერგეტიკის, შემდეგ სამშენებლო, ქიმიური და ფერადი ლითონების საწარმოები და ჭიათურასა და ზესტაფონს მიადგნენ. როგორ შეძლეს ეს, ბატონო პრეზიდენტო, ამდენი რამის ხელსი ჩაგდება მარშალის კუნძულებზე რეგიტრირებულმა ქართველმა, ქართული გვარის მქონე პიროვნებებმა. მათ შორის არის დეპუტატიც, საბაჟოს ყოფილი მაღალი რანგის ხელმძღვანელიც, მათ ზურგს უმაგრებენ მაღალი რანგის ხელმძღვანელები, მინისტრები, ყოფილი მინისტრები, ნახეთ, როგორ მოისყიდეს პრესაც, ტელევიზიაც, როგორ ინტრიგებს მიწყობენ -გამოდიან ტელევიზიით, მაშინებენ სასამართლოებით, რატომ არ ჩივიან? მე ვუჩივლე - დღევანდელ ,,იმერეთის მოამბეში~ შეიძლება წაიკითხოთ სასამართლოს განჩინება, ასეთი ბედი ეწევა ყველას, განსაკუთრებით იმ ხალხს, ვინც დგას სტატიის უკან, ,,რკინიგზაზე დაწოლილ შაშიაშვილს შევარდნაძე გადაუვლის". თუ არა ბანდას, ვის შეუძლია ქვეყანაში ასეთი საქმეების გაკეთება?!
ხომ არ გრჩებათ ბატონო პრეზიდენტო შთაბეჭდილება, რომ ამ ხალხმა მაკონტროლებელი და ადმინისტრაციული ორგანოების უმეტესობა მოისყიდა და ამიტომ ნებივრობს? მე მხოლოდ ეს აზრი მრჩება. ვინც არ უნდა იდგეს ასეთი ადამიანების უკან - პრეზიდენტის, გუბერნატორის, პარლამენტის თავჯდომარის, მინისტრის თუ სხვა ხელმძღვანელის ნათესავი, ყველა უნდა მოიკვეთოს!
ისიც ცხადია, რომ ბევრი მაღალი რანგის ნაცნობი, მეგობარი და ახლობელი, კლასელის ჩათვლით, მართლაც გათამამებულია! ცოტას ნიშნავს, რომ ვთქვა - უღირს საქციელს სჩადის, უფრო გათავხედებულის. სინდის-ნამუსი რომ არ გააჩნია ეს ერთი, მაგრამ ასეთი ტიპის ადამიანებს უპირველესად სახელმწიფო სამართლდამცავი ორგანოები რომ არ იცავდნენ, ამდენს ისინი არ გაბედავდბნენ, არ არსებობს ძლიერი ნათესავი - არსებობს სუსტი ხელისუფლება, სუსტი ადმინისტრაციული ორგანოები. მე ვფიქრობ, ეს უფრო საწყენია დღევანდელი საქართველოსათვის.
ვეჭვობ, ბატონო პრეზიდენტო, ორგანოებმა ამ ბანდის, შეიძლება უკვე ბანდების მხილება შეძლონ, უფრო სწორად, მოინდომონ.
ეს გულდასაწყვეტია და სწორედ ეს არის კორუფციაც და პოლიტიკური კორუფციაც, ღალატიც, მაგრამ მე მინც შევძლებ ვამხილო ამ სიბინძურის შემსრულებელნიც და მონაწილეებიც.
საერთოდ, ქვეყანა ასე უგულოდ ექცეოდეს თავის სიმდიდრეს - უმაღლესი კვალიფიკაციის სპეციალისტებს, ძირითად ფონდებს, ტექნოლოგიებს და რაც მთავარია, მადანს - ეს მართლაც ნონსენსია!
კორუფციის ბუდედ ქცეული ეს წიდა - სახელმწიფო საკუთრებაა და თუ იგი ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანას გადაეცემა, სახელმწიფოს კაპიტალი აქციათა საერთო პაკეტში რამდენითაც გაიზრდება იმდენითვე გადაეცემა ქარხნის მოსამსახურეებს და საერთოდ, ზესტაფონსა და ჭიათურაში ამ ბანდების თარეში უნდა აღიკვეთოს - ეს არ არის მარტივი, იმიტომ, რომ ეს ბანდები აერთიანებენ სახელმწიფო მოხელეებსაც, პარლამენტარებსაც, კრიმინალებსაც, პოლიციასაც, უშიშროებასაც, ყველა ეს ძალა ნაცვლად იმისა, რომ დაიცვას, სიმართლეს და სიმართლის მთქმელს ებრძვიან
ცალკე საუბრის საგანია ის აჟიოტაჟი, რაც ტყიბულში, ნახშირის ბაზაზე თბოელექტროსადგურის მშენებლობასთან არის დაკავშირებული. მხოლოდ ბოროტს, ავანტურისტს შეუძლია ამ ენაზე ისაუბროს, როგორც ამას ზოგიერთი ყოფილი მინისტრი, მისი მოადგილე, თუ პარლამენტარი აკეთებს.
მთელს მსოფლიოში, უპირატესად ელექტროენერგიას ნახშირის ხარჯზე იღებენ, გამონაკლისია საქართველო? რატომ არ აწყობს ზოგიერთს, უპირველესად საქართველოს უმნიშვნელოვანესი ობიექტის მშენებლობა? ვინმე კითხულობს რა მდგომარეობაა ტყიბულში? რა ყოფაში არიან მეშახტეები? რაიონში უმძიმესი სოციალური ფონია, ცხოვრება გაუსაძლისია. ეს ცოტას აწუხებს, და ცოტას ტკივა. შემიძლია ვთქვა ხელისუფლების საკმაოდ დიდ ნაწილში პოზიტიურისადმი, კარგისადმი კეთილგანწყობა არ არის, ებრძვიან ამუშავებულს, ჯართად აქციეს გაჩერებული. გარკვეული პოლიტიკოსებისათვის გაჩერებული უფრო მიმზიდველია, ვიდრე ამუშავებული; იბრძვიან გაჩერებისათვის. გაჩერებული - ეს არის უმუშევრობა, სოციალური დაძაბულობა, არასტაბილურობა. გარკვეულ პოლიტიკურ ძალებსა და პოლიტიკოსებს ეს სწორედ თავიანთი პოლიტიკური მიზნებისათვის აწყობთ.
ვკითხულობ: თუ არა პოლიტიკური კორუფცია, რა უნდა ეწოდოს ფეროშენადნობთა ქარხნისათვის სახელმწიფოსაგან კუთვნილი 4 მილიონზე მეტი ლარის დაუბუნებლობას? ეს ხომ ფეროშენადნობთა ქარხნის ფული არ არის - იგი ჭიათურმანგანუმს, ტყიბულნახშირს, ზესტაფონის, ჭიატურისა და ტყიბულის ბიუჯეტებს იმერეთის ბიუჯეტის კონტინგენტს ეკუთვნის..
დიდი მოთმინების უნარი გაქვთ, ბატონო პრეზიდენტო, ამ საკითხებზე არც თქვენი ბრძანებულებები, არც პარლამენტის მიერ მიღებული კანონი არ სრულდება. ვინც ამას აკეთებს და აკეთებს შეგნებულად, პოლიტიკური მიზნებით, თანამდებობაზეა, ჭკუას გვასწავლის და ზოგჯერ თქვენს შექებასაც იმსახურებს, როდემდე უნდა ვითმინოთ ხელისუფლებაში ასეთი ადამიანები?! ის რაც ფოთიდან წიდით დატვირთული გემის გასვლით მოხდა, არ იყო საკმარისი იმისათვის, 4-5 მინისტრი თანამდებობიდან წასულიყო და ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხნის ხელმძღვანელობაც შეცვლილიყო. თუ ეს მათი მიზეზით მოხდა?
პოლიტიკური კორუფცია, პოლიტიკური ავანტურა არ იყო, როცა ნულოვან აუქციონზე საქართველოს უმნიშვნელოვანესი საწარმოები გაიყიდა? მათი აბსოლუტური უმრავლესობა დღეს ჯართადაა ქცეული. პოლიტიკური კორუფცია- აბა რა შეიძლება ვუწოდოთ იმას, რომ ნულოვანი აუქციონის შემდეგ მიღებული წინა კანონი, გადაწყვეტილება, ქვეყნიდან ჯართის გატანის შესახებ თაობაზე?
დღეს მინდა მადლობა მოგახსენოთ რომ მხარი დაუჭირეთ ჩემს წინადადებას ქუთაისის საავტომობილი, ელექტრომექანიკური, სატრაქტორო, ლითოფონის ქარხნების, შალეულის წარმოების ფაბრიკის, ფეროშენადნობის, ჭიათურმანგანუმის ნულოვანი აუქციონის სიიდან ამოღების თაობაზე.
მარტივი გაანგარიშებით, ამ საწარმოებში 300 მილიონ დოლარზე მეტი ღირებულების რკინა და ლითონია და ეს ყველაფერი, შესაძლოა 100-200 ათას დოლარად ეყიდა. ეს არ იყო უდიდესი ანტიკორუფციული ღონისძიება? იყო, მაგრამ მადლობის ნაცვლად, ინტრიგა, ლანძღვა-გინება მივიღეთ.
დრო ჩვენზე მუშაობს! ამას გაძლება უნდა, მაგრამ შეფასების გარეშე ხომ არ უნდა დავტოვოთ ის, რომ ჭიათურის სასამართლომ და ,,ჭიათურმანგანუმის" ძველმა ხელმძღვანელებმა პირველად გაყიდეს წარმოების უდიდესი ნაწილი კაპიკებად.
1997 წლიდან ვწერთ, განგაშს ვტეხთ, შედეგი?! გაიყიდა, რისი გაყიდვაც შეიძლებოდა, ,,საქგაზის" ...უფრო სწორად, ,,საქგაზის" ერთ-ერთი დამფუძნებელი - მარშალის კუნძულზე რეგისტრირებული ფირმის რუსთავის ჯგუფმა აიღო ხელში ,,ჭიათურმანგანუმის~ მართვა და რომ არა თქვენი ბრძანებულება, ძნელი იქნებოდა იმის პროგნოზირებაც კი, რას მოიმოქმედებდნენ, მაგრამ ის ფაქტია, რომ წარმოების გაკოტრების საქმის დაწყება შეძლეს.
ხომ არ შეიძლება შეფასების გარეშე დავტოვოთ ის ფაქტი, რომ ვალის სანაცვლოდ ქუთაისის შალეული წარმოების გადატანა თურქმენეთში უნდოდათ, და რომ არა თქვენი მხარდაჭერა, შეიძლება მძიმედ დასრულებულიყო ყველაფერი. ვინ იყო ამის ინიციატორი? საზოგადოებამ ეს უნდა იცოდეს; ასევე ისიც ხელი რომ არ შეეშალათ, ამ უნიკალური წარმოების ამოქმედება 3-4 წლის წინ შეიძლებოდა.
არ მოვთხოვოთ პასუხი იმ ადამიანებს, ვინც რეზინის ტექნიკური ნაკეთობების ქარხანა - უნიკალური წარმოება, მთლიანი საწესდებო კაპიტალით, 18 ათას ლარად გაყიდა? ჩვენი პრინციპული პოზიციით, მართლაც უნიკალური რამმოხდა - წარმოება დავიბრუნეთ, მაგრამ ორი წელი ვერ შევძელით ზოგიერთი მინისტრის დარწმუნება, რომ მეცნიერთა ჯგუფს იგი დიდი პროგრამით გადავცეთ. ამით რამდეიმე ასეული კაცი დასაქმდებოდა. ბიუჯეტიც სოლიდურ თანხებს მიიღებდა. წარმოება დღეს გაიძარცვა და გაპარტახდა. მეცნიერებს აღარ სჯერათ, რომ ქვეყნის ხელისუფლებას მისი ამოქმედება უნდა.
იმაზე დიდი კორუფცია რა შეიძლება იყოს, რაც თერჯოლის შამპანურის წარმოების ქარხანასთან დაკავშირებით მოხდა, ჯერ ერთი, ჩვენთან შეთანხმების გარეშე, იგი თურქმენეთს ვალში გადასცეს, თერჯოლის რაიონმა, რომელიც ძირითადად, ამ ქარხნიდან იღებდა უდიდეს შემოსავლებს, პრივატიზაციის შედეგად ვერც ერთი ლარი ვერ მიიღო. შემდეგ მოხდა სრული აფიორა და წარმოება პრაქტიკულად თანხის გარეშე საჩუქრად გადაეცა. მე ვიტყოდი - გაუგებრობას, ზესტაფონში მიწის საკუთრების გადაცემის დაწყების ცერემონიალის დღეს 1999 წლის ივნისში. ამის თაობაზე მოგმართეთ, თქვენ დაავალეთ შინაგან საქმეთა სამინისტროს, ქონების მართვისა და შემოსავლების სამინისტროებს. შედეგი?! - ყველაფერი სახელმწიფოს საზიანოდ. აშკარაა, რომ ეს ყველაფერი ქონების მართვისა და შემოსავლების სამინისტროების დაუდევრობით მოხდა.
მიმაჩნია, რომ ეს ფაქტი განსაკუთრებული მსჯელობის საგანი უნდა გახდეს - დაისაჯოს დამნაშავე, სხვანაირად ხალხი არ დაგვიჯერებს, ბატონო პრეზიდენტო, თქვენ ინფორმირებული ბრძანდებით ფირმა ,,ოქროს საწმისის~ შესახებ. ხალხი გაანადგურეს - სახელმწიფო არ უნდა გაერკვეს ვინ გააკეთა ეს? გაურკვევლობა აწყობთ პოლიტიკურ ინტრიგნებს. გაჭირვებული ხალხის პოლიტზირება ადვილია და ეს,მართლაც,პოლიტიკური კორუფცია და ავანტურაა.
ბატონო პრეზიდენტო, გთხოვთ, დაავალოთ ანტიკორუფციულ საბჭოს, პროკურატურას, ეს საქმე ბოლომდე მიიყვანოს და პოლიტიკური ავანტურისტებისც ამხილონ. რომ არა ისინი, დღეს ამ გაჭირვებულ ადამიანების საქმე უკეთ იქნებოდა. ვიმეორებ, ამ საქმეს პოლიტიკური ინტრიგნები მიეტმასნენ - მათ ამ საკითხში არც გარკვეულობა და არც მეანაბრეთა დაკმაყოფილება არ აწყობთ. მათი მიზანი ერთია - ეს ხალხი და გაურკვევლობა ცალკეული პოლიტიკოსების, უფრო სწორად ჩემს წინააღმდეგ გამოიყენონ. გაურკვევლობის შემთხვევაში, ჩემს წინააღმდეგ, ამ გაჭირვებული ხალხის მართვა ადვილია. დრო ჩემზე მუშაობს, მაგრამ მეანაბრეები ცოდონი არიან, არ შეიძლება, სახელმწიფომ ისინი ავანტურისტებს ასე საჯიჯგნად მიუგდოს.
იმერეთში, ენერგეტიკასთან დაკავშირებით, პოლიტიკური კორუფციისა და ავანტურის დიდი ნიშნებია. დაწყებული ჰესების - იმერეთის უმთავრესი სიმდიდრის მართვაში უცხოელებისათვის გადაცემიდან, დამთავრებული მოსახლეობიდან სრული კორუფციით ფულის ამოღებაში.
თქვნი მხარდაჭერის შედეგად მივაღწიეთ, რომ თანხა მხოლოდ სალაროებში უნდა იქნეს შეტანილი და სამინისტროსთან ერთად, ჩვენი წამება ინკასატორთა ინსტიტუტის გაუქმების შემდეგ დაიწყო, რომ იმერეთში ყოველთვიურად 500,0 ათას ლარზე მეტი მიდიოდა გარკვეული პიროვნებების ჯიბეში. ფაქტია, ამას პატარა ადამიანები ვერ შეძლებდნენ. ეს თანხა დიდებთან მიდის. ივლისში, მოსახლეობიდან ამოღებული იქნა 600,0 ათასი ლარი, 3-ჯერ მეტი, ვიდრე წლების საუკეთესო მაჩვენებლები იყო, ამან მოწონება კი არა, განრისხება და ინტრიგები გამოიწვია.
თუ საქმე სწორად დარეგულირდა, ბატონო პრეზიდენტო, ამ პროცესების შესახებ პირადად გაცნობებთ. სწორად დარეგულირება კი ნიშნავს ორიენტაციას იმ ადამიანებზე, რომლებიც შეძლებენ, თანხა ხელზე კი არ აიკრიფოს, არამედ სალაროში შევიდეს.ენერგფია მხოლოდ გადამხდელს მიეწოდოს, ეს არის უდიდესი ანტიკორუფციული პროცესი, რომლის წარმატებით დასრულება მხარისა და ენერგეტიკის სამსახურის, ენერგოსაბითუმო ბაზრისა და მარეგულირებელი კომისიის ხელმძღვანელობაზეა დამოკიდებული.
დარწმუნებული ვარ, ჩვენ ამ ჯოჯოხეთური პრობლემების მოგვარებას ენერგეტიკიდან ხელისუფლების ყველა შტოში არნახული ფესვგამდგარი კორუფციული სისტემის დამარცხებას შევძლებთ. იმერეთისადმი თითქმის ყველაზე მეტი დავალიანება ცენტრალური ბიუჯეტიდან სერიოზულ შესწავლას საჭიროებს. ჩემში ოდნავ არ იწვევს ეჭვს, რომ ეს პოლიტიკური კორუფციაა.
შიძლება სხვა დასკვნა გააკეთო, როცა ხედავ, რომ წინა წლებში, ზოგიერთ რეგიონში,ქალაქსა და რაიონში საპენსიო თანხები თითქმის სრულიად არის გადმორიცხული მაშინ, როცა იმერეთის ვალი 35 მილიონს აჭარბებს? უამრავი მსგავსი მაგალითის მოყვანა შემიძლია, ხომ არ ვიფიქროთ რომ ეს ყველაფერი სწორედ იმის შედეგია, რომ ჩვენ გარიგებაზე არავისთან წავედით? ეს ასეა, ბატონო პრეზიდენტო! ვინც ეჭვობს, ვთხოვ გაერკვეს, ისიც იგივე დასკვნას გააკეთებს. დიდი მადლობა მინდა გადავუხადო ბატონ ვთანდილ ჯორბენაძეს, რომ ეს მოსაზრება პირველმა გამოთქვა.
დიდი ანალიზი არ არის საჭირო, დაინახო კორუფცია ტრანსპორტში, ბაზრებსა და ბაზრობებში, საერთოდ ვაჭრობის სისტემაში, კვების მრეწველობაში. თუ დიდი გარღვევა არ მოხდა საფინანსო რეფორმები, ახალი ეკონომიკური ურთიერთობების დამკვიდრებით, ამპრობლემების მოგვარება, პრაქტიკულად, შეუძლებელია. ქვეყანას აქვს უდიდესი პოტენციალი - უპირველესად, ინტელექტუალური ინტელექტუალური, ეკონომიკური, ბუნებრივი რესურსების, თუნდაც გეოგრაფიული მდგომარეობის. ამ პოტენციალის ქვეყანაში უიმედობა კი არა, სახვალიო განწყობა უნდა იყოს. შეიძლება განხორციელდეს სისტემური ცვლილებები.
როცა ვამბობთ - სისტემაა კორუმპირებული, ეს ლამაზი გამოთქმა კი არა, რეალობაა! კორუმპირებულია ის სისტემა, სადაც სისხლის სამართლის კანონმდებლობა იმდენად ლიბერელიზირებულია, რომ კრიმინალის დაჭერა შეუძლებელი ხდება, ხოლო, საფინანსო-ეკონომიკური, საგადასახადო სისტემა იმდენად დრაკონულია, რომ შეუძლებელია წესიერად მეწარმეობა. გამოდის, რომ სისტემა ხელს უწყობს გარღვევათა ტირაჟირებას, დამრღვევს ამდიდრებს, ახალისებს, წესიერ ბიზნესმენს კი უპერსპექტივოს ხდის.
თუ ვინმეს შეუძლია პოზოტიურზე ილაპარაკოს, ბატონო პრეზიდენტო, იმერეთი ერთ-ერთი პირველია, წარმოების 10%-იანი ზრდა 9 თვეში. 27%-იანი - სექტემბერში. ზრდა სამეწარმეო სფეროს ყველა მიმართულებით: 12% - ვაჭრობაში, 4% - ტრანსპორტში, 13% - მრეწველობაში, 30% - კავშირგაბმულობაში, 8% - მშენებლობაში, გამოშვებული პროდუქციის 40% საზღვარგარეთ გადის. უნიკალურია საგადასახადო მაჩვენებელი, წელს, 9 თვის შესრულების მიხედვით ქვეყანაში ერთ-ერთი საუკეთესოა - ზრდის ტემპი 7%-მდე, გასული წლის შესაბამის პერიოდთან შედარებით, 1,2 მლნ. ლარით მეტია. 1994 წელთნ შედარები, 12-ჯერაა გაზრდილი საგადასახადომაჩვენებლები. 7-ჯერ ფონდებშიმობილიზირებული თანხები.1996 წელთან შედარებით, 3-ჯერაა გაზრდილი საბაჟოს მიერ მობილიზირებული თანხები.
უკანასკნელი 10 წლის განმავლობაში ყველაზე საუკეთესომაჩვენებელია ბიუჯეტის შესრულების თვალსაზრისით _ 25 მილიონამდე. სულ ბიუჯეტში, ფონდებში და საბაჟოს ხაზით, 50,0 მილინამდე ლარია მობილიზირებული. აქედან 35 მილიონი ცენტრალურ ბიუჯეტში. 5 მილიონზე მეტი ლარითაა გაზრდილი. განათლებაში თითქმის 2 მილიონით.
ერთი სიტყვით, ფორმალურად ყველაფერი კარგად არის, რეალურად კი _ ყველაფერი ცუდად. სამწუხაროდ, ბატონო ედუარდ, თქვენ მთავრობის სხდომაზე და სხვადასხვა გამოსვლებში ლამაზ ციფრებს მოგცემენ, დღეს კი მე თქვენ მინდა გითხრათ უმძიმესი ციფრები - იმერეთის, იმ მხარის მასშტაბით, რომელსაც ერთ-ერთი საუკეთესო შედეგები აქვს. თქვენ დაინახავთ ჩვენი სფინანსო და საგადასახადო სისტემის უბედურებასა და კორუფციის მასშტაბსაც. მე ვთვლი, რომ მოგების მაჩვენებელი, ეს არის კორუფციის დონის მაჩვენებელი. ვფიქრობ, ამაში არ ვცდები.
იმ რეგიონში, რომელშიც აღრიცხვა ერთ-ერთი კი არა საუკეთესოა რესპუბლიკაში, 9 თვეში - მოგების გადასახადი 1,8 მილიონს შეადგენს ე.ი. იმ რეგიონში, სადაც გამოშვებულია 90,0 მილიონი ლარის პროდუქცია. ვაჭრობის მაჩვენებელი 250,0 მილიონ ლარს აჭარბებს, ტრანსპორტის - 16 მლნ. მშენებლობა - 12,0 მლნ, კავშირგაბმულობა - 5,0 მლნ, 4,0 მლნ ჯანმრთელობა; სულ 9 თვეში, მიღებულია 9,0 მილიონი ლარის მოგება, მეშინია იმის თქმის, რომ აქედან 5 მილიონამდე რკინიგზას ეკუთვნის, რომ ქუთაისში ორჯერ ნაკლები მოგებაა დარიცხული, ვიდრე სამტრედიაში, და ამ რაიონში იგი, თითქმის მთლიანად რკინიგზაზე მოდის. 9 თვეში მთელ საჩხერეში მოგება - მხოლოდ 25 ათასი, ტყიბულშიც იგივე, ბაღდათში - 40 000, ხონში -45 000, ხარაგაულში - 50 000, თერჯოლაში - 55000, ვანში - 65 000. არ გვეშინია ამ ციფრების? თუნდაც ქვეყნის მასშტაბით, რადგან შედეგები უარესია.
ვხედავ, როგორ სიღრმეში წავიდა კორუფცია, აღურიცხაობა,ხოლო რა მასშტაბში _ ფალსიფიკაცია. შეიძლება ნორმალური საფინანსო სისტემის პიროებში, ერთ-ერთი საუკეთესო საფინანსო მაჩვენებლის რეგიონში, განათლება და ჯანმრთელობა ბიუჯეტს იმავეს აძლევდეს, რასაც ვაჭრობა, ან საწვავის რეალიზაცია? იგივე დარგები 20%-ით მეტს აძლევდნენ ბიჯეტს, ვიდრე ტრანსპორტი? კომუნალური დარგი იმდენს _ რამდენსაც ბაზრები, ბაზრობები და საზკვება ერთად აღებული? შეიძლება ნორმალური საფინანსო სისტემის პირობებში რეგიონში მმართველობაზე გაცემული თანხები, ანუ სახელმწიფო მოხელეების ხელფასები, იმავე იმავე რეგიონში კულტურაზე დახარჯულ თანხებს 30%-ით აღემატებოდეს? მაშინ, როცა კულტურაზე დახარჯული თანხები ქვეყნის მასშტაბით, ყველაზე მაღალია? სრული კრახი ხომ არის, როცა ერთ-ერთი საუკეთესო მაჩვენებლის რეგიონში მოხელეებზე გაცემული ხელფასები ტოლი იყოს იმავე რეგიონის ქალაქებისა და და რაიონების მოვლაზე, პლიუს სპორტზე, თავდაცვაზე, სამართალდამცავ ორგანოებზე დახარჯული თანხებისა?
სათქმელი ბოლომდე უნდა ითქვას - ქვეყნის საგადასახადო კოდექსმა, აღურიცხაობას კონტრაბანდას, ფალსიფიკაციას, მართლაც გაუგონარი მასშტაბები მისცა. დამადასტურებელი ციფრები: ცხრა თვეში იმერეთის 360-მა საწარმომ და ფირმამ: ბაზრებმა,ბაზრობებმა, რესტორნებმა, ბენზოგასამართმა სადგურებმა, აფთიაქებმა, სურსათისა და შერეული საქონლით მოვაჭრე საწარმოებმა, დეკლარირებული მონაცემებით, ამ სფეროში დასაქმებულ 2400 კაცზე 720,0 ათასი ლარი ხელფასი გასცა.”ფერომ” რომელმაც წლეულს 9 თვეში, ელექტროენერგიის უქონლობის გამო მხოლოდ 5 თვე იმუშავა და სადაც 600 კაცით ნაკლებია დასაქმებული, ვიდრე ზემოთაღნიშნულ ფირმებში, ორ თვეში ხელფასის სახით გასცა 1754,5 ათასი ლარი.პრაქტიკულად ერთიმილიონი ლარით, 2,4-ჯერ ნეტი, ვიდრე ერთად ღებულმამხარის ვაჭრობის ყველა საწარმომ. იმერეტის ვაჭრობის მოცულობა, თბილისის გარდა, საქართველოს თითქმის 45%-ს შეადგენს, ე.ი საუკეთესოა.
რა პასუხი გავცე ფეროელებს” გაცილებით მეტ, 3,4-ჯერ მეტ ხელფასს რომ იღებენ ვიდრე ბენზოგასამართი სადგურის მუშები და ამდენჯერვე (თუ მეტჯერ არა) ცუდად რომ ცხოვრობენ, ვიდრე “მებენზინეები”. ავიღოთ “ჭიათურმანგანუმი” _ მუშაობს პრაქტიკულად, მაისიდან დწყებული და 5 თვეში გასცა 881,3 ათასი ლარი ხელფასი, სულ _ 285,8ათასი ლარით აღემატება მთელს ხარაგაულში 9 თვეში გაცემულ ხელფასებს, ხოლო 328, 7 ლარით იმერეთის ხორბლის გადამამუშავებელ, პურის ცხობის, ხორცკომბინატების, ღვინის, ლუდის, უალკოჰოლო სასმელების, საკონდიტრო და სხვადასხვა კვების პროდუქტების მწარმოებელ, ერთად აღებულ 114 საწარმოში გაცემულ ხელფასს..
სულ “ჭიათურმანგანუმსა” და “ფეროში” წლეულს, 4-5 თვის მუშაობის პირობებში გაიცა 2,6 მილიონი ლარის ხელფასი, რაც 369,1 ათასი ლარით აღემატება ვანის, ბაღდათის, ხარაგაულისა და საჩხერის 667 საწარმოსა და ორგანიზაციაში გაცემულ ხელფასებს. დავაკვირდეთ ციფრებს - ‘ფეროსა” და “ჭიათურმანგანუმში” 4-5 თვის მუშაობით ფაქტიურად გაცემული ხელფასების ხვედრითი წილი იმერეთის სამეურნეო და საბიუჯეტო სფეროს 2476 საწარმოს მიერ გაცემულ მთლიან ხელფასებში თითქმის 12%. ორივე საწარმოში, ხელფასის მქონე 5000 მუშაკია. დარიცხული საშუალო თვიური ხელფასი 104,7 და ფაქტობრივად, გაცემულ 58,4 ლარს შეადგენს. ეს ხომ პარადოქსია, - ჩვენი სახელფასო სისტემა იქ, სადაც აღრიცხვაა, ადამიანს დარიცხული ხელფასის ნახევარს აძლევს, სადაც აღრიცხვა არ არის, იქ ხელფასი დარიცხულზე 405-ჯერ (თუ მეტად არა) მეტია.
ბატონო პრეზიდენტო, იმ ციფრებით, რომლითაც მე ვისაუბრე, ქვეყანაში არ საუბრობენ. თუ გუბერნატორი არ ვარგა და ეს ციფრები მოსაწონი არ არის, იგი შესაცვლელია, მაგრამ ანალიზით ხომ დავრწმუნდებით, რომ ეს მონაცემები საუკეთესოა ქვეყნის მასშტაბით, არ დავფიქრდეთ სისტემის უვარგისობაზე, ქვეყნის მოწყობის პრინციპებზე, მაკონტროლებელი ორგანოების სრულ უმოქმედობაზე და რეალურად არ დავაკვირდეთ სისტემის კორუმპირებულობას?! მე ვფიქრობ, ასე უნდა მოვიქცეთ - მაშინ შევძლებთ ჩვენ დიდი გარღვევის მოხდენას.
სწორედ ამ განწყობით ვემზადებოდით ჩვენ არაერთ სამინისტროსა და უწყებასთან ერთად ამ შეხვედრას, დღევანედელ დოკუმენტებზე მუშაობდნენ რესპუბლიკური ორგანოები, მთავრობის წევრები, პარლამენტის კომიტეტების თავჯდომარეები, უმაღლესი სასწავლებლები, სამეცნიერო ინსტიტუტები. სწორედ ამ განწყობით გთხოვეთ, ბატონო პრეზიდენტო ერთი თვის წინ შეხვედრა, ამ შეხვედრის წინ სწორედ ამ განწყობით და ტკივილით ვწერდი. ძალიან ბევრი გაღიზიანდა, თითიც კი გვიჩვენა, შიშით არ ვცხოვრობ, ჩემს პოზიციას კვლავ ვადასტურებ და იმის მიუხედავად, რომ გამოქვეყნებულია, დღეს ამ განსაკუთრებულ შეხვედრაზე წარმოვადგენ.
ბატონო პრეზიდენტო, საქართველოს ეკონომიკაში კრიზისმა კრიტიკულ ზღვარს მიაღწია, ამის უპირველესი დასტურია, რომ წლების განმავლობაში, საქართველში შექმნილი პროდუქციის მოცულობა და ქვეყნის ბიუჯეტის თანხები, თითქმის ერთმანეთის ტოლია. ამის დასტურია პრივატიზაცია და მისი შედეგები, პრივატიზაცია, რომელიც ძირითადად ნულოვანი აუქციონით და ვაუჩერებით განხორციელდა, გაკვირვებას არ უნდა იწვევდეს, რომ ძირითადი ქონება სახელმწიფო მოხელეების, პარლამენტარების, ყოფილი დირექტორების სხვათა გაღარიბებით გამდიდრებულთა ხელში აღმოჩნდა. ყოველივე ამის გამო, მეორე და მესამე პრივატიზაციის ნაცვლად, საწარმოთა უდიდესი ნაწილი ჯართად იქცა. მცირე ტერიტორიისათვის მთავარი საექსპორტო პროდუქცია - ჯართია. ყოველივე ამას, შედეგად , ტოტალური უმუშევრობა მოჰყვა.
დიდი ანალიზი არ სჭირდება იმის დადგენას, რომ 1997 წლის 13 ივნისს მიღებული მთავარი საფინანსო-ეკონომიკური კანონი, საგადასახადო კოდექსი, სწორედ წინა წლების საფინანსო-ეკონომიკური ნგრევის სტიმული გახდა. იმ დღეს ზუსტად იმ დღეს, პარლამენტში, საგადასახადო კოდექსის მიღების შემდეგ, ჩემი გამოსვლისას გამოთქმული მოსაზრება, რომ პარლამენტის მიერ მიღებული ეს კანონი ქვეყანას ფინანსურ კრიზისს შეუქმნიდა, გამართლდა. იმ დღიდან მოყოლებული, ქვეყნის მეწარმეების, მეცნიერ-სპეციალისტების, პოლიტიკოსების დიდი ნაწილი კოდექსში ცვლილებების შეტანას ითხოვს, მაგრამ ყველაგერი უშედეგოდ მთავრდება. მოთხოვნა მარტივია: ლიბელარული საგადასახადო სისტემა - აღურიცხაობის, კონტრაბანდისა და ფალსიფიკაციისათვის საწარმოს გაკოტრებამდე საჯარიმო სანქციებით სახელმწიფომ შეასრულოს უმთავრესი ფუნქცია - ქვეყანაში შექმნას კონკურენტული გარემო, ერთიანი სამართალებრივი, ეკონომიკური, საფინანსო-საგადასადო და ეკონომიკური სივრცე. ეკონომიკაზე, ანუ ქვეყნის გადარჩენაზე ფიქრის ნაცვლად, სახელმწიფო ინტრიგებმა მოიცვა. პოლიტიკური დაპირისპირება აპოგეას აღწევს. პასუხიემგებლობა მკვდარია, კორუფციამ გონებისათვის მიუწვდომელი მასშტაბებს მიაღწია - აღურიცხაობა, კონტრაბანდა, ფალსიფიკაცია ცხოვრების წესად იქცა, ქვეყანა კონტროლირებად, ნაკლებ კონტროლირებად და უკონტროლო რეგიონებად, ბიზნესის ზონებად დაიყო; მართვის სისტემა კორუმპირებული გახდა; თვით ბიუჯეტი და კანონია კორუმპირებული ე.წ სამართლებრივმა რეფორმებმა კორუფცია გააძლიერა და უხელფასო სახელმწიფო მოხელეებს, სამართალდამცავებს, უამრავ და უაზროდ შექმნილ მაკონტროლებლებს მიმართულება კორუფციისკენ მისცა (ამისგან თავის დაცვა მხოლოდ ძლიერებმა სესძლეს) სამწუხაროდ, ამ სისტემის შექმნილმა პოლიტიკურმა ძალებმა ბრძოლა ცალკეული მოვლენებისა და პიროვნებების წინააღმდეგ დაიწყეს. პოპულიზმმა ქვეყანა გადათელა, იგი დიდ პოლიტიკურ თეატრად იქცა. შეიქმნა სიტუაცია, როცა ყველა ერთმანეთს, ანუ ყველა ყველას ებრძვის დაიკარგა სახელმწიფო ინტერესი, სახელმწიფო აზროვნებაც და სახელმწიფო კაციც. შეურაცხოფილია პატიოსნება, სძულთ წესიერი კაცი - მით უფრო, თუ იგი ხელისუფლეაშია. მშიერი და დაუძლურებული ხალხი უყურებს ამ უაზრობას, სამწუხაროდ, შვებასაც ამაში პოულობს. მშიერმა და დაუძლურებულმა ხალხმა კერპად პოლიტიკური აქციები, მან ყალბი გმირი შექმნა. ეს არის პოლიტიკური პროსტიტუციის ეპოქა.როცა ღირსეული შეურაცხოფილია.
დღეს ყოველგვარი ეჭვის გარეშე დამაჯერებლად შეიძლება ვთქვა: კაბალური საგადასახადო სისტემა - ანუ ,,თუ არ იქურდე - ვერ მუშაობ! - გარკვეული პოლიტიკური პარტიებისა და ჯგუფების ინტერესი იყო და დღესაც არის. უნდა გაძლიერებულიყო პოლიტიკური გავლენა მეწარმეებზე, სამწუხაროდ მეწარმეთა არნახული პოლიტიზირება მოხდა.
მეწარმე ან მმართველ პარტიას შეუერთდა, ან ოპოზიციას, ან პარლამენტის წევრი გახდა, ან სახელმწიფო მოხელე, ან კიდევ მფარველი გაიჩინა ხელისუფალის ან ხელისუფლების სახით. გარეთ დარჩენილთა უმეტესობამ ქვეყნის უბადრუკი საფინანო - ეკონომიკური პოლიტიკით მდგომარეობის გამართლება კარგად ისწავლა - წარმოება დაქცევამდე მიიყვანა და ჯართის გაყიდვას და ფართობის გაქირავების, იჯარით გაცემის პოლიტიკას შეუერთდა. მეწარმეთა აბსოლუტურ უმრავლესობას, დღეს მოსწონს ის ხელისუფალი და პოლიტიკოსი, რომელთანაც თანხით, ქრთამით, აღებ-მიცემობით არის დაკავშირებული. დამღუპველი საფინანსო პოლიტიკის შედეგია, რომ დღეს მთავარ ბიუჯეტის მთავარ შემოსავლებს არა სამრეწველო საწარმოები არამედ მომსახურე დარგები_ ტრანსპორტი, კავშირგაბმულობა, ენერგეტიკა, და გაზით მომარაგება წარმოადგენს.
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ბიუჯეტისათვის მსხვილ გადამხდელად ითვლება - ბიუჯეტს იგი დიდ საწარმოებსა და ცნობილ ფირმებზე გაცილებით მეტს აძლევს. ქვეყანაში რეალურად მოგება აქვს მხოლოდ მომსახურე დარგებს. ქვეყანაში მეწარმეთა და ფიზიკურ პირთა დიდი ნაწილი _ 95% დოკუმენტაციის მიხედვით, წამგებიანია, დამღუპველი საფინანსო პოლიტიკის შედეგია დანგრეული ეკონომიკა, უფულო ბანკები და ფულიანი მდიდარი ბანკირები. დამღუპველი საფინანსო პოლიტიკის შედეგია არა კორუფციით მიღებული, არამედ, ხელოვნურად გაზრდილი ფასები ელექტროენერგიაზე, გაზზე, წყალზე, პრაქტიკულად, საქართველოს ბიუჯეტის დიდი ნაწილი არის არა პროდუქციის შექმნით, არამედ მოსახლეობის ჯიბიდან ამოღებული, კრიზისში მყოფი ეკონომიკიდან წაგლეჯილი თანხები,. ხელისუფლების ნაწილს ეს არ ესმის, მათ ქვეყანა საკუთარ ბიზნესად აქციეს, მათ არ აქვთ გაცნობიერებული ზემოთაღნიშნული პრობლემებით გამოწვეული ტოტალური საფრთხე. ბოლო წლებში, საქართველოში მიმდინარე საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოვლენები მძიმე ეკონომიკურ-სოციალური მდგომარეობა, საბიუჯეტო ტერორი, მაფიოზური დაჯგუფებების დიქტატი და საბიუჯეტო ტერორი, რომელიც გადამწყვეტ ფაზაში შედის, გააზრებული, ღონიერი ნაბიჯების გადადგმას, პოლიტიკურ-ეკონომიკრი პროცესების სწორად წარმართვის აუცილებლობას წარმოშობს. ვეჭვობ, რომ მდგომარეობა ერთ ან ორ დღეში გამოსწორდეს, თუმცა, ზოგიერთი საკითხის შესახებ კამათი, მსჯელობა და რაციონალური გადაწყვეტილებების მიღება დღესვეა საჭირო.
ასე ცხოვრება, მართლაც, აღარ შეიძლება. საჭიროა ქვეყნის საფინანსო პოლიტიკის რადიკალური ცვლილება მეცნიერთა, მეცნიერ-ეკონომისტთა და პრაქტიკოსთა მიერ შემუშავებული რეკონმენდაციებით და არა მსოფლიო სავალუტო ფონდის ყურმოჭრილ მონად ყოფნა. საჭიროა სისტემა, სადაც მეწარმეს არ აწყობს აღურიცხაობა, როცა იგი პოლიტიკური საქმიანობით მდიდრდება და არა თაღლითობით. სისტემა, როცა მოსახლეობა გააცნობიერებს, რომ აღურიცხაობით, კონტრაბანდითა და ფალსიფიკაციით მდიდარი კიდევ უფრო მდიდარი, ხოლო ღარიბი კიდევ უფრო მდიდარი,ხოლო ღარიბი კიდევვ უფრო ღარიბი ხდება,ქვეყანა მუდმივ კრიზისშია.
საჭიროა ქვეყნის საფინანსო პოლიტიკის რადიკალური ცვლილება მეცნიერთა და პოლიტიკოსთა მიერ შემუშავებული რეკომენდაციებით და არა მსოფლიოს სავალუტო ფონდის ყურმოჭრილ მონად ყოფნა საჭიროა სისტემა, სადაც მეწარმეს არ აწყობს აღურიცხაობა, როცა იგი ეკონომიკური საქმიანობით მდიდრდება და არა თაღლითობით. სისტემა, როცა მოსახლეობა გააცნობიერებს, რომ აღურიცხაობით, კონტრაბანდითა და ფალსიფიკაციით მიღებული დბალი ფასები ხალხისთვისაც უბედურებაა დაქვეყანასაც ანგრევს, რომ აღურიცხაობით კონტრაბანდით და ფალსიფიკაციით მდიდარი კიდევ უფრო მდიდრდება, ხოლო ღარიბი უფრო ღარიბი ხდება, ქვეყნანა მუდმივ კრიზისშია.
საჭიროა სისტემა, როცა მხარდაჭერილია ძლიერი, როცა ქვეყანა დგას არა სუსტთა იდეოლოგიაზე, როგორც ეს დღესაა საქართველოში, არამედ ძლიერზე, მოაზროვნეზე, ზნეობრივზე, სახელმწიფო კაცზე, მშენებელზე და აღმაშენებელ პოლიტიკოსზე. ქვეყნის გადარჩენის ხაზი ეკონომიკის, მეწარმეობის, ბიზნესის განვითარებზე გადის. ჩვენ დავიწყეთ ამ გზით სიარული, მაგრამ შედეგი არ ჩანს - არ არის მხარდაჭერა და ამ გზით სიარულს აუცლებლობა ვერც ჩვენს სამსახურებში, მაკონტროლებელ და საგადასახადო ორგანოებში, ვერც მეწარმეებში გაცნობიერდა. ჩვენ პოზიციას არ ვცვლით - ქვეყნის გადარჩენა, სულიერების დამკვიდრება მხოლოდ მეცნიერებისა და მეცნიერთაგან მხარდაჭერილ მეწარმეობისა და ბიზნესის განვითარება შეუძლია.
19 ოქტომბერს, იმერეთში, დიდ ეკონომიკურ შეხვედრას ვაწყობთ. ვიწვევთ ყველას - ეკონომისტებს, მეცნიერებს, მეწარმეებს,ხელისუფლების წარმომადგენლებს. ჩვენი მიზანია ძალადობის პოლიტიკა შეიცვალიოს ახალი ეკონომიკური პოლიტიკით. ახალი ეკონომიკური პოლიტიკა ჩემთვის დავით აღმაშენებლის, ჩვენი დიდი წინაპრების, ნიკო ნიკოლაძის პოლიტიკაა. მთელს მსოფლიოში ეკონომიკას მეწარმეობას საფუძვლად უდევს დავით აღმაშენებლის, ჩვენი მეფეების იდეოლოგია. 3-4-ჯერ ნაკლებ გადასახადს ახდევინებდნენ იმას, ვინც მიწას ამუშავებდა, მხარს უჭერდნენ საქმის კაცს და არა უსაქმურს. ეს პინციპი უნდა დამკვიდრდეს ქვეყანაში - მხარი მოაზროვნეს, ძლიერს, პროფესიონალს და საქმის კაცს უნდა დავუჭიროთ და არა სუსტს, გაუნათლებელს, არაპროფესიონალს, უსაქმურს.
დღეს ხომ პირიქითაა! ასე ცხოვრება მართლაც, აღარ შეიძლება! ასეთი განცხადება გავაკეთე, ბატონო პრეზიდენტო, რამდენიმე თვის წინათ, მასში გამოთქმულ ყველა წინადადებას, ყოველ სიტყვას ვადასტურებ დღესაც. ქვეყანაში ეკონომიკურმა, მე ვიტყოდი, საერთო კრიზისმა, მართლაც კრიტიკულ ზღვარს მიაღწია, და ასე ცხოვრება მართლაც აღარ შეიძლება. ეს დასკვნა დიდი ანალიზის, ფიქრის, განსჯის, მეცნიერებთან კონსულტაციებისა და დათათბირების შედეგია. კარგად მესმის, როცა ასეთი მძიმე ანალიზს წარმოადგენს პიროვნება, როცა ამას აკეთებს უდიდეს, 1000-კაციან შეკრებაზე პრეზიდენტთან, ან პრეზიდენტის ოპოზიცია უნდა იყოს, ოპოზიციურ ძალას უნდა წარმოადგენდეს, ან მას მდგომარეობის შეცვლის რწმენაც უნდა ჰქონდეს. ორთავე შემთხვევაში, ამ პიროვნებას ასეთი გამოსვლის უფლება უნდა ჰქონდეს და მდგომარეობის გამოსწორების პროგრამაც. ოპოზიციონერობა დღეს ყველაზე ადვილია და მოდური, განსაკუთრებით ადვილია პრეზიდენტის ოპოზიციაში ყოფნა, რაც ადვილია, მას სუსტნი ეტანებიან. .
არაერთგზის მითქვამს და დღესაც ვადასტურებ, ბატონო პრეზიდენტო, იმის მიუხედავად, რომ ბევრმა თქვენმა გადაწყვეტილებამ გული მატკინა, მე თქვენი ოპოზიცია არასოდეს ვიქნები, თქვენი კრიტიკით, ლანძღვა-გინებით, ავტორიტეტის მოპოვების ყალბ გზას არასოდეს დავადგები, მიუხედავად იმისა, რომ ხალხში პატივით სწორედ თქვენდამი ოპოზიციურად განწყობილნი უფრო სარგებლობენ და ქვეყნის, ხალხისავე სამწუხაროდ, კიდევ უფრო მეტი პატივით - თქვენდამი მტრულად განწყობილნი. ვიცი ეს გზა მდაბიოთა, სულმოკლე პოლიტიკოსთა, ქვეყნის ნგრევის გზაა და მომწონს თუ არა, მე პრეზიდენტი, ამ გზას არასოდეს არ დავადგები, რადგან პირველ რიგში, ქვეყანა მიყვარს და ჩემში მდაბიო სულმოკლე პოლიტიკოსი ყოველთვის ზიზღს იწვევს.
მე მწამს, ბატონო პრეზიდენტო, რომ მდგომარეობის შეცვლა რეალურად შეიძლება. ყველაზე მეტად ეს თქვენ შეგიძლიათ. საჭიროა რისკიანი და გაბედული რეფორმები, რომელთაც დასაწყისში ხალხის მხარდაჭერა არ ექნება, მაგრამ გარკვეული ეტაპების შემდგომ, ხალხში გაცნობიერდება მათი გარდაუვალობა და მხარდაჭერა განსაკუთრებული იქნება. მე მწამს და მჯერა, თქვენ ეს შეგიძლიათ. დღევანდელი ეს საუბარიც ამის დასტურია. დასტურია იმის, რომმე პირადად მწამს თქვენი და ხმამაღლა ვაცხადებ ათასგზის ნათქვამს: მე თქვენ არ გაქებთ, მაგრამ მხარს გიჭერთ. ვინც გაქებთ, ისინი გითხრიან ძირს და გღალატობენ. ვინც არ გაქებთ და მხარს გიჭერ, თქვენ, სამწუხაროდ, მათ ნაკლებად უსმენთ, ვხედავ, ვგრძნობ ამას, მაგრამ პოზიციას არ ვიცვლი. ჩემთვის მთავარი თანამდებობა კი არაა, არამედ ის, რომ კაცი იყო, კაცის სახელი გერქვას, არ მინდა დავიჯერო, რომ თქვენს მაქებრებს უფრო აფასებთ, ვიდრე თქვენდამი კრიტიკულად განწყობილ მხარდამჭერთ, პრეზიდენტს ხალხი უნდა აქებდეს და არა ხელისუფალი. ხალხში თქვენი მაქებართა რაოდენობა კატასტროფულად მცირდება - ხელისუფლებაში, განსაკუთრებით, აღმასრულებელში კი მათი რაოდენობა კატასტროფულად იზრდება. ეს მართლაც კატასტროფაა. კარგ შედეგს არ მოიტანს. მდგომარეობა სასწრაფოდ უნდა შეიცვალოს, მლიქვნელებისა და დამსმენებისაგან განთავისუფლება, ხელისუფლებაში სუფთა, ნიჭიერი, პროფესიონალი და კარგი ორგანიზატორების მოწვევა, მათთვის კორუმპირებული სისტემის რეფორმირებაა საჭირო და თქვენ ხალხის არნახული მხარდაჭერა გექნებათ. .ვიდრე ეს შანსი იქნება, ვიდრე თქვენ ამ მიმართულებით იმოძრავებთ - თქვენ ძალიან ბევრის, მათ შორის ჩემი მხარდაჭერა გექნებათ. ამისათვის მე არაფერს არ ვითხოვ, პირიქით, ბორჯომში თქვენთან ჩემი განთავისუფლების თაობაზე წარდგენილი განცხადება ძალაშია. ვიმეორებ, თქვენი ოპოზიცია მე არასოდეს ვიქნები, დაწინაურებას რომ არ ვითხოვ, ეს, ბატონო ედუარდ, თქვენ კარგად იცით, ბევრ შემოთავაზებაზე უარი ვთქვი და ჩემი ეს პოზიცია, განსაკუთრებულად, 2000 წელს საპრეზიდენტო არჩევნების დროს დავადასტურე. მხარს გიჭერდით განსაკუთრებულად არჩევნების წინა დღეს, 8 აპრილს, დიდი სატელევიზიო მიმართვა გავაკეთე ამომრჩევლებისადმი, ხოლო თქვენი პრეზიდენტად არჩევიდან ორი დღის შემდგომ, ჟურნალისტების წინაშე გავაკეთე განცხადება, რომელსაც დღესაც ვადასტურებ: ,,ვიდრე საქართველოს პრეზიდენტი ბატონი ედუარდ შევარდნაძე იქნება, უფრო მაღალ თანამდებობას, ვიდრე მიჭირავს, არავინ შემომთავაზებს, არც მინდა, რადგან მკაცრად მაქვს გადაწყვეტილი, რომ მომავალშიც ისე, როგორც 1992 წელს- თანამდებობაზე მხოლოდ არჩევნებით მოვედი, ვიცი, ამ თანამდებობაზეც დამჯიჯგნიან, მე ედუარდ შევარდნაძეს მხარს ვუჭერდი არა იმიტომ, რომ დამაწინაუროს, არამედ მხოლოდ იმიტომ, რომ ამ ეტაპზე, მასზე მეტის გაკეთება ქვეყნისათვის სხვას არავის შეუძლია.~ ვადასტურებ ჩემს პოზიციას კიდევ ერთხელ, დღეს 2001 წლის 19 სექტემბერს, პრეზიდენტის თანდასწრებით ასე სახალხოდ და საჯაროდ. რატომ მწამს, რომ თქვენ შეძლებთ სიტუაციის შეცვლას - თუ ეს გამოუსწორებელი ოპტიმისტობაა, ან რეალურ ანალიზს ეყრდნობა - ეს ჩემი მოხსენების ბოლო აბზაცი იქნება.
მანამდე კი რამდენიმე სიტყვით იმის თაობაზე, მაქვს თუ არა მე ასეთი საუბრის უფლება. უფლების შესახებ - ეს დღევანდელი საქართველოსთვის მძიმეზე მძიმე საკითხია.
მე ვფიქრობ, პოლიტიკოსებს არ აქვთ გაცნობიერებული, რომ სხვისი კრიტიკის უფლება უნდა მოიპოვო. ამ უფლებას შენი ცხოვრების წესი და შენი ქვეყნისა და ხალხის წინაშე თავგანწირვისათვის მზადყოფნა უნდა გაძლევდეს. ღმერთმა ასე ინება, რომ პრეზიდენტის ვიზიტი იმერეთში 19 სექტემბერს დაემთხვა, სამი წლის წინათ, იმერეთმა სიცოცხლის ფასად, დიდი სისხლისღვრა ააცილა მთელს ქვეყანას, სიმშვიდე მისცა საქართველოს, დედა-თბილისს. ასეთი თავგანწირვის ბევრი მაგალითი იმერეთს, ქუთაისს, მის ცალკეულ ხელმძღვანელს, უკნასკნელი 10 წლის განმავლობაში არაერთხელ უჩვენებია. სხვისი კრიტიკის უფლება შენი კაცური და მართალი ცხოვრების წესია. ხალხს ნაკლებად სწამს, რომ ხელისუფლებაში ასეთი ადამიანები არიან, მაგრამ საბედნიეროდ, რომ არიან, ამას დრო დაადასტურებს. ამ საკითხზე მეტს არაფერს ვიტყვი - დრო გაცილებით მეტს იტყვის.
მთავარზე მთავარი, ბატონო პრეზიდენტო, ის არის, რას გთავაზობთ იმერეთი. როგორია ჩვენი წინადადებები, რაში ვხედავთ გამოსავალს, იმერეთთან დაკავშირებული ბევრი საკითხის შესახებ, განსაკუთერებულად სოციალურ და ეკონომიკურ ჭრილში. დღეს საავტომობილი ქარხანაში დიდი თათბირი შედგა.
თქვენი, თითქმის მთელი მთავრობის შემადგენლობით განვიხილეთ უმნიშვნელოვანესი საკითხები, დაწყებული ქვეყნის დიდი ეკონომიკური ღერძის, ჭიათურა-ზესტაფონი - ტყიბულის უმწვავესი პრობლემით, მხარის სამრეწველო პოტენციალის მოქმედებაში მოყვანის, ნულოვანი აუქციონების ნაცვლად, მეცნიერთა მონაწილეობით პროგრამების პრივატიზებით, საავტომობილო, სარკინიგზო და საჰაერო გზების დიდი პროგრამითა და ამვლელი გზის შესაძლო მშენებლობით - ქუთაისში, მდინარე რიონზე, ევროგაერთიანების მხარდაჭერით დიდი ხიდის აგებით დამთავრებული. უმნიშვნელოვანესად ვთვლი ტყიბულში, თბელექტროსადგურის მშენებლობასთან,”ჭიათურმანგანიუმსა” და “ფეროს”. საავტომობილო, ელექტროტექნიკური, სატრაქტორო,ლოთოფონის საწარმოებთან დაკავშირებით მიღებულ გადაწყვეტილებებს.მართალია, წლის ბოლომდე დიდი დრო არ არის დარჩენილი, მაგრამ ჩვენს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებათა ეფექტურობა ამპერიოდმაც უნდა დაადასტუროს.
ეკონომიკური აზროვნების კუთხითაც კი, უდიდეს გარღვევად ვთვლი, საავტომობილო ქარხნის ტერიტორიაზე, მაღალი ტექნოლოგიების პარკის, ბიზნესის ცენტრის ჩამოყალიბების თაობაზე გამართულ მსჯელობას. უკვე მომავალ წელს უნდა ვიგრძნოთ იმერეთის ენერგოპოტენციალის - უპირველესად, ჰიდროელექტროსადგურების ამოქმედებასთან დაკავშირებით მიღებული გადაწყვეტილებების შედეგები. დღევანდელი ,,იმერეთის მოამბე" - არის იმერეთის პრობლემებისა და შესაძლებლობების შესახებ გამოცემული ნომერი. არ მეეჭვება, თქვენს ვიზიტს, ბატონო პრეზიდენტო, მოყვება თქვენი სპეციალური განკარგულება, რომელშიც აისახება ყველა მთავარი პრობლემა - ეკონომიკური, ფინანსური თუ სოციალური ხასიათის. ეს იმერეთს, მთელს საქართველოს სჭირდება.
დარწმუნებული ვარ, თქვენს განკარგულებაში მხარდაჭერას ჰპოვებს ჩვენი წინადადება 2002 წლის მაისში, იმერეთში, ქუთაისში ბიზნესის საერთაშორისო კონფერენციის მოწყობის შესახებ. ჩვენ გთავაზობთ სრულიად განსხვავებულ და, პრაქტიკულად ახალ ფორმას - იმერეთის ბიზნეს - შესაძლებლობათა პრეზენტაციის მოწყობას, დარწმუნებული ვარ, ამ საქმეში, ჩვენ გვჭირდება თქვენი პირადი დიდი მხრდაჭერა, ქვეყნის ყველა სამინისტროსა და უწყების პრაქტიკული მონაწილეობა მის ორგანიზაციასა და ჩატარებაში.
ჩვენ დაჟინებით მოგიწოდებთ, ბატონო პრეზიდენტო, რომ თქვენს განკარგულებაში შევიდეს იმ წინადადებების შესწავლა, რომლითაც ჩვენ, წლების განმავლობაში ვითხოვდით. დრო ადასტურებს, რომ სწორადაც, მაგრამ მთელი რიგი სახელისუფლებო რგოლების უპასუხისმგებლო დამოკიდებულების გამო, მხოლოდ კეთილ სურვილებად დარჩა. არ მინდა გადაჭარბებულად ჩათვალოთ, მაგრამ ვთვლი, რომ დანაშაულია, როცა იწონებენ წინადადებას, შემგომ თითს თითზე არ ადებენ მისი შესწავლისა და რეალიზებისათვის. ამ განწყობამ წალეკა ქვეყნის პოლიტიკური ცხოვრება, ბატონო პრეზიდენტო. 1997 წლის 13 ივლისს გამოვედი პარლამენტში - არნახული შეფასებები, მხარდაჭერა - მოქმედება არავითარი.
ათამდე რეფორმატორული წინადადებით მოგმართეთ პირადად თქვენ, 1995-2000 წლებში _ რეზოლუციები ბრწყინვალე _მოქმედება არავითარი. 2000 წელს, 11 თებერვალს გამოვედი პარლამენტში წარვადგინე წინადადებათა პაკეტი საფინანსო საბიუჯეტო მოწყობის თაობაზე. წარმოუდგენლად მაღალი შეფასება, შედეგები - ნული..
თქვენი საპრეზიდენტო საარჩევნო კამპანიის მთავარი ეტაპი 2000 წლის 8 თებერვალს გელათში დაიწყო - დიდი სიტყვა წარმოითქვა დავით აღმაშენებლის საფლავთან და საარჩევნო კომპანია დაამთავრეთ იმერეთში ქუთაისში - 7 აპრილს, ამ დარბაზში დიდი შეხვედრით, რომლის ტრანსლაცია მთელ საქართველოში მიმდინარეობდა. იმ დღეს, ამ დარბაზში ისტორიული რამ მოხდა - ხელი მოეწერა შეთანხმებას თქვენი, როგორც პრეზიდენტობის კანდიდატსა და იმერეთის ინტელიგენციას შორის. ეს იყო მთელი პროგრამა - იმერეთის მძლავრ ეკონომიკურ ცენტრად, ქუთაისის, იმერეთის დიდ სამეცნიერო და სუნივერსიტეტო ქალაქად, მხარედ ჩამოყალიბების, კულტურის, ხელოვნების, განათლების, სპორტის მხარდაჭერის, რეფორმების საბიუჯეტო-საფინანსო სისტემის, სოციალური სფეროს პროგრამა. ეს იყო და არის დიდი დოკუმენტი, თქვენ მას წინასწარ გაეცანით, ყველას თანდასწრებით ხელი მოაწერეთ, იმერეთმა ამის გამო მხარი დაგიჭირათ არჩევნებში. თქვენ ამ დოკუმენტს რეზოლუცია გაუკეთეთ. შედეგი - პრაქტიკულად ნულის ტოლი.
ამ საკითხებისათვის ხაზი შემთხვევით არ გამისვამს, ბატონო ედუარდ. ეს შაშიაშვილის პროგრამები კი არ არის - მათ მომზადებაში მეცნიერები, სპეციალისტები, ექსპერტები, მონაწილეობდნენ, მხარდაჭერილია სამხარეო სათათბიროს მიერ. ამ ადამიანებში ეს განწყობა გულგატეხილობას და ხელისუფლებისადმი ცუდ განწყობას იწვევს. მძიმე რამ მინდა ვთქვა, მაგრამ მთელი გულწრფელობით: კორუფცია არ არის მხოლოდ ქრთამი, კორუფცია თანამდებობრივი დანასაულია. არის თუ არა კორუფცია და თანამდებობრივი დანაშაული კარგიწინადადების, კარგი პროგრამის უყურადღებოდ დატოვება? მე მხოლოდ ერთი შეფასება მაქვს - არის! ჩვენს მიერ წარმოდგენილი პროგრამები და წინადადებები კარგი რომ იყო, ამას აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლება აღიარებს. უყურადღებოდ რომ ტოვებს - ეს რეალობაა. ეს არის, სწორედ პოლიტიკური კორუფცია, კორუმპირებული სისტემა, რაც ანგრევს ამ ქვეყანას და ხალხს გაუსაძლის მდგომარეობაში აყენებს.
დიდი სურვილი მაქვს, ბატონო პრეზიდენტო, თქვენმა ვიზიტმა სხვა კვალი დატოვოს და არა მარტო იმერეთში, არამედ მთელი ქვეყნის ცხოვრებაში, რადგან ჩვენი პროგრამები და წინადადებები, მხოლოდ იმერეთს არ ეხება და დასაფასებელია, რომ იმერეთში კუთხური კი არა, საქვეყნო განწყობაა. იმედი მინდა ვიქონიო, რომ მთავრობის წევრთა მონაწილეობით, მალე ჩამოყალიბდება პროექტი თქვენი ხელმოწერის შემდგომ იქცევა პროგრამად, რომლის შესრულებაზე განსაკუთრებული კონტროლი დაწესდება და თქვენ, პირადად მოგხსენდებათ ყველა რგოლისაგან მისი შედეგების მიმდინარეობა.
სასურველია, 2002 წლის ექვსი თვის შედეგების მიხედვით შესრულების მიმდინარეობა მოისმინოს მთავრობის სხდომამ. სასურველი იქნება წლის შედეგების განხილვაც ჩატარდეს სახელმწიფო მიისტრის ხელმძღვანელობით.
ჩვენ დღეს, ბატონო პრეზიდენტო, გადმოგეცით წინადადება მთავრობის სხდომაზე ჩემი ანგარიშის მოსმენის თაობაზე კორუფციის წინააღმდეგ გაწეული მუშაობის თვალსაზრისით. პირადად მე ამ საკითხის განხილვას პრინციპულ მნიშვნელობას ვანიჭებ, მაგრამ არ მინდა იგი ისევე იყოს, როგორც ხშირად მთავრობის სხდომას ამ საკითხზე მინისტრებისა და გუბერნატორებისაგან წარედგინება ინფორმაციები, საერთოდ, მე მთავრობის სხდომაზე სახელისუფლებო რგოლებში ინფორმაციების მოსმენის კატეგორიული წინააღმდეგი ვარ. ასეთ დროს, ავტორები გაკეთებულზე საუბრობენ. ტყუილ-მართალს, გაკეთებულ-გაუკეთებელს ერთმანეთში ურევენ და ძნელი ხდება დასკვნის გაკეთება. თუ ყველა ასე ებრძვის კორუფციას, როგორც მთავრობის სხდომებზე თქვენ გარწმუნებენ, მაშინ რატომ იზრდება ასე მისი მასშტაბები?
მე მინდა მთავრობის სხდომას ინფორმაცია კი არ წარვუდგინო, არამედ ანგარიში ჩავაბარო, როცა თანამომხსენებლები იქნებიან ქვეყნის პროკურორი, ანტიკორუფციული საბჭოს თავჯდომარე, შინაგან საქმეთა მინისტრი, კონტროლის პალატის თავჯდომარე, ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი, სტატისტიკის დეპარტამენტის თავჯდომარე, ანგარიშის მოსმენას წინ უნდა უსწრებდეს ქვეყნის ყველა სახელისუფლებო რგოლის, ყველა სამინისტროსა და უწყების, არასამთავრობო სექტორის, მასმედიის მიერ იმერეთში რეგიონულ რგოლებში მდგომარობის შესწავლა. ეს შეხვედრა არ უნდა იყოს ფორმალური ხასიათის. ცნობილი უნდა იყოს ყველა სახელისუფლებო რგოლის, სამინისტროს, უწყების, არასამთავრობო სექტორის კომისიის შემადგენლობაც, ადგილსამყოფელიც შესწავლის პერიოდში, თითოეული წევრის ტელეფონის ნომერი. ყველა მოქალაქეს უნდა ჰქონდეს მათთან შეხვედრის თავისუფლება - იმის თავისფლება, რომ ყველა თანამდებობის პირი - დაწყებული რწმუნებულებით, ყველა სახელისუფლებო რგოლზე - დაწყებული სამხარეო ადმინისტრაციით - კომისიის წევრებს წარედგინოთ მამხილბელი დოკუმენტები. მთავრობის სხდომამ ანგარიში , სწორედ ასეთი დიდი შესწავლის შემდგომ უნდა მოისმინოს. ძალიან მინდა, ბატონო პრეზიდენტო მხარი დაუჭიროთ ამ წინადადებას. ეჭვი არ მეპარება, თქვენსგანკარგულებაში ეს მომენტიც ჰპოვებს ასახვას.
ბატონო პრეზიდენტო, ბატონებო, ნება მომეცით, ჩვენი პროგრამის პრაგმატული ნაწილიდან, ზოგადი ხასიათის მოსაზრებაზე გადავიდე და გამოვხატო ჩემი პრინციპული პოზიცია ფართო პლანის მე ვიტყოდი, სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ზოგიერთ იმ საკითხთან დაკავშირებით, რომელთა გარეშეც კრიზისის დაძლევა, ეკონომიკის მოქმედებაში მოყვანა კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის გაძლიერება შეუძლებელია. პირველი: მიუღებელია ქვეყნის მოწყობის და ხალისუფლების დანაწილების დღეს არსებული სისტემა. ჩვენ ვცხოვრობთ ზეცენტრალიზებულ ქვეყანაში. მთელი უფლებები ცენტრის ხელშია, მოვალეობები ვერტიკალურად ნაწილდება და უფლებები რაც უფრო მცირდება, მით უფრო იზრდება მოვალეობები. ესაა მახინჯი სისტემა. ამ სისტემის პირობებში ჩატარებული არჩევნები არ შეიძლება დემოკრატიული იყოს, ამ სისტემის პერიოდში ჩატარებული არჩევნები ამწვავებს კრზისს, აძლიერებს კორუფციას.
თქვნი მხარდაჭერის შედეგად მივაღწიეთ, რომ თანხა მხოლოდ სალაროებში უნდა იქნეს შეტანილი და სამინისტროსთან ერთად, ჩვენი წამება ინკასატორთა ინსტიტუტის გაუქმების შემდეგ დაიწყო, რომ იმერეთში ყოველთვიურად 500,0 ათას ლარზე მეტი მიდიოდა გარკვეული პიროვნებების ჯიბეში. ფაქტია, ამას პატარა ადამიანები ვერ შეძლებდნენ. ეს თანხა დიდებთან მიდის. ივლისში, მოსახლეობიდან ამოღებული იქნა 600,0 ათასი ლარი, 3-ჯერ მეტი, ვიდრე წლების საუკეთესო მაჩვენებლები იყო, ამან მოწონება კი არა, განრისხება და ინტრიგები გამოიწვია.
თუ საქმე სწორად დარეგულირდა, ბატონო პრეზიდენტო, ამ პროცესების შესახებ პირადად გაცნობებთ. სწორად დარეგულირება კი ნიშნავს ორიენტაციას იმ ადამიანებზე, რომლებიც შეძლებენ, თანხა ხელზე კი არ აიკრიფოს, არამედ სალაროში შევიდეს.ენერგფია მხოლოდ გადამხდელს მიეწოდოს, ეს არის უდიდესი ანტიკორუფციული პროცესი, რომლის წარმატებით დასრულება მხარისა და ენერგეტიკის სამსახურის, ენერგოსაბითუმო ბაზრისა და მარეგულირებელი კომისიის ხელმძღვანელობაზეა დამოკიდებული.
დარწმუნებული ვარ, ჩვენ ამ ჯოჯოხეთური პრობლემების მოგვარებას ენერგეტიკიდან ხელისუფლების ყველა შტოში არნახული ფესვგამდგარი კორუფციული სისტემის დამარცხებას შევძლებთ. იმერეთისადმი თითქმის ყველაზე მეტი დავალიანება ცენტრალური ბიუჯეტიდან სერიოზულ შესწავლას საჭიროებს. ჩემში ოდნავ არ იწვევს ეჭვს, რომ ეს პოლიტიკური კორუფციაა.
შიძლება სხვა დასკვნა გააკეთო, როცა ხედავ, რომ წინა წლებში, ზოგიერთ რეგიონში,ქალაქსა და რაიონში საპენსიო თანხები თითქმის სრულიად არის გადმორიცხული მაშინ, როცა იმერეთის ვალი 35 მილიონს აჭარბებს? უამრავი მსგავსი მაგალითის მოყვანა შემიძლია, ხომ არ ვიფიქროთ რომ ეს ყველაფერი სწორედ იმის შედეგია, რომ ჩვენ გარიგებაზე არავისთან წავედით? ეს ასეა, ბატონო პრეზიდენტო! ვინც ეჭვობს, ვთხოვ გაერკვეს, ისიც იგივე დასკვნას გააკეთებს. დიდი მადლობა მინდა გადავუხადო ბატონ ვთანდილ ჯორბენაძეს, რომ ეს მოსაზრება პირველმა გამოთქვა.
დიდი ანალიზი არ არის საჭირო, დაინახო კორუფცია ტრანსპორტში, ბაზრებსა და ბაზრობებში, საერთოდ ვაჭრობის სისტემაში, კვების მრეწველობაში. თუ დიდი გარღვევა არ მოხდა საფინანსო რეფორმები, ახალი ეკონომიკური ურთიერთობების დამკვიდრებით, ამპრობლემების მოგვარება, პრაქტიკულად, შეუძლებელია. ქვეყანას აქვს უდიდესი პოტენციალი - უპირველესად, ინტელექტუალური ინტელექტუალური, ეკონომიკური, ბუნებრივი რესურსების, თუნდაც გეოგრაფიული მდგომარეობის. ამ პოტენციალის ქვეყანაში უიმედობა კი არა, სახვალიო განწყობა უნდა იყოს. შეიძლება განხორციელდეს სისტემური ცვლილებები.
როცა ვამბობთ - სისტემაა კორუმპირებული, ეს ლამაზი გამოთქმა კი არა, რეალობაა! კორუმპირებულია ის სისტემა, სადაც სისხლის სამართლის კანონმდებლობა იმდენად ლიბერელიზირებულია, რომ კრიმინალის დაჭერა შეუძლებელი ხდება, ხოლო, საფინანსო-ეკონომიკური, საგადასახადო სისტემა იმდენად დრაკონულია, რომ შეუძლებელია წესიერად მეწარმეობა. გამოდის, რომ სისტემა ხელს უწყობს გარღვევათა ტირაჟირებას, დამრღვევს ამდიდრებს, ახალისებს, წესიერ ბიზნესმენს კი უპერსპექტივოს ხდის.
თუ ვინმეს შეუძლია პოზოტიურზე ილაპარაკოს, ბატონო პრეზიდენტო, იმერეთი ერთ-ერთი პირველია, წარმოების 10%-იანი ზრდა 9 თვეში. 27%-იანი - სექტემბერში. ზრდა სამეწარმეო სფეროს ყველა მიმართულებით: 12% - ვაჭრობაში, 4% - ტრანსპორტში, 13% - მრეწველობაში, 30% - კავშირგაბმულობაში, 8% - მშენებლობაში, გამოშვებული პროდუქციის 40% საზღვარგარეთ გადის. უნიკალურია საგადასახადო მაჩვენებელი, წელს, 9 თვის შესრულების მიხედვით ქვეყანაში ერთ-ერთი საუკეთესოა - ზრდის ტემპი 7%-მდე, გასული წლის შესაბამის პერიოდთან შედარებით, 1,2 მლნ. ლარით მეტია. 1994 წელთნ შედარები, 12-ჯერაა გაზრდილი საგადასახადომაჩვენებლები. 7-ჯერ ფონდებშიმობილიზირებული თანხები.1996 წელთან შედარებით, 3-ჯერაა გაზრდილი საბაჟოს მიერ მობილიზირებული თანხები.
უკანასკნელი 10 წლის განმავლობაში ყველაზე საუკეთესომაჩვენებელია ბიუჯეტის შესრულების თვალსაზრისით _ 25 მილიონამდე. სულ ბიუჯეტში, ფონდებში და საბაჟოს ხაზით, 50,0 მილინამდე ლარია მობილიზირებული. აქედან 35 მილიონი ცენტრალურ ბიუჯეტში. 5 მილიონზე მეტი ლარითაა გაზრდილი. განათლებაში თითქმის 2 მილიონით.
ერთი სიტყვით, ფორმალურად ყველაფერი კარგად არის, რეალურად კი _ ყველაფერი ცუდად. სამწუხაროდ, ბატონო ედუარდ, თქვენ მთავრობის სხდომაზე და სხვადასხვა გამოსვლებში ლამაზ ციფრებს მოგცემენ, დღეს კი მე თქვენ მინდა გითხრათ უმძიმესი ციფრები - იმერეთის, იმ მხარის მასშტაბით, რომელსაც ერთ-ერთი საუკეთესო შედეგები აქვს. თქვენ დაინახავთ ჩვენი სფინანსო და საგადასახადო სისტემის უბედურებასა და კორუფციის მასშტაბსაც. მე ვთვლი, რომ მოგების მაჩვენებელი, ეს არის კორუფციის დონის მაჩვენებელი. ვფიქრობ, ამაში არ ვცდები.
იმ რეგიონში, რომელშიც აღრიცხვა ერთ-ერთი კი არა საუკეთესოა რესპუბლიკაში, 9 თვეში - მოგების გადასახადი 1,8 მილიონს შეადგენს ე.ი. იმ რეგიონში, სადაც გამოშვებულია 90,0 მილიონი ლარის პროდუქცია. ვაჭრობის მაჩვენებელი 250,0 მილიონ ლარს აჭარბებს, ტრანსპორტის - 16 მლნ. მშენებლობა - 12,0 მლნ, კავშირგაბმულობა - 5,0 მლნ, 4,0 მლნ ჯანმრთელობა; სულ 9 თვეში, მიღებულია 9,0 მილიონი ლარის მოგება, მეშინია იმის თქმის, რომ აქედან 5 მილიონამდე რკინიგზას ეკუთვნის, რომ ქუთაისში ორჯერ ნაკლები მოგებაა დარიცხული, ვიდრე სამტრედიაში, და ამ რაიონში იგი, თითქმის მთლიანად რკინიგზაზე მოდის. 9 თვეში მთელ საჩხერეში მოგება - მხოლოდ 25 ათასი, ტყიბულშიც იგივე, ბაღდათში - 40 000, ხონში -45 000, ხარაგაულში - 50 000, თერჯოლაში - 55000, ვანში - 65 000. არ გვეშინია ამ ციფრების? თუნდაც ქვეყნის მასშტაბით, რადგან შედეგები უარესია.
ვხედავ, როგორ სიღრმეში წავიდა კორუფცია, აღურიცხაობა,ხოლო რა მასშტაბში _ ფალსიფიკაცია. შეიძლება ნორმალური საფინანსო სისტემის პიროებში, ერთ-ერთი საუკეთესო საფინანსო მაჩვენებლის რეგიონში, განათლება და ჯანმრთელობა ბიუჯეტს იმავეს აძლევდეს, რასაც ვაჭრობა, ან საწვავის რეალიზაცია? იგივე დარგები 20%-ით მეტს აძლევდნენ ბიჯეტს, ვიდრე ტრანსპორტი? კომუნალური დარგი იმდენს _ რამდენსაც ბაზრები, ბაზრობები და საზკვება ერთად აღებული? შეიძლება ნორმალური საფინანსო სისტემის პირობებში რეგიონში მმართველობაზე გაცემული თანხები, ანუ სახელმწიფო მოხელეების ხელფასები, იმავე იმავე რეგიონში კულტურაზე დახარჯულ თანხებს 30%-ით აღემატებოდეს? მაშინ, როცა კულტურაზე დახარჯული თანხები ქვეყნის მასშტაბით, ყველაზე მაღალია? სრული კრახი ხომ არის, როცა ერთ-ერთი საუკეთესო მაჩვენებლის რეგიონში მოხელეებზე გაცემული ხელფასები ტოლი იყოს იმავე რეგიონის ქალაქებისა და და რაიონების მოვლაზე, პლიუს სპორტზე, თავდაცვაზე, სამართალდამცავ ორგანოებზე დახარჯული თანხებისა?
სათქმელი ბოლომდე უნდა ითქვას - ქვეყნის საგადასახადო კოდექსმა, აღურიცხაობას კონტრაბანდას, ფალსიფიკაციას, მართლაც გაუგონარი მასშტაბები მისცა. დამადასტურებელი ციფრები: ცხრა თვეში იმერეთის 360-მა საწარმომ და ფირმამ: ბაზრებმა,ბაზრობებმა, რესტორნებმა, ბენზოგასამართმა სადგურებმა, აფთიაქებმა, სურსათისა და შერეული საქონლით მოვაჭრე საწარმოებმა, დეკლარირებული მონაცემებით, ამ სფეროში დასაქმებულ 2400 კაცზე 720,0 ათასი ლარი ხელფასი გასცა.”ფერომ” რომელმაც წლეულს 9 თვეში, ელექტროენერგიის უქონლობის გამო მხოლოდ 5 თვე იმუშავა და სადაც 600 კაცით ნაკლებია დასაქმებული, ვიდრე ზემოთაღნიშნულ ფირმებში, ორ თვეში ხელფასის სახით გასცა 1754,5 ათასი ლარი.პრაქტიკულად ერთიმილიონი ლარით, 2,4-ჯერ ნეტი, ვიდრე ერთად ღებულმამხარის ვაჭრობის ყველა საწარმომ. იმერეტის ვაჭრობის მოცულობა, თბილისის გარდა, საქართველოს თითქმის 45%-ს შეადგენს, ე.ი საუკეთესოა.
რა პასუხი გავცე ფეროელებს” გაცილებით მეტ, 3,4-ჯერ მეტ ხელფასს რომ იღებენ ვიდრე ბენზოგასამართი სადგურის მუშები და ამდენჯერვე (თუ მეტჯერ არა) ცუდად რომ ცხოვრობენ, ვიდრე “მებენზინეები”. ავიღოთ “ჭიათურმანგანუმი” _ მუშაობს პრაქტიკულად, მაისიდან დწყებული და 5 თვეში გასცა 881,3 ათასი ლარი ხელფასი, სულ _ 285,8ათასი ლარით აღემატება მთელს ხარაგაულში 9 თვეში გაცემულ ხელფასებს, ხოლო 328, 7 ლარით იმერეთის ხორბლის გადამამუშავებელ, პურის ცხობის, ხორცკომბინატების, ღვინის, ლუდის, უალკოჰოლო სასმელების, საკონდიტრო და სხვადასხვა კვების პროდუქტების მწარმოებელ, ერთად აღებულ 114 საწარმოში გაცემულ ხელფასს..
სულ “ჭიათურმანგანუმსა” და “ფეროში” წლეულს, 4-5 თვის მუშაობის პირობებში გაიცა 2,6 მილიონი ლარის ხელფასი, რაც 369,1 ათასი ლარით აღემატება ვანის, ბაღდათის, ხარაგაულისა და საჩხერის 667 საწარმოსა და ორგანიზაციაში გაცემულ ხელფასებს. დავაკვირდეთ ციფრებს - ‘ფეროსა” და “ჭიათურმანგანუმში” 4-5 თვის მუშაობით ფაქტიურად გაცემული ხელფასების ხვედრითი წილი იმერეთის სამეურნეო და საბიუჯეტო სფეროს 2476 საწარმოს მიერ გაცემულ მთლიან ხელფასებში თითქმის 12%. ორივე საწარმოში, ხელფასის მქონე 5000 მუშაკია. დარიცხული საშუალო თვიური ხელფასი 104,7 და ფაქტობრივად, გაცემულ 58,4 ლარს შეადგენს. ეს ხომ პარადოქსია, - ჩვენი სახელფასო სისტემა იქ, სადაც აღრიცხვაა, ადამიანს დარიცხული ხელფასის ნახევარს აძლევს, სადაც აღრიცხვა არ არის, იქ ხელფასი დარიცხულზე 405-ჯერ (თუ მეტად არა) მეტია.
ბატონო პრეზიდენტო, იმ ციფრებით, რომლითაც მე ვისაუბრე, ქვეყანაში არ საუბრობენ. თუ გუბერნატორი არ ვარგა და ეს ციფრები მოსაწონი არ არის, იგი შესაცვლელია, მაგრამ ანალიზით ხომ დავრწმუნდებით, რომ ეს მონაცემები საუკეთესოა ქვეყნის მასშტაბით, არ დავფიქრდეთ სისტემის უვარგისობაზე, ქვეყნის მოწყობის პრინციპებზე, მაკონტროლებელი ორგანოების სრულ უმოქმედობაზე და რეალურად არ დავაკვირდეთ სისტემის კორუმპირებულობას?! მე ვფიქრობ, ასე უნდა მოვიქცეთ - მაშინ შევძლებთ ჩვენ დიდი გარღვევის მოხდენას.
სწორედ ამ განწყობით ვემზადებოდით ჩვენ არაერთ სამინისტროსა და უწყებასთან ერთად ამ შეხვედრას, დღევანედელ დოკუმენტებზე მუშაობდნენ რესპუბლიკური ორგანოები, მთავრობის წევრები, პარლამენტის კომიტეტების თავჯდომარეები, უმაღლესი სასწავლებლები, სამეცნიერო ინსტიტუტები. სწორედ ამ განწყობით გთხოვეთ, ბატონო პრეზიდენტო ერთი თვის წინ შეხვედრა, ამ შეხვედრის წინ სწორედ ამ განწყობით და ტკივილით ვწერდი. ძალიან ბევრი გაღიზიანდა, თითიც კი გვიჩვენა, შიშით არ ვცხოვრობ, ჩემს პოზიციას კვლავ ვადასტურებ და იმის მიუხედავად, რომ გამოქვეყნებულია, დღეს ამ განსაკუთრებულ შეხვედრაზე წარმოვადგენ.
ბატონო პრეზიდენტო, საქართველოს ეკონომიკაში კრიზისმა კრიტიკულ ზღვარს მიაღწია, ამის უპირველესი დასტურია, რომ წლების განმავლობაში, საქართველში შექმნილი პროდუქციის მოცულობა და ქვეყნის ბიუჯეტის თანხები, თითქმის ერთმანეთის ტოლია. ამის დასტურია პრივატიზაცია და მისი შედეგები, პრივატიზაცია, რომელიც ძირითადად ნულოვანი აუქციონით და ვაუჩერებით განხორციელდა, გაკვირვებას არ უნდა იწვევდეს, რომ ძირითადი ქონება სახელმწიფო მოხელეების, პარლამენტარების, ყოფილი დირექტორების სხვათა გაღარიბებით გამდიდრებულთა ხელში აღმოჩნდა. ყოველივე ამის გამო, მეორე და მესამე პრივატიზაციის ნაცვლად, საწარმოთა უდიდესი ნაწილი ჯართად იქცა. მცირე ტერიტორიისათვის მთავარი საექსპორტო პროდუქცია - ჯართია. ყოველივე ამას, შედეგად , ტოტალური უმუშევრობა მოჰყვა.
დიდი ანალიზი არ სჭირდება იმის დადგენას, რომ 1997 წლის 13 ივნისს მიღებული მთავარი საფინანსო-ეკონომიკური კანონი, საგადასახადო კოდექსი, სწორედ წინა წლების საფინანსო-ეკონომიკური ნგრევის სტიმული გახდა. იმ დღეს ზუსტად იმ დღეს, პარლამენტში, საგადასახადო კოდექსის მიღების შემდეგ, ჩემი გამოსვლისას გამოთქმული მოსაზრება, რომ პარლამენტის მიერ მიღებული ეს კანონი ქვეყანას ფინანსურ კრიზისს შეუქმნიდა, გამართლდა. იმ დღიდან მოყოლებული, ქვეყნის მეწარმეების, მეცნიერ-სპეციალისტების, პოლიტიკოსების დიდი ნაწილი კოდექსში ცვლილებების შეტანას ითხოვს, მაგრამ ყველაგერი უშედეგოდ მთავრდება. მოთხოვნა მარტივია: ლიბელარული საგადასახადო სისტემა - აღურიცხაობის, კონტრაბანდისა და ფალსიფიკაციისათვის საწარმოს გაკოტრებამდე საჯარიმო სანქციებით სახელმწიფომ შეასრულოს უმთავრესი ფუნქცია - ქვეყანაში შექმნას კონკურენტული გარემო, ერთიანი სამართალებრივი, ეკონომიკური, საფინანსო-საგადასადო და ეკონომიკური სივრცე. ეკონომიკაზე, ანუ ქვეყნის გადარჩენაზე ფიქრის ნაცვლად, სახელმწიფო ინტრიგებმა მოიცვა. პოლიტიკური დაპირისპირება აპოგეას აღწევს. პასუხიემგებლობა მკვდარია, კორუფციამ გონებისათვის მიუწვდომელი მასშტაბებს მიაღწია - აღურიცხაობა, კონტრაბანდა, ფალსიფიკაცია ცხოვრების წესად იქცა, ქვეყანა კონტროლირებად, ნაკლებ კონტროლირებად და უკონტროლო რეგიონებად, ბიზნესის ზონებად დაიყო; მართვის სისტემა კორუმპირებული გახდა; თვით ბიუჯეტი და კანონია კორუმპირებული ე.წ სამართლებრივმა რეფორმებმა კორუფცია გააძლიერა და უხელფასო სახელმწიფო მოხელეებს, სამართალდამცავებს, უამრავ და უაზროდ შექმნილ მაკონტროლებლებს მიმართულება კორუფციისკენ მისცა (ამისგან თავის დაცვა მხოლოდ ძლიერებმა სესძლეს) სამწუხაროდ, ამ სისტემის შექმნილმა პოლიტიკურმა ძალებმა ბრძოლა ცალკეული მოვლენებისა და პიროვნებების წინააღმდეგ დაიწყეს. პოპულიზმმა ქვეყანა გადათელა, იგი დიდ პოლიტიკურ თეატრად იქცა. შეიქმნა სიტუაცია, როცა ყველა ერთმანეთს, ანუ ყველა ყველას ებრძვის დაიკარგა სახელმწიფო ინტერესი, სახელმწიფო აზროვნებაც და სახელმწიფო კაციც. შეურაცხოფილია პატიოსნება, სძულთ წესიერი კაცი - მით უფრო, თუ იგი ხელისუფლეაშია. მშიერი და დაუძლურებული ხალხი უყურებს ამ უაზრობას, სამწუხაროდ, შვებასაც ამაში პოულობს. მშიერმა და დაუძლურებულმა ხალხმა კერპად პოლიტიკური აქციები, მან ყალბი გმირი შექმნა. ეს არის პოლიტიკური პროსტიტუციის ეპოქა.როცა ღირსეული შეურაცხოფილია.
დღეს ყოველგვარი ეჭვის გარეშე დამაჯერებლად შეიძლება ვთქვა: კაბალური საგადასახადო სისტემა - ანუ ,,თუ არ იქურდე - ვერ მუშაობ! - გარკვეული პოლიტიკური პარტიებისა და ჯგუფების ინტერესი იყო და დღესაც არის. უნდა გაძლიერებულიყო პოლიტიკური გავლენა მეწარმეებზე, სამწუხაროდ მეწარმეთა არნახული პოლიტიზირება მოხდა.
მეწარმე ან მმართველ პარტიას შეუერთდა, ან ოპოზიციას, ან პარლამენტის წევრი გახდა, ან სახელმწიფო მოხელე, ან კიდევ მფარველი გაიჩინა ხელისუფალის ან ხელისუფლების სახით. გარეთ დარჩენილთა უმეტესობამ ქვეყნის უბადრუკი საფინანო - ეკონომიკური პოლიტიკით მდგომარეობის გამართლება კარგად ისწავლა - წარმოება დაქცევამდე მიიყვანა და ჯართის გაყიდვას და ფართობის გაქირავების, იჯარით გაცემის პოლიტიკას შეუერთდა. მეწარმეთა აბსოლუტურ უმრავლესობას, დღეს მოსწონს ის ხელისუფალი და პოლიტიკოსი, რომელთანაც თანხით, ქრთამით, აღებ-მიცემობით არის დაკავშირებული. დამღუპველი საფინანსო პოლიტიკის შედეგია, რომ დღეს მთავარ ბიუჯეტის მთავარ შემოსავლებს არა სამრეწველო საწარმოები არამედ მომსახურე დარგები_ ტრანსპორტი, კავშირგაბმულობა, ენერგეტიკა, და გაზით მომარაგება წარმოადგენს.
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ბიუჯეტისათვის მსხვილ გადამხდელად ითვლება - ბიუჯეტს იგი დიდ საწარმოებსა და ცნობილ ფირმებზე გაცილებით მეტს აძლევს. ქვეყანაში რეალურად მოგება აქვს მხოლოდ მომსახურე დარგებს. ქვეყანაში მეწარმეთა და ფიზიკურ პირთა დიდი ნაწილი _ 95% დოკუმენტაციის მიხედვით, წამგებიანია, დამღუპველი საფინანსო პოლიტიკის შედეგია დანგრეული ეკონომიკა, უფულო ბანკები და ფულიანი მდიდარი ბანკირები. დამღუპველი საფინანსო პოლიტიკის შედეგია არა კორუფციით მიღებული, არამედ, ხელოვნურად გაზრდილი ფასები ელექტროენერგიაზე, გაზზე, წყალზე, პრაქტიკულად, საქართველოს ბიუჯეტის დიდი ნაწილი არის არა პროდუქციის შექმნით, არამედ მოსახლეობის ჯიბიდან ამოღებული, კრიზისში მყოფი ეკონომიკიდან წაგლეჯილი თანხები,. ხელისუფლების ნაწილს ეს არ ესმის, მათ ქვეყანა საკუთარ ბიზნესად აქციეს, მათ არ აქვთ გაცნობიერებული ზემოთაღნიშნული პრობლემებით გამოწვეული ტოტალური საფრთხე. ბოლო წლებში, საქართველოში მიმდინარე საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოვლენები მძიმე ეკონომიკურ-სოციალური მდგომარეობა, საბიუჯეტო ტერორი, მაფიოზური დაჯგუფებების დიქტატი და საბიუჯეტო ტერორი, რომელიც გადამწყვეტ ფაზაში შედის, გააზრებული, ღონიერი ნაბიჯების გადადგმას, პოლიტიკურ-ეკონომიკრი პროცესების სწორად წარმართვის აუცილებლობას წარმოშობს. ვეჭვობ, რომ მდგომარეობა ერთ ან ორ დღეში გამოსწორდეს, თუმცა, ზოგიერთი საკითხის შესახებ კამათი, მსჯელობა და რაციონალური გადაწყვეტილებების მიღება დღესვეა საჭირო.
ასე ცხოვრება, მართლაც, აღარ შეიძლება. საჭიროა ქვეყნის საფინანსო პოლიტიკის რადიკალური ცვლილება მეცნიერთა, მეცნიერ-ეკონომისტთა და პრაქტიკოსთა მიერ შემუშავებული რეკონმენდაციებით და არა მსოფლიო სავალუტო ფონდის ყურმოჭრილ მონად ყოფნა. საჭიროა სისტემა, სადაც მეწარმეს არ აწყობს აღურიცხაობა, როცა იგი პოლიტიკური საქმიანობით მდიდრდება და არა თაღლითობით. სისტემა, როცა მოსახლეობა გააცნობიერებს, რომ აღურიცხაობით, კონტრაბანდითა და ფალსიფიკაციით მდიდარი კიდევ უფრო მდიდარი, ხოლო ღარიბი კიდევ უფრო მდიდარი,ხოლო ღარიბი კიდევვ უფრო ღარიბი ხდება,ქვეყანა მუდმივ კრიზისშია.
საჭიროა ქვეყნის საფინანსო პოლიტიკის რადიკალური ცვლილება მეცნიერთა და პოლიტიკოსთა მიერ შემუშავებული რეკომენდაციებით და არა მსოფლიოს სავალუტო ფონდის ყურმოჭრილ მონად ყოფნა საჭიროა სისტემა, სადაც მეწარმეს არ აწყობს აღურიცხაობა, როცა იგი ეკონომიკური საქმიანობით მდიდრდება და არა თაღლითობით. სისტემა, როცა მოსახლეობა გააცნობიერებს, რომ აღურიცხაობით, კონტრაბანდითა და ფალსიფიკაციით მიღებული დბალი ფასები ხალხისთვისაც უბედურებაა დაქვეყანასაც ანგრევს, რომ აღურიცხაობით კონტრაბანდით და ფალსიფიკაციით მდიდარი კიდევ უფრო მდიდრდება, ხოლო ღარიბი უფრო ღარიბი ხდება, ქვეყნანა მუდმივ კრიზისშია.
საჭიროა სისტემა, როცა მხარდაჭერილია ძლიერი, როცა ქვეყანა დგას არა სუსტთა იდეოლოგიაზე, როგორც ეს დღესაა საქართველოში, არამედ ძლიერზე, მოაზროვნეზე, ზნეობრივზე, სახელმწიფო კაცზე, მშენებელზე და აღმაშენებელ პოლიტიკოსზე. ქვეყნის გადარჩენის ხაზი ეკონომიკის, მეწარმეობის, ბიზნესის განვითარებზე გადის. ჩვენ დავიწყეთ ამ გზით სიარული, მაგრამ შედეგი არ ჩანს - არ არის მხარდაჭერა და ამ გზით სიარულს აუცლებლობა ვერც ჩვენს სამსახურებში, მაკონტროლებელ და საგადასახადო ორგანოებში, ვერც მეწარმეებში გაცნობიერდა. ჩვენ პოზიციას არ ვცვლით - ქვეყნის გადარჩენა, სულიერების დამკვიდრება მხოლოდ მეცნიერებისა და მეცნიერთაგან მხარდაჭერილ მეწარმეობისა და ბიზნესის განვითარება შეუძლია.
19 ოქტომბერს, იმერეთში, დიდ ეკონომიკურ შეხვედრას ვაწყობთ. ვიწვევთ ყველას - ეკონომისტებს, მეცნიერებს, მეწარმეებს,ხელისუფლების წარმომადგენლებს. ჩვენი მიზანია ძალადობის პოლიტიკა შეიცვალიოს ახალი ეკონომიკური პოლიტიკით. ახალი ეკონომიკური პოლიტიკა ჩემთვის დავით აღმაშენებლის, ჩვენი დიდი წინაპრების, ნიკო ნიკოლაძის პოლიტიკაა. მთელს მსოფლიოში ეკონომიკას მეწარმეობას საფუძვლად უდევს დავით აღმაშენებლის, ჩვენი მეფეების იდეოლოგია. 3-4-ჯერ ნაკლებ გადასახადს ახდევინებდნენ იმას, ვინც მიწას ამუშავებდა, მხარს უჭერდნენ საქმის კაცს და არა უსაქმურს. ეს პინციპი უნდა დამკვიდრდეს ქვეყანაში - მხარი მოაზროვნეს, ძლიერს, პროფესიონალს და საქმის კაცს უნდა დავუჭიროთ და არა სუსტს, გაუნათლებელს, არაპროფესიონალს, უსაქმურს.
დღეს ხომ პირიქითაა! ასე ცხოვრება მართლაც, აღარ შეიძლება! ასეთი განცხადება გავაკეთე, ბატონო პრეზიდენტო, რამდენიმე თვის წინათ, მასში გამოთქმულ ყველა წინადადებას, ყოველ სიტყვას ვადასტურებ დღესაც. ქვეყანაში ეკონომიკურმა, მე ვიტყოდი, საერთო კრიზისმა, მართლაც კრიტიკულ ზღვარს მიაღწია, და ასე ცხოვრება მართლაც აღარ შეიძლება. ეს დასკვნა დიდი ანალიზის, ფიქრის, განსჯის, მეცნიერებთან კონსულტაციებისა და დათათბირების შედეგია. კარგად მესმის, როცა ასეთი მძიმე ანალიზს წარმოადგენს პიროვნება, როცა ამას აკეთებს უდიდეს, 1000-კაციან შეკრებაზე პრეზიდენტთან, ან პრეზიდენტის ოპოზიცია უნდა იყოს, ოპოზიციურ ძალას უნდა წარმოადგენდეს, ან მას მდგომარეობის შეცვლის რწმენაც უნდა ჰქონდეს. ორთავე შემთხვევაში, ამ პიროვნებას ასეთი გამოსვლის უფლება უნდა ჰქონდეს და მდგომარეობის გამოსწორების პროგრამაც. ოპოზიციონერობა დღეს ყველაზე ადვილია და მოდური, განსაკუთრებით ადვილია პრეზიდენტის ოპოზიციაში ყოფნა, რაც ადვილია, მას სუსტნი ეტანებიან. .
არაერთგზის მითქვამს და დღესაც ვადასტურებ, ბატონო პრეზიდენტო, იმის მიუხედავად, რომ ბევრმა თქვენმა გადაწყვეტილებამ გული მატკინა, მე თქვენი ოპოზიცია არასოდეს ვიქნები, თქვენი კრიტიკით, ლანძღვა-გინებით, ავტორიტეტის მოპოვების ყალბ გზას არასოდეს დავადგები, მიუხედავად იმისა, რომ ხალხში პატივით სწორედ თქვენდამი ოპოზიციურად განწყობილნი უფრო სარგებლობენ და ქვეყნის, ხალხისავე სამწუხაროდ, კიდევ უფრო მეტი პატივით - თქვენდამი მტრულად განწყობილნი. ვიცი ეს გზა მდაბიოთა, სულმოკლე პოლიტიკოსთა, ქვეყნის ნგრევის გზაა და მომწონს თუ არა, მე პრეზიდენტი, ამ გზას არასოდეს არ დავადგები, რადგან პირველ რიგში, ქვეყანა მიყვარს და ჩემში მდაბიო სულმოკლე პოლიტიკოსი ყოველთვის ზიზღს იწვევს.
მე მწამს, ბატონო პრეზიდენტო, რომ მდგომარეობის შეცვლა რეალურად შეიძლება. ყველაზე მეტად ეს თქვენ შეგიძლიათ. საჭიროა რისკიანი და გაბედული რეფორმები, რომელთაც დასაწყისში ხალხის მხარდაჭერა არ ექნება, მაგრამ გარკვეული ეტაპების შემდგომ, ხალხში გაცნობიერდება მათი გარდაუვალობა და მხარდაჭერა განსაკუთრებული იქნება. მე მწამს და მჯერა, თქვენ ეს შეგიძლიათ. დღევანდელი ეს საუბარიც ამის დასტურია. დასტურია იმის, რომმე პირადად მწამს თქვენი და ხმამაღლა ვაცხადებ ათასგზის ნათქვამს: მე თქვენ არ გაქებთ, მაგრამ მხარს გიჭერთ. ვინც გაქებთ, ისინი გითხრიან ძირს და გღალატობენ. ვინც არ გაქებთ და მხარს გიჭერ, თქვენ, სამწუხაროდ, მათ ნაკლებად უსმენთ, ვხედავ, ვგრძნობ ამას, მაგრამ პოზიციას არ ვიცვლი. ჩემთვის მთავარი თანამდებობა კი არაა, არამედ ის, რომ კაცი იყო, კაცის სახელი გერქვას, არ მინდა დავიჯერო, რომ თქვენს მაქებრებს უფრო აფასებთ, ვიდრე თქვენდამი კრიტიკულად განწყობილ მხარდამჭერთ, პრეზიდენტს ხალხი უნდა აქებდეს და არა ხელისუფალი. ხალხში თქვენი მაქებართა რაოდენობა კატასტროფულად მცირდება - ხელისუფლებაში, განსაკუთრებით, აღმასრულებელში კი მათი რაოდენობა კატასტროფულად იზრდება. ეს მართლაც კატასტროფაა. კარგ შედეგს არ მოიტანს. მდგომარეობა სასწრაფოდ უნდა შეიცვალოს, მლიქვნელებისა და დამსმენებისაგან განთავისუფლება, ხელისუფლებაში სუფთა, ნიჭიერი, პროფესიონალი და კარგი ორგანიზატორების მოწვევა, მათთვის კორუმპირებული სისტემის რეფორმირებაა საჭირო და თქვენ ხალხის არნახული მხარდაჭერა გექნებათ. .ვიდრე ეს შანსი იქნება, ვიდრე თქვენ ამ მიმართულებით იმოძრავებთ - თქვენ ძალიან ბევრის, მათ შორის ჩემი მხარდაჭერა გექნებათ. ამისათვის მე არაფერს არ ვითხოვ, პირიქით, ბორჯომში თქვენთან ჩემი განთავისუფლების თაობაზე წარდგენილი განცხადება ძალაშია. ვიმეორებ, თქვენი ოპოზიცია მე არასოდეს ვიქნები, დაწინაურებას რომ არ ვითხოვ, ეს, ბატონო ედუარდ, თქვენ კარგად იცით, ბევრ შემოთავაზებაზე უარი ვთქვი და ჩემი ეს პოზიცია, განსაკუთრებულად, 2000 წელს საპრეზიდენტო არჩევნების დროს დავადასტურე. მხარს გიჭერდით განსაკუთრებულად არჩევნების წინა დღეს, 8 აპრილს, დიდი სატელევიზიო მიმართვა გავაკეთე ამომრჩევლებისადმი, ხოლო თქვენი პრეზიდენტად არჩევიდან ორი დღის შემდგომ, ჟურნალისტების წინაშე გავაკეთე განცხადება, რომელსაც დღესაც ვადასტურებ: ,,ვიდრე საქართველოს პრეზიდენტი ბატონი ედუარდ შევარდნაძე იქნება, უფრო მაღალ თანამდებობას, ვიდრე მიჭირავს, არავინ შემომთავაზებს, არც მინდა, რადგან მკაცრად მაქვს გადაწყვეტილი, რომ მომავალშიც ისე, როგორც 1992 წელს- თანამდებობაზე მხოლოდ არჩევნებით მოვედი, ვიცი, ამ თანამდებობაზეც დამჯიჯგნიან, მე ედუარდ შევარდნაძეს მხარს ვუჭერდი არა იმიტომ, რომ დამაწინაუროს, არამედ მხოლოდ იმიტომ, რომ ამ ეტაპზე, მასზე მეტის გაკეთება ქვეყნისათვის სხვას არავის შეუძლია.~ ვადასტურებ ჩემს პოზიციას კიდევ ერთხელ, დღეს 2001 წლის 19 სექტემბერს, პრეზიდენტის თანდასწრებით ასე სახალხოდ და საჯაროდ. რატომ მწამს, რომ თქვენ შეძლებთ სიტუაციის შეცვლას - თუ ეს გამოუსწორებელი ოპტიმისტობაა, ან რეალურ ანალიზს ეყრდნობა - ეს ჩემი მოხსენების ბოლო აბზაცი იქნება.
მანამდე კი რამდენიმე სიტყვით იმის თაობაზე, მაქვს თუ არა მე ასეთი საუბრის უფლება. უფლების შესახებ - ეს დღევანდელი საქართველოსთვის მძიმეზე მძიმე საკითხია.
მე ვფიქრობ, პოლიტიკოსებს არ აქვთ გაცნობიერებული, რომ სხვისი კრიტიკის უფლება უნდა მოიპოვო. ამ უფლებას შენი ცხოვრების წესი და შენი ქვეყნისა და ხალხის წინაშე თავგანწირვისათვის მზადყოფნა უნდა გაძლევდეს. ღმერთმა ასე ინება, რომ პრეზიდენტის ვიზიტი იმერეთში 19 სექტემბერს დაემთხვა, სამი წლის წინათ, იმერეთმა სიცოცხლის ფასად, დიდი სისხლისღვრა ააცილა მთელს ქვეყანას, სიმშვიდე მისცა საქართველოს, დედა-თბილისს. ასეთი თავგანწირვის ბევრი მაგალითი იმერეთს, ქუთაისს, მის ცალკეულ ხელმძღვანელს, უკნასკნელი 10 წლის განმავლობაში არაერთხელ უჩვენებია. სხვისი კრიტიკის უფლება შენი კაცური და მართალი ცხოვრების წესია. ხალხს ნაკლებად სწამს, რომ ხელისუფლებაში ასეთი ადამიანები არიან, მაგრამ საბედნიეროდ, რომ არიან, ამას დრო დაადასტურებს. ამ საკითხზე მეტს არაფერს ვიტყვი - დრო გაცილებით მეტს იტყვის.
მთავარზე მთავარი, ბატონო პრეზიდენტო, ის არის, რას გთავაზობთ იმერეთი. როგორია ჩვენი წინადადებები, რაში ვხედავთ გამოსავალს, იმერეთთან დაკავშირებული ბევრი საკითხის შესახებ, განსაკუთერებულად სოციალურ და ეკონომიკურ ჭრილში. დღეს საავტომობილი ქარხანაში დიდი თათბირი შედგა.
თქვენი, თითქმის მთელი მთავრობის შემადგენლობით განვიხილეთ უმნიშვნელოვანესი საკითხები, დაწყებული ქვეყნის დიდი ეკონომიკური ღერძის, ჭიათურა-ზესტაფონი - ტყიბულის უმწვავესი პრობლემით, მხარის სამრეწველო პოტენციალის მოქმედებაში მოყვანის, ნულოვანი აუქციონების ნაცვლად, მეცნიერთა მონაწილეობით პროგრამების პრივატიზებით, საავტომობილო, სარკინიგზო და საჰაერო გზების დიდი პროგრამითა და ამვლელი გზის შესაძლო მშენებლობით - ქუთაისში, მდინარე რიონზე, ევროგაერთიანების მხარდაჭერით დიდი ხიდის აგებით დამთავრებული. უმნიშვნელოვანესად ვთვლი ტყიბულში, თბელექტროსადგურის მშენებლობასთან,”ჭიათურმანგანიუმსა” და “ფეროს”. საავტომობილო, ელექტროტექნიკური, სატრაქტორო,ლოთოფონის საწარმოებთან დაკავშირებით მიღებულ გადაწყვეტილებებს.მართალია, წლის ბოლომდე დიდი დრო არ არის დარჩენილი, მაგრამ ჩვენს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებათა ეფექტურობა ამპერიოდმაც უნდა დაადასტუროს.
ეკონომიკური აზროვნების კუთხითაც კი, უდიდეს გარღვევად ვთვლი, საავტომობილო ქარხნის ტერიტორიაზე, მაღალი ტექნოლოგიების პარკის, ბიზნესის ცენტრის ჩამოყალიბების თაობაზე გამართულ მსჯელობას. უკვე მომავალ წელს უნდა ვიგრძნოთ იმერეთის ენერგოპოტენციალის - უპირველესად, ჰიდროელექტროსადგურების ამოქმედებასთან დაკავშირებით მიღებული გადაწყვეტილებების შედეგები. დღევანდელი ,,იმერეთის მოამბე" - არის იმერეთის პრობლემებისა და შესაძლებლობების შესახებ გამოცემული ნომერი. არ მეეჭვება, თქვენს ვიზიტს, ბატონო პრეზიდენტო, მოყვება თქვენი სპეციალური განკარგულება, რომელშიც აისახება ყველა მთავარი პრობლემა - ეკონომიკური, ფინანსური თუ სოციალური ხასიათის. ეს იმერეთს, მთელს საქართველოს სჭირდება.
დარწმუნებული ვარ, თქვენს განკარგულებაში მხარდაჭერას ჰპოვებს ჩვენი წინადადება 2002 წლის მაისში, იმერეთში, ქუთაისში ბიზნესის საერთაშორისო კონფერენციის მოწყობის შესახებ. ჩვენ გთავაზობთ სრულიად განსხვავებულ და, პრაქტიკულად ახალ ფორმას - იმერეთის ბიზნეს - შესაძლებლობათა პრეზენტაციის მოწყობას, დარწმუნებული ვარ, ამ საქმეში, ჩვენ გვჭირდება თქვენი პირადი დიდი მხრდაჭერა, ქვეყნის ყველა სამინისტროსა და უწყების პრაქტიკული მონაწილეობა მის ორგანიზაციასა და ჩატარებაში.
ჩვენ დაჟინებით მოგიწოდებთ, ბატონო პრეზიდენტო, რომ თქვენს განკარგულებაში შევიდეს იმ წინადადებების შესწავლა, რომლითაც ჩვენ, წლების განმავლობაში ვითხოვდით. დრო ადასტურებს, რომ სწორადაც, მაგრამ მთელი რიგი სახელისუფლებო რგოლების უპასუხისმგებლო დამოკიდებულების გამო, მხოლოდ კეთილ სურვილებად დარჩა. არ მინდა გადაჭარბებულად ჩათვალოთ, მაგრამ ვთვლი, რომ დანაშაულია, როცა იწონებენ წინადადებას, შემგომ თითს თითზე არ ადებენ მისი შესწავლისა და რეალიზებისათვის. ამ განწყობამ წალეკა ქვეყნის პოლიტიკური ცხოვრება, ბატონო პრეზიდენტო. 1997 წლის 13 ივლისს გამოვედი პარლამენტში - არნახული შეფასებები, მხარდაჭერა - მოქმედება არავითარი.
ათამდე რეფორმატორული წინადადებით მოგმართეთ პირადად თქვენ, 1995-2000 წლებში _ რეზოლუციები ბრწყინვალე _მოქმედება არავითარი. 2000 წელს, 11 თებერვალს გამოვედი პარლამენტში წარვადგინე წინადადებათა პაკეტი საფინანსო საბიუჯეტო მოწყობის თაობაზე. წარმოუდგენლად მაღალი შეფასება, შედეგები - ნული..
თქვენი საპრეზიდენტო საარჩევნო კამპანიის მთავარი ეტაპი 2000 წლის 8 თებერვალს გელათში დაიწყო - დიდი სიტყვა წარმოითქვა დავით აღმაშენებლის საფლავთან და საარჩევნო კომპანია დაამთავრეთ იმერეთში ქუთაისში - 7 აპრილს, ამ დარბაზში დიდი შეხვედრით, რომლის ტრანსლაცია მთელ საქართველოში მიმდინარეობდა. იმ დღეს, ამ დარბაზში ისტორიული რამ მოხდა - ხელი მოეწერა შეთანხმებას თქვენი, როგორც პრეზიდენტობის კანდიდატსა და იმერეთის ინტელიგენციას შორის. ეს იყო მთელი პროგრამა - იმერეთის მძლავრ ეკონომიკურ ცენტრად, ქუთაისის, იმერეთის დიდ სამეცნიერო და სუნივერსიტეტო ქალაქად, მხარედ ჩამოყალიბების, კულტურის, ხელოვნების, განათლების, სპორტის მხარდაჭერის, რეფორმების საბიუჯეტო-საფინანსო სისტემის, სოციალური სფეროს პროგრამა. ეს იყო და არის დიდი დოკუმენტი, თქვენ მას წინასწარ გაეცანით, ყველას თანდასწრებით ხელი მოაწერეთ, იმერეთმა ამის გამო მხარი დაგიჭირათ არჩევნებში. თქვენ ამ დოკუმენტს რეზოლუცია გაუკეთეთ. შედეგი - პრაქტიკულად ნულის ტოლი.
ამ საკითხებისათვის ხაზი შემთხვევით არ გამისვამს, ბატონო ედუარდ. ეს შაშიაშვილის პროგრამები კი არ არის - მათ მომზადებაში მეცნიერები, სპეციალისტები, ექსპერტები, მონაწილეობდნენ, მხარდაჭერილია სამხარეო სათათბიროს მიერ. ამ ადამიანებში ეს განწყობა გულგატეხილობას და ხელისუფლებისადმი ცუდ განწყობას იწვევს. მძიმე რამ მინდა ვთქვა, მაგრამ მთელი გულწრფელობით: კორუფცია არ არის მხოლოდ ქრთამი, კორუფცია თანამდებობრივი დანასაულია. არის თუ არა კორუფცია და თანამდებობრივი დანაშაული კარგიწინადადების, კარგი პროგრამის უყურადღებოდ დატოვება? მე მხოლოდ ერთი შეფასება მაქვს - არის! ჩვენს მიერ წარმოდგენილი პროგრამები და წინადადებები კარგი რომ იყო, ამას აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლება აღიარებს. უყურადღებოდ რომ ტოვებს - ეს რეალობაა. ეს არის, სწორედ პოლიტიკური კორუფცია, კორუმპირებული სისტემა, რაც ანგრევს ამ ქვეყანას და ხალხს გაუსაძლის მდგომარეობაში აყენებს.
დიდი სურვილი მაქვს, ბატონო პრეზიდენტო, თქვენმა ვიზიტმა სხვა კვალი დატოვოს და არა მარტო იმერეთში, არამედ მთელი ქვეყნის ცხოვრებაში, რადგან ჩვენი პროგრამები და წინადადებები, მხოლოდ იმერეთს არ ეხება და დასაფასებელია, რომ იმერეთში კუთხური კი არა, საქვეყნო განწყობაა. იმედი მინდა ვიქონიო, რომ მთავრობის წევრთა მონაწილეობით, მალე ჩამოყალიბდება პროექტი თქვენი ხელმოწერის შემდგომ იქცევა პროგრამად, რომლის შესრულებაზე განსაკუთრებული კონტროლი დაწესდება და თქვენ, პირადად მოგხსენდებათ ყველა რგოლისაგან მისი შედეგების მიმდინარეობა.
სასურველია, 2002 წლის ექვსი თვის შედეგების მიხედვით შესრულების მიმდინარეობა მოისმინოს მთავრობის სხდომამ. სასურველი იქნება წლის შედეგების განხილვაც ჩატარდეს სახელმწიფო მიისტრის ხელმძღვანელობით.
ჩვენ დღეს, ბატონო პრეზიდენტო, გადმოგეცით წინადადება მთავრობის სხდომაზე ჩემი ანგარიშის მოსმენის თაობაზე კორუფციის წინააღმდეგ გაწეული მუშაობის თვალსაზრისით. პირადად მე ამ საკითხის განხილვას პრინციპულ მნიშვნელობას ვანიჭებ, მაგრამ არ მინდა იგი ისევე იყოს, როგორც ხშირად მთავრობის სხდომას ამ საკითხზე მინისტრებისა და გუბერნატორებისაგან წარედგინება ინფორმაციები, საერთოდ, მე მთავრობის სხდომაზე სახელისუფლებო რგოლებში ინფორმაციების მოსმენის კატეგორიული წინააღმდეგი ვარ. ასეთ დროს, ავტორები გაკეთებულზე საუბრობენ. ტყუილ-მართალს, გაკეთებულ-გაუკეთებელს ერთმანეთში ურევენ და ძნელი ხდება დასკვნის გაკეთება. თუ ყველა ასე ებრძვის კორუფციას, როგორც მთავრობის სხდომებზე თქვენ გარწმუნებენ, მაშინ რატომ იზრდება ასე მისი მასშტაბები?
მე მინდა მთავრობის სხდომას ინფორმაცია კი არ წარვუდგინო, არამედ ანგარიში ჩავაბარო, როცა თანამომხსენებლები იქნებიან ქვეყნის პროკურორი, ანტიკორუფციული საბჭოს თავჯდომარე, შინაგან საქმეთა მინისტრი, კონტროლის პალატის თავჯდომარე, ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი, სტატისტიკის დეპარტამენტის თავჯდომარე, ანგარიშის მოსმენას წინ უნდა უსწრებდეს ქვეყნის ყველა სახელისუფლებო რგოლის, ყველა სამინისტროსა და უწყების, არასამთავრობო სექტორის, მასმედიის მიერ იმერეთში რეგიონულ რგოლებში მდგომარობის შესწავლა. ეს შეხვედრა არ უნდა იყოს ფორმალური ხასიათის. ცნობილი უნდა იყოს ყველა სახელისუფლებო რგოლის, სამინისტროს, უწყების, არასამთავრობო სექტორის კომისიის შემადგენლობაც, ადგილსამყოფელიც შესწავლის პერიოდში, თითოეული წევრის ტელეფონის ნომერი. ყველა მოქალაქეს უნდა ჰქონდეს მათთან შეხვედრის თავისუფლება - იმის თავისფლება, რომ ყველა თანამდებობის პირი - დაწყებული რწმუნებულებით, ყველა სახელისუფლებო რგოლზე - დაწყებული სამხარეო ადმინისტრაციით - კომისიის წევრებს წარედგინოთ მამხილბელი დოკუმენტები. მთავრობის სხდომამ ანგარიში , სწორედ ასეთი დიდი შესწავლის შემდგომ უნდა მოისმინოს. ძალიან მინდა, ბატონო პრეზიდენტო მხარი დაუჭიროთ ამ წინადადებას. ეჭვი არ მეპარება, თქვენსგანკარგულებაში ეს მომენტიც ჰპოვებს ასახვას.
ბატონო პრეზიდენტო, ბატონებო, ნება მომეცით, ჩვენი პროგრამის პრაგმატული ნაწილიდან, ზოგადი ხასიათის მოსაზრებაზე გადავიდე და გამოვხატო ჩემი პრინციპული პოზიცია ფართო პლანის მე ვიტყოდი, სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ზოგიერთ იმ საკითხთან დაკავშირებით, რომელთა გარეშეც კრიზისის დაძლევა, ეკონომიკის მოქმედებაში მოყვანა კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის გაძლიერება შეუძლებელია. პირველი: მიუღებელია ქვეყნის მოწყობის და ხალისუფლების დანაწილების დღეს არსებული სისტემა. ჩვენ ვცხოვრობთ ზეცენტრალიზებულ ქვეყანაში. მთელი უფლებები ცენტრის ხელშია, მოვალეობები ვერტიკალურად ნაწილდება და უფლებები რაც უფრო მცირდება, მით უფრო იზრდება მოვალეობები. ესაა მახინჯი სისტემა. ამ სისტემის პირობებში ჩატარებული არჩევნები არ შეიძლება დემოკრატიული იყოს, ამ სისტემის პერიოდში ჩატარებული არჩევნები ამწვავებს კრზისს, აძლიერებს კორუფციას.
ქვეყნის მართვა - ეს არ არის ხელისუფლებისა და ძალაუფლების კონცენტრაცია, ესაა ხელისუფლებისა და ძალაუფლების დანაწილება. განუსაზღვრელი უფლებების სამინისტრო, მაკონტროლებელი რესპუბლიკური ორგანო და ყოვლად უუფლებო მერია, გამგეობა, საკრებულო, როგორც დღეს საქართველოში გვაქვს - ქვეყანას არაფერს კარგს არ უქადის.
დაუჯერებელია, მაგრამ ფაქტია, რომ სწრაფვა არის არა მარტო დიდი უფლებების რგოლებისაკენ, არამედ უუფლებო სახელისუფლებო რგოლებისა და თანამდებობებისაკენ, კიდევ უფრო დიდი პარადოქსი - პრაქტიკულად, უხელფასო თანამდებობებისაკენ. რატომ? ქვეყანაში შემორჩა ძველი სტერეოტიპი - შიში თანამდებობის პირისადმი. ამ შიშის უკან კორუფცია, საკუთარი ბიზნესის დაცვა დგას. აი რატომ მიდის დღეს ძალიან ბევრი, თუნდაც უუფლებო და უხელფასო თანამდბობაზე.
სწორედ ეს არის კორუფციული სისტემა.
პირველი საჭიროა ქვეყნის მართვის სისტემის სრული რეფორმა, ხელისუფლებისა და ძალაუფლების დანაწილება იმ პრინციპით, რომ ქვედა რგოლების უფლებები გაიზარდოს, ყველა დონეზე უფლება - მოავლეობების საკითხი გადანაწილდეს და სინქრონიზებული იყოს.
სერიოზულადაა გადასაწყვეტი ქვეყნის ტერიტორიული მოწყობის პრინციპი.
დღეს არსებული ქვეყნის სახელმწიფო მოწყობის პრინციპია - ყველას ყველაფერი ეხება, პასუხს ყველა ყველაფერზე აგებს და ყველა ყველას უფროსია. დემოკრატია კოლექტივიზმი არ არის. დემოკრატია პერსონიფიცირებაა. კონკრეტულ საქმეზე კონკრეტული პიროვნების პასუხისმგებლობა.
იმაზე მეტი სიმახინჯე რა უნდა იყოს, როცა ქვეყანაში ყველა დონის ხელისუფლება ფიქრობს, რომ კარგად მუშაობს, და ამ დროს ქვეყანა თავზე გვენგრევა, თუ კარგად ვმუშაობთ, საქმე რატომ მიდის ცუდად?
მეორე: გასატარებელია ფართომასშტაბიანი საფინანსო, საერთოდ ფულად-საკრედიტო რეფორმა. დღეს არსებული, გამომდინარეობს სახელმწიფოს მოწყობიდან, ზეცენტრალიზებული სახელმწიფო მოწყობა ზეცენტრალიზებულ ფულად-საკრედიტო სისტემითაა გამაგრებული.
არ მეშინია ვთქვა, ქვეყანა ცხოვრობს დანაშაულებრივი საგადასახადო კოდექსით, რომელმაც მოკლა ეკონომიკა, მოგვიტანა სრული უმუშევრობა, სხვა ქვეყნის მონად გვაქცია, გონებისათვის მიუწვდომელი მასშტაბი მიეცა კორუფციას, გააძლიერა დაპირისპირება,, ინტრიგა.
დრო არ ითმენს, საჭიროა ქვეყნის საგადასახადო სისტემის სრული ლიბერალიზაცია, პარალელურად, აღურიცხაობისათვის ჯარიმების დრაკონული, გაკოტრებამდე მისული სისტემით - ისე, როგორც ეს ცივილიზებულ ქვეყნებშია.
ცხადზე უცხადესია, რომ ქვეყნის საბაჟომ სოფლის მეურნეობა, კვებისა და გადამამუშავებელი მრეწველობა, მსუბუქი მრეწველობა, საქართველოს ტრადიციული დარგები გაანადგურა და რამოდენიმე ათეული ხელისუფალი და ქვეყნის ერთი-ორი რეგიონი გაამდიდრა. ამას საქართველოსათვის საუკუნის დანაშაული შეიძლება ეწოდოს.
ქვეყანას სჭირდება ისეთი საბაჟო რეჟიმი, რომლის დროსაც მაღალი საბაჟო განაკვეთი იქნება იმ პროდუქტზე, რომელიც საქართველოში იწრმოება, ხოლო ნულოვანი განაკვეთი იმ პროდუქტზე, რომელიც ქვეყანაში არ იწარმოება, ასევე ქვეყნიდან პროდუქციის გატანის დროს ნულოვანი განაკვეთი ექნება იმ პროდუქციაზე, რომლის სიჭარბეა ქვეყანაში. ხოლო მაღალი განაკვეთი იმ პროდუქტზე, რომლის დეფიციტია.
ეს ასე რომ ყოფილიყო - მეფრინველეობის ტრადიციული ქვეყანა უცხოეთიდან შერმოტანილი ფრინველის ხორცით, საერთოდ კვების პროდუქტებით არ აივსებოდა და უნიკალური ჯიშის ხე-ტყით, ჯართით არ დაიცლებოდა.
რომ არ ვიღებთ ქყეყნისთვის საჭირო საბაჟო სისტემას, - სწორედ ეს არის კორუფცია, სწორედ ეს აწყობთ იმ ადამიანებს, რომლებიც ამ კანონებს ლობირებენ ქვეყანაში.
მესამე: თუ გვინდა კორუფციასთან ბრძოლა, ამას საუბარი კი არ უნდა, არამედ სისტემა, თუნდაც მარტივიქვეყანაში, სახელისუფლებო რგოლებში ხელფასი არ უნდა იყოს 200 ლარზე ნაკლები და ასიგნებანი ხელიუფლების შენახვაზე 5-7% -ით მაინც უნდა შემცირდეს.
გავაკეთოთ ეს მომავალ წელს და ქვეყნის ბიუჯეტი მინიმუმ 3- ჯერ გაიზრდება. პენსიებიც და ხელფასებიც ამდენჯერვე, შეიზლება მეტად გაიზარდოს.
მეოთხე: კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა არის აღრიცხვა. დღეს აღრიცხვის მოწესრიგება, პრაქტიკულად არავის ინტერესში არ შედის, საჭიროა მარტივი სისტემა, როცა მოსახლეობა იქნება დაინტერესებული აღრიცხვით. დავაკავშიროთ ხელფასებისა და პენსიების ზრდა ბიუჯეტის შესრულებასთან, აღრიცხვის მოწესრიგებასთან ავამოქმედოთ სალარო-აპარატები, ჩვენ ეს თქვენი მხარდაჭერით ქუთაისში უკვე განვახორციელეთ და ერთ წელიწადში შედეგები გავაორმაგეთ. ქვეყნის მასშტაბით ამას განსაკუთრებული ეფექტი ექნება. ამის გაკეთება ძნელი არ არის ელემენტარული წესიერება და მონდომება სჭირდება
მეხუთე: მოგების მაჩვენებლის ანალიზი სერიოზულ გააზრებას საჭიროებს. პაპუასების ქვეყანაშიც კი არ არის რომ მეწარმეთა 90% -ზე მეტს მოგება არ ჰქონდეს. ეს მხოლოდ საქართველოშია, ეს ხომ სრული კორუფციაა. ჩვენი წინადადებაა, განსაკუთრებით გავზარდოთ ქონების გადასახადი. სამარცხვინოა, კაპიკებად ყიდულობენ ვეებერთელა შენობებს, მიწას, არაფერს არ აწარმოებენ - კარგ დროს ელოდებიან. რომ გაყიდონ. შენობას მაშინ აქვს აზრი, როცა იგი მეწარმეობითაა დატვირთული, ხოლო მიწას მაშინ - როცა მას ამუშავებენ. მაღალი ქონების გადასახადი - ეს არის ეფექტური. ეს უკანასკნელი რომ განსაკუთრებულად ძლიერი იყოს, მოგება არ იმალებოდეს, ჩვენ გთავაზობთ - გადიდებული ქონების გადასახადი 3-4-ჯერ შეუმცირდეს სამეწარმეო სუბიექტს მოგების გადასახადის მიხედვით - თუნდაც ქონების გადასახადის განულება მოხდეს. ნუ გვაშინებს ეს - ქვეყანაში გაძლიერდება მეწარმეობის პროცესი, განსაკუთრებით, მცირე ბიზნესი. რამდენჯერმე გაიზრდება დასაქმებულთა რიცხვი მოსახლეობის გადამხდელუნარიანობა, ბიუჯეტის თანხები კი არ მცირდება, ასევე რამდენჯერვე გაიზრდება. ეს სერიოზული რეფორმაა უდიდესი შედეგებით.
მეოთხე: კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა არის აღრიცხვა. დღეს აღრიცხვის მოწესრიგება, პრაქტიკულად არავის ინტერესში არ შედის, საჭიროა მარტივი სისტემა, როცა მოსახლეობა იქნება დაინტერესებული აღრიცხვით. დავაკავშიროთ ხელფასებისა და პენსიების ზრდა ბიუჯეტის შესრულებასთან, აღრიცხვის მოწესრიგებასთან ავამოქმედოთ სალარო-აპარატები, ჩვენ ეს თქვენი მხარდაჭერით ქუთაისში უკვე განვახორციელეთ და ერთ წელიწადში შედეგები გავაორმაგეთ. ქვეყნის მასშტაბით ამას განსაკუთრებული ეფექტი ექნება. ამის გაკეთება ძნელი არ არის ელემენტარული წესიერება და მონდომება სჭირდება
მეხუთე: მოგების მაჩვენებლის ანალიზი სერიოზულ გააზრებას საჭიროებს. პაპუასების ქვეყანაშიც კი არ არის რომ მეწარმეთა 90% -ზე მეტს მოგება არ ჰქონდეს. ეს მხოლოდ საქართველოშია, ეს ხომ სრული კორუფციაა. ჩვენი წინადადებაა, განსაკუთრებით გავზარდოთ ქონების გადასახადი. სამარცხვინოა, კაპიკებად ყიდულობენ ვეებერთელა შენობებს, მიწას, არაფერს არ აწარმოებენ - კარგ დროს ელოდებიან. რომ გაყიდონ. შენობას მაშინ აქვს აზრი, როცა იგი მეწარმეობითაა დატვირთული, ხოლო მიწას მაშინ - როცა მას ამუშავებენ. მაღალი ქონების გადასახადი - ეს არის ეფექტური. ეს უკანასკნელი რომ განსაკუთრებულად ძლიერი იყოს, მოგება არ იმალებოდეს, ჩვენ გთავაზობთ - გადიდებული ქონების გადასახადი 3-4-ჯერ შეუმცირდეს სამეწარმეო სუბიექტს მოგების გადასახადის მიხედვით - თუნდაც ქონების გადასახადის განულება მოხდეს. ნუ გვაშინებს ეს - ქვეყანაში გაძლიერდება მეწარმეობის პროცესი, განსაკუთრებით, მცირე ბიზნესი. რამდენჯერმე გაიზრდება დასაქმებულთა რიცხვი მოსახლეობის გადამხდელუნარიანობა, ბიუჯეტის თანხები კი არ მცირდება, ასევე რამდენჯერვე გაიზრდება. ეს სერიოზული რეფორმაა უდიდესი შედეგებით.
მეექვსე: ქვეყანამ გამოკვეთოს ეკონომიკური განვითარების პრიორიტეტები და შედგეს შესაბამისი პროგრამები. უპირველესი პრიორიტეტი, ჩვენის აზრით, ბუნებრივი ენერგორესურსების გამოყენების პარალელურად სოფლის მეურნეობის, კვებისა და გადამამუშავებელ, მსუბუქ მრეწველობას უნდა მიენიჭოს. ჩვენი წინადადებაა, ქვეყნიდან ნედლეული (ხე-ტყე, ჯართი და ა.შ) არ გაიტანონ. ქვეყნიდან გავიდეს გადამუშავებული პროდუქცია. შეიქმნას ექსპორტის ხელშემწყობი გარემო.
ქვეყანაში შეიქმნას საყოფაცხოვრებო დანიშნულების ხელშემწყობი პირობები.
სირცხვილია, როცა ელემენტარული საგნები (ავეჯი, საპონი, ხელსახოცი, პირსახოცი, თუნდაც ტუალეტის ქაღალდი) უცხოეთიდან შემოდის. ჯერ ერთი რომ კორუფციის დიდი საფუძველია, მეორეც, ამ საქონელს გარანტირებული ბაზარი გააჩნია, და მისი გარედან შემოტანა, საქართველოში ასიათასამდე კაცის უმუშევრობას ნიშნავს. მესამეც, ჩვენი ანალიზით, ყოველწლირად ქვეყნის ბიუჯეტი 100 მლნ-ზე მეტს კარგავს.
ბატონო პრეზიდენტო, ხშირად საუბრობენ ეკონომიკისათვის თანხების გამოყოფის შესახებდა ზოგჯერ უტიმატუმითაც, ქვეყნის ბიუჯეტი უნდა იყოს არა სოციალური, არამედ განვითარების.
ჩვენ გთავაზობთ წინადადებას, ბიუჯეტში 100 მილიონი სესხის გათვალისწინებას, ამ ფარგლებში, სოფლიდან პროდუქციის წინასწარ შესყიდვას შემდგომი გადამუშავების მიზნით, კონკურსის წესით, იმ ფირმების შესარჩევად, რომლებიც პროდუქციის ძირითად ნაწილს უცხოეთში გაიტანენ
ორ წელიწადში ქვეყანა უძლიერეს, განვითარებული სოფლის მეურნეობის ქვეყნად გადაიქცევა. სახელმწიფო ამ ხალხზე ფულს მაინც ხარჯავს, შედეგით კი უკმაყოფილოა. ერთეულები მდიდრდებიან, თვეში დარიგებული 6-7 ლარი არაფერს წყვეტს - კორუფციას კი აძლიერებს.
ამ სისტემის დანერგვის პირობებში, საბავშვო ბაღის სახელმწიფო დაფინანსებით კვებაზე გადაყვანა შესაძლებელი გახდება. ეს სოციალიზმი კი არა დიდი ეკონომიკური ეფექტის ღონისძიება იქნება.
100 მილიონი ლარით, ჩვენს ქვეყანაში 100 ათასი ფერმერული მეურნეობიდან, სოფლად მცხოვრები ოჯახისაგან წინასწარ შევისყიდოთ სოფლის პროდუქტები. თითოეულ ოჯახზე გაღებულ 1000 ლარს კი, ამ ოჯახებისათვის სასწაულის მოხდენა შეუძლია. თანხა მიეცემა მხოლოდ იმ ოჯახს, სადაც პროდუქტისმიღების რეალური გარანტია არსებობს.
ჩვენ მზად ვართ, თქვენი მხარდაჭერის შემთხვევაში, წარმოვადგინოთ დასაბუთებული ეკონომიკური პროგრამა. ეს შეიძლება დავიწყოთ შედარებით მცირე თანხებით - 10-20 მილიონით. ვფიქრობ, საქართველოში ამ თანხის მოძებნა ძნელი არ არის, არც დამატებითი თანხების მოძებნა არ უნდა იყოს ძნელი, რადგან რასაც ამ მიზნით გამოვყოფთ, ერთი ამდენი ბიუჯეტში დაბრუნდება და ქვეყნის მოსახლეობისათვის ამ პროგრამის რეალიზაციას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ექნება.
ჩვენ ამ საკითხს მთელი საქართველოსათვის ვაყენებდით. თანხის მომსახურება უნდა გააკეთოს ფინანსთა სამინსტრომ - წინასწარ გამოქვეყნებული წესებითა და ტენდერით, ჩვენ მხოლოდ წინადადებებს ვაყენებთ - სხვა ყველა საკითხი პრეზიდენტის მიერ შექმნილმა კომისიამ უნდა გადაწყვიტოს.
მეშვიდე: გადასაწყვეტია განათლების დარგის პრიორიტეტულობის საკითხი და ეს უპირველესად სწორ საფინანსო პოლიტიკაში უნდა გამოიხატოს. ჯერ ერთი, ჩვენ ღარიბი ქვეყანა, ვაფინანსებთ შენობებს და უმაღლეს სასწავლებლებს და არა სტუდენტებს; მეორეც, დახარჯულ თანხას არ აქვს უკუგება და რაც მთავარია, სტუდენტი მის განათლებაზე დახარჯული თანხისათვის პასუხისმგებლობას არ გრძნობს. მისაღები გამოცდების გაუქმება, პრინციპი - მიღება ადვილია, სწავლა კი ურთულესი - დამკვიდრება, იმის დამკვიდრება, რომ სტუდენტს სწავლის თანხა უნდა ეძლეოდეს სესხად, რომელიც მისი მაღალხელფასიანი სამუშაოთი გარანტირებული დასაქმების შემთხვევაში სახელმწიფოს, განათლების სისტემას ეტაპობრივად უნდა დაუბრუნდეს; იმის დამკვიდრება, რომ ლექციას მხოლოდ პრფესორი და დოქტორი უნდა კითხულობდეს (გარდა განსაკუთრებული შემთხვევებისა) და მას ყველაზე მაღალი ანაზღაურება უნდა ჰქონდეს ქვეყანაში. გამოცდა წერითი უნდა იყოს და მას სხვა უნდა იღებდეს, რომ ლექტორი მხოლოდ ერთ უმაღლს სასწავლებელში უნდა კითხულობდეს, მას ლექციის სხვაგან წაკითხვის განსაკუთრებული ნებართვა, ხოლო ანაზღაურება ორჯერ მეტი უნდა ჰქონდეს, ვიდრე ძირითად სასწავლებელში - პარალელური კათედრების, პარალელური ლექციების დამკვიდრება - ეს უმაღლესი სასწავლებლის უდიდესი რეფორმა იქნებოდა, რომლის გადადებაც არ შეიძლება, რადგან მოკლე ხანში სხვა ქვეყნები ძალიან გაგვისწრებენ და დაგვიანებით შეიძლება დიდი გარჯით მოპოვებული ტრადიციები დავკარგოთ.
სტუდენტის, მასწავლებლის დაფინანსების პრინციპის დამკვიდრებით შევძლებთ ძლიერ პროფესორ - მასწავლებლებზე ორიენტირებული განათლების სისტემის შექმნას.
თქვენი მხარდაჭერით ქუთაისში გადადგმული პირველი ნაბიჯები ამის დასტურია. არ გვეეჭვება ამ მოძრაობის შემდგომ გაძლიერებაში, თქვენს პრაქტიკულ მხარდაჭერაში, ქუთაისი, იმერეთი გახდეს ძლიერი საუნივერსიტეტო და სამეცნიერო ცენტრი.
ჩვენ გთხოვთ, ბატონო პრეზიდენტო, ხელმძღვანელთა შეფასების კრიტერიუმების შეცვლას. წარსულს უნდა ჩაბარდეს ის დრო, რაიონის გამგებელს, რწმუნებულს მერს, თუნდაც მინისტრს იმით ვაფასებდით, რომ მასწავლებელმა ხელფასი მიიღო, პენსია დარიგდა. თუ ქალაქში, რაიონში, კულტურა, განათლება, ბიზნესი არ ვითარდება, გზა არ კეთდება, წყლის პრობლემა არ წყდება, კომუნალური სისტემა არ წესრიგდება, კეთილმოწყობა არ მიმდინარეობს, მშენებლობის პროცესი არ ძლიერდება, თუ მოსახლეობა გადახდისუუნარო ხდება, რად გვინდა ასეთი მერია, გამგეობა, საკრებულო, ასეთ იმერი, გამგებელი, საკრებულოს თავჯდომარე, ან რად გვინდა ასეთი რწმუნებული, რომელიც ასეთ განწყობას არ აყალიბებს და საერთოდ რად გვინდა თანამდებობის კაცი, თუ ის სულით მშენებელი არ არის და მის გაკეთებულ რეალურ საქმეებს ხალხი ვერ ხედავხ.
მითქვამს და ვიმეორებ, ხალხი უფრო სამართლიანია, ვიდრე ხელისუფლება და ხალხმა იცის, რომ ყველაფერი ერთად ვერ გაკეთდება, მაგრამ იმას გრძნობს და ხედავს, რომ როგორც მინიმუმ 2-ჯერ, 3-ჯერ უკეთესი შედეგები შეიძლება იყოს, ხალხის გაუსაძლისი ყოფა გაცილებით შემსუბუქდეს.
ხელისუფალი, ხელისუფლება, რომელიც ხალხის ამ განწყობას ვერ ხედავს, უკვე უსამართლოა ასეთებისაგან დაუყოვნებლივ უნდა განვთავისუფლდეთ.
ჩვენ გთავაზობთ, ბატონო პრეზიდენტო, მერებთან, გამგებლებთან ხელშეკრულების გაფორმებას. იგი უაღრესად კონკრეტული და რაც მთავარია, დაძაბული უნდა იყოს. ხელშეკრულებაში უნდა ჩაიდოს არა ის, რასაც ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლები გვიკარნახებენ, არამედ ის, რასაც ექსპერტები თვლიან , რომ შეიძლება გაკეთდეს. სხვა განწყობით მუშაობა მე ვერც კი წარმომიდგენია. ხალხის მოთმინებასაც აქვს საზღვარი. ხელისუფალთა რაოდენობა იზრდება, კატასტროფულად იზრდება მაკონტროლებლების რაოდენობა, თითქმის ყველგან მიზერული ხელფასებია, მთხოვნელთა რაოდენობა განუსაზღვრელია და პროტექციამაც, ასევე განუსაზღვრელი მასშტაბები მიიღო ეს მაშინ, როცა ხალხის ყოოფა არ უმჯობესდება.
ხელშეკრულება ისე უნდა მომზადდეს, მასში ქალაქის მერის გამგებლის პასუხისმგებლობა ისე უნდა იყოს განსაზღვრული, რომ მათ წესიერი, ნიჭიერი, პროფესიონალი და მაღალი პასუხისმგებლობის მქონე კაცის გარდა, სხვა არ უნდა აწყობდეთ. ჩვენ ამ პრინციპით შევძლებთ, რომ სახელისუფლებო ორგანოები შესაძლებლობების ზღვარზე მუშაობდნენ.
ასევე ვთვლით, ბატონო პრეზიდენტო, რომ ქვეყანაში მაკონტროლებელ ორგანოთა რაოდენობა რამდენჯერმე უნდა შემცირდეს, ჯერ ერთი სირცხვილია, რომ ამ ბოლო პერიოდში სამუშაო ადგილები მხოლოდ სახელმწიფო და მაკონტროლებელ ორგანოებში იქმნება, მეორეც, რომელი სახელმწიფო მისცემს მაკონტროლებლის მანდატს პრაქტიკულად უხელფასო კაცს - აღარაფერს ვამბობ იმაზე, რომ სისტემის კორუმპირებულობა კიდევ ერთი დიდი საფუძველია. მწამს და მჯერა, სახელისუფლო ორგანოებში ხელშეკრულების პრინციპებზე გადასვლა, მაკონტროლებელთა რამდენიმეჯერ შემცირება და 300-ლარიან ხელფასს ქვემოთ მქონე პირთათვის კონტროლზე შესვლის უფლების აკრძალვა (მათ ხელფასი კი არ უნდა ენიშნებოდეთ, არამედ, ისინი ხელფასს უნდა გამოიმუშავებდნენ) - ქვეყნის ბიუჯეტს რამდენიმეჯერ გაზრდის, კორუფციის მასშტაბებსაც მკვეთრად შეამცირებს.
და კიდევ ერთი - მართალია, პირველად 1997 წელს დასმული, მაგრამ დღემდე განუხილველი და განუხორციელებელი საკითხი, მოსახლეობის ნდობით აღჭურვილი კომისიის თაობაზე.
პრესაში, ტელევიზიაში გახშირდა სახელმწიფო ორგანოების მიერ ჩატარებული შემოწმებების ეჭვის ქვეშ დაყენების ფაქტები, ამასთან, ყველა ხელისუფალი თავის სიმართლეს ამტკიცებს. არ არსებობს ორი სიმართლე და მით უფრო გაუგებარია, როცა ყველას თავის სიმართლე აქვს, ყველა თავისი ანალიზით და ციფრებით საუბრობს.
ჩვენ შევთავაზებთ პრესას, ტელევიზიას, არასამთავრობო ორგანიზაციებს, რომ მათ მიერ, საქართველოს ყველა ქალაქსა და რაიონში მოსახლეობასთან დათათბირებით შეირჩეს თითო-თითო სპეციალისტი (იურისტი, ეკონომისტი, ფინანსისტი), ქვეყნის მასშტაბით 80-მდე კაცი მაინც გამოვა, არ ვეჭვობ, რომ ეს ძლიერი და, მართლაც, მოუსყიდავი ხალხი იქნება. ასეთი შერჩევით შექმნილმა კომისიამ შეამოწმოს საქართველოს ყველა რეგიონში, მხარეებში, აჭარაში, თბილისში, საბიუჯეტო შემოსავლებისა და ხარჯვის კანონიერება; იგივე კომისიამ ნახოს პოლიტიკური პარტიების ფინანსური წყაროები, ქვეყანაში შექმნილი ყველა ფონდის საქმიანობა, ქვეყანაში შექმნილი ფონდების, ინვესტიციების, ჰუმანიტარული დახმარების გადანაწილებისა და ხარჯვის კანონიერება და ყველა ეს მასალა გამოქვეყნდეს პრესაში.
პრეზიდენტისაგნ მხოლოდ ერთი -მხარდაჭერაა საჭირო - იყოს გარანტი, რომ ამ კომისიას ყველა შესაბამისი ორგანოს შემოწმების უფლება მიეცეს.
ეს იქნება კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლს დიდი აქცია და, რაც მთავარია, საქართველოს მოსახლეობა გაიგებს - ვინ ვინ არის.
დამოუკიდებელ ექსპერტთა მიერ ჩატარებული შემოწმების და ამ მასალების გამოქვეყნების შემდგომ, არჩევნების ჩატარების, უაღრესად დიდი მნიშვნელობა ექნება.
ეს ჩვენი პრინციპული პოზიციაა და მზად ვართ, ვითანამშრომლოთ ყველასთან, ვინც ამ იდეას იზიარებს, ასევე, შევხვდეთ და ვეკამათოთ მათ, ვინც ჩვენს წინადადებას არ ეთანხმება.
ბატონო პრეზიდენტო,
ვასრულებ რა მოხსენებას, უნდა ვთქვა, დღეს რომ ჩვენ უაღრესად დაძაბული პროგრამა შემოგთავაზებთ. მოხსენებაც მძიმე და მწვავე გამოვიდა, მაგრამ ვიმეორებ, რეალობა, ხალხის ყოფა უფრო მწვავე და გაუსაძლისია, ვიდრე ამის გამოთქმა მე შევძელი. ასეა ეს მთელ ქვეყანაში, ასეა იმერეთშიც, დიდი დაფიქრების, გადაუდებელი რეფორმების რისკიანი ნაბიჯების დროა.
ჩვენ კარგად ვაცნობიერებთ თქვენს რთულ მდგომარეობას.
ძნელია, როცა ქვეყანაში რამოდენიმე პროცესი ერთდროულად მიმდინარეობს: ერთი ფორმაციის - სოციალისტურის, მეორე ფორმაციით - საბაზრო ეკონომიკით, ანუ კაპიტალისტურით შეცვლის, ეს ერთი, მეორე - ქვეყანას ტერიტორიული მთლიანობა დარღვეული აქვს და მისი აღდგენის პროცესი მიმდინარეობს, მესამე - ქვეყანამ მძიმე შინა ომი, მისი თანამდევი ბანდფორმირებების თარეში გადაიტანა და ამის ლიკვიდაცია მიმდინარეობს, მეოთხე -ბევრმა შინაგანმა თუ გარეგანმა ფაქტორმა, ქვეყანა კორუფციაში ჩაძირა, მისგან ქვეყნის დახსნა ძნელი ხდება და ქვეყანაში ეს პროცესები მიმდინარეობს. მეხუთე - ქვეყანაში რეფორმების გარეშე არაფერი გამოვა. ქვეყანაში ეს პროცესიც მიმდინარეობს რეფორმა კი ყველა ქვეყნისა დაწყობისათვის უმწვავესი და მტკივნეული პროცესია. მეექვსე - ქვეყანა მშიერი და დაუძლურებულია, ხალხს უკეთესი ცხოვრება ახსოვს და მის მიმართ ნოსტალგია აქვს, ძნელად იჯერებს, რომ რამდენიმე წელია საჭირო და ქვეყანს ცხოვრების იმაზე მაღალ დონეს მიაღწევს, ვიდრე ოდესმე ჰქონია. მშიერ და დაუძლურებულ ქვეყანაში სიკეთე გათითოკაცებულია, ბოროტება კი ერთ მუშტად შეკრული. ეს გასარღვევია, ქვეყანაში ეს პროცესიც მიმდინარეობს, მაგრამ ძნელად, რადგან ამ დროს, სიმაღლეს პოპულიზმი იღებს და ხალხის გამოყენება, ყოველგვარი პროგრესულის, რეფორმატორულის წინააღმდეგ, ადვილია. ქვეყანა ინტრიგებისა და პოლიტიკური დაპირისპირებებში ეხვევა.. მეშვიდე - მიმდინარეობს ქვეყნის საერთაშორისო ავტორიტეტის განმტკიცების პროცესი.
ვერც ერთი ქვეყანა ვერ გაუმკლავდება ასეთი მძიმე პროცესების ერთობლიობას, უჭირს საქართველოსაც, მაგრამ ქართული სიბრძნის, ინტელექტის, ჩვენი ისტორიული ფესვების და გენეტიკური კოდის გამარჯვების იმედი უნდა ვიქონიოთ.
მწამს და მჯერა, თქვენ შეძლებთ ამ პროცესის და პერიოდის გავლას, ამ მარწუხებისაგან ქვეყნის დახსნას, ჩვენ ყველანი ერთად შევძლებთ.
თქვენს წინაშე ისტორიული მომენტია, ბატონო ედუარდ! ან თქვენ რჩებით დიდი განზომილების პიროვნებად საქართველოს ისტორიაში, ან თქვენი ხელმძღვანელობის პერიოდი შეიძლება არარაობად იქცეს. თქვენ ორივე შანსი გაქვთ, მოხსენების შუა ნაწილში ვთქვი, რომ ბოლოს ვიტყოდი, რატომ მწამს თქვენი და მხარს რატომ გიჭერთ. დიახ, სწორედ ამას ვამბობ ახლა: თქვენ ნატურით არ ხართ ის პიროვნება, რომელიც ხელიდან გაუშვებს შანსს, რომ დარჩეთ საქართველოს ისტორიაში დიდი განზომილების პიროვნებად, ჩვენი ქვეყნისთვის ამას უდიდესი მნიშვნელობა აქვს.
ბორჯომში შეხვედრისას, თქვენ მითხარით, ბატონო პრეზიდენტო, რომ დამთავრდეს ეს არჩევნები და თქვენ ნახავთ ისეთ შევარდნაძეს, რომელიც სჭირდება საქართველოს შიდა პრობლემების მოგვარებას, ნახავთ ისეთ შევარდნაძეს, რომლითაც იამაყებთო, არჩევნები დამთავრდა, ბატონო ედუარდ, ჩვენ გვინდა ვიხილოთ ასეთი შევარდნაძე, ასეთი პრეზიდენტი, თქვენ ეს შეგიძლიათ.
გადადგით ეს ნაბიჯები და თქვენ გექნებათ ხალხის არნახული მხარდაჭერა ხელისუფლებაში მყოფთა კი - ნაკლები, ხალხის მხარდაჭერა სჯობს, ამ მოძრაობაში იმერეთი თქვენთან იქნება.
ვიმეორებ, პრეზიდენტისათვის ხელისუფალთა მხარდაჭერას, ხალხის მხარდაჭერა ჯობს.
დიდი მადლობა!
(,,იმერეთის მოამბე~, 2002 წლის 14 იანვარი #4-5-6)
Господин президент,
На последнем заседании правительства я начал свое выступление с мудрого наставления Шота Руставели: «Иногда в словах спасенье, иногда и слово – грех». Высказать то, что должно быть сказано, и не сказать того, чего не следует говорить – большое искусство. Как видно, эта проблема появилась одновременно с зарождением человечества.
Время, эпоха еще до нашей эры вынудили Аристотеля заметить: «Не участвуй в публичных выступлениях - говоря правду, ты ополчишь против себя народ, а за ложь – тебя проклянет Господь». Еще большая безнадежность звучит в высказывании Сократа: «Не думаю, что есть человек, который сможет спастись, восстав против несправедливости».
И первое, и второе изречения вроде бы проповедуют смирение с несправедливостью, точнее, непобедимость несправедливости. Однако ни сам Аристотель, ни Сократ, ни, тем более, Руставели не жили по принципу приспособленчества. И Руставели – обнадеживает: «Зло сразив, добро пребудет в этом мире беспредельно».
Эта трибуна – трибуна большой ответственности. Это чувствует Имерети, в этом должны быть убеждены даже самые недоверчивые люди. Мы прекрасно осознаем это, господин президент, тем более на фоне крайне напряженной ситуации в Абхазии. После очень успешного вашего визита в Америку, это ваш первый выезд из столицы.
Я, мои коллеги, чувствуем большую ответственность в связи с вашим заявлением, сделанным вчера, на заседании правительства. Вы придаете особое значение этому визиту и считаете, что он многое изменит как в отношении экономики страны, так и борьбы с коррупцией.
Пусть Господь услышит вас!
И я это говорю не просто так!
Народ уже не раз оставался разочарованным – много раз мы давали ему обещания, однако не выполняли. Мы много раз начинали новые этапы в экономике, в борьбе против коррупции, и заканчивали их остановленными предприятиями и секвестрированным бюджетом.
Хочу сказать откровенно – господин президент, я уверен, что вы поймете меня правильно - анализируя политическую жизнь последних лет, я пришел к выводу, что многие в Грузии, в первую очередь, во властях, у которых есть и право и возможность говорить правду, не имеют никакого желания делать это. В Грузии действительно добро – раздроблено, а зло – собрано в один кулак. К стыду страны, здесь желудок побеждает над разумом.
Сторонники собранной в один кулак определенной политической группы, или уже групп, лица, вооруженные грантами разных стран мира, определенные представители медиа, так набрасываются на народ, что занимающим принципиальную позицию и правдолюбам приходится «сидеть смирно».
Я стою на этой трибуне перед выбором, кого «порадовать» - народ и оппозицию, критикой властей, или власти – дифирамбами.
Ненормально - и то, когда всё ненавидят и за всё критикуют, ненормально – и то, когда того или иного избранного политика или государственного деятеля постоянно хвалят.
Неправильно – утверждать, что в стране все идет хорошо, как и неправильно заявлять, что в стране не происходит ничего хорошего. Первое – цинизм, второе – сеяние безнадежности. Для Грузии неприемлемо и то, и другое.
Я стою на этой трибуне не для того, чтобы хвалить власти, и не для того, чтобы говорить то, что понравится народу. Я должен сказать о том, что, на мой взгляд, происходит. Но не с ненавистью, обидой, превосходством, а с сочувствием, уважением, благорасположением.
Моим принципом было и остается: «Лучше, чтобы тебя поддерживали несколько прогрессивных людей, чем тысячи – «слепо» аплодировали». Прогрессивных людей – много, и в народе, и во властях. Так же, как - много, и в народе, и во властях «слепо» аплодирующих.
«Надо счастью удивляться, а в несчастье – что же диво!». И это было сказано великим Руставели в эпоху царицы Тамар – Золотой век Грузии. То есть и в то время – в Золотой век – плохому не удивлялись, удивлялись хорошему.
Я не раз высказывал вам свои соображения, господин президент. Особо ценю я встречу с вами в Боржоми. И очень переживаю из-за того, что за многими, поставленными мною острыми проблемными вопросами, не последовало реагирования. Сильно переживаю я и из-за того, что парламент ограничился лишь высокой оценкой моих выступлений, а на деле никаких шагов предпринято не было.
Тексты моих выступлений опубликованы. Пусть о сказанном судит народ, господин президент!
Часто, когда я анализирую ситуацию в стране, текущие процессы, то задумываюсь – не случилась ли с нами беда, и не предпочли ли мы «сладкую» ложь «горькой» правде.
«Сладкая» ложь: в Грузии – все хорошо, страна возрождена! «Горькая» правда: жить так и дальше – недопустимо!
В условиях, когда для властей и народа «горькая» правда – разная, и разная - «сладкая» ложь, появляется коррупция. Особенно политическая коррупция, которая страшнее всех остальных ее видов. Возникают интриги, противостояние, политическая наглость и политический авантюризм. Гнетущая политическая атмосфера делает невозможной работу. Чем больше проходит времени, тем больше я утверждаюсь в мысли, что именно это превратило в противников народ и власти. У этого противостояния есть и свои идеологи – популисты – интриганы.
Настоящих государственных деятелей, ориентированных на страну, народ, а не выборы, можно пересчитать по пальцам одной руки. Для подсчета же популистов–интриганов не хватит рук всех присутствующих в этом зале. Ими заполнились все звенья власти. Государственные деятели - истинные государственные люди отодвинуты в сторону, знамя – в руках у временщиков, они встали во главе народа. Страна рушится, люди живут в невыносимых условиях. Если бы во властях, в первую очередь, и избирательных органах, того, чтобы дела шли хорошо, хотело бы столько же людей, сколько сегодня этого не хочет, наша страна бы шла по пути восхождения.
Чья вина - в том, что народ аплодирует, когда его делают все более и более несчастным, что он заигрывает с теми, кто это делает, и ставит их во главе? Однозначно – властей! Не обижайтесь, господин президент, ваша, и всех тех лиц, которые представляют президентскую команду или хотят ее представлять. Я подразумеваю, в том числе и себя, и чувствую свою ответственность.
Господин президент, вряд ли у кого-либо из президентов любой другой страны мира есть столь эклектичная, говоря проще, «пестрая», как у вас, команда. Вы наказываете этим и самого себя, и нас. Если бы страна не была голодной и обессиленной, в ней бы не было стольких интригански настроенных политиков-самозванцев.
Мы находимся на первом месте в мире по количеству нуждающихся людей, а также по количеству политиков на каждую 1000 нуждающихся. Если бы столько было предпринимателей, тех, кто делает для страны доброе дело, страна и народ бы процветали.
Сейчас же на 1 предпринимателя приходится 20-30 политиков. Коррупция развивается в геометрической прогрессии в таких странах, где один предприниматель выбирает 20-30 политиков, где с одним предпринимателем борются 20-30 политиков, а опорой для этих политиков является голодный и обессиленный народ. Народ, который они заставили ненавидеть власть имущих и любить противников властей за их ложь. Такая любовь равноценна злу.
Великий Микеланджело оставил без ответа вопрос: «Что лучше – добро, которое приносит зло, или зло, которое приносит добро?». Я думаю, зло никому не приносит добро, в подобное могут поверить только очень доверчивые или те, кто находятся в невыносимых условиях, как это происходит сегодня в Грузии.
Я говорил и еще раз повторяю – в стране более всего свирепствует политическая коррупция, когда выступления, встречи с народом делаются не для страны, а для получения голосов избирателей.
Как видно, в Грузии – постоянная избирательная кампания, да и выборы у нас – каждый год. Количество невежд с множеством дипломов, революционеров, охваченных «вождеманией» - безгранично, и на фоне народной нужды самый легкий путь – политической коррупции:
- говори как можно больше лжи, хоть немного тебе и останется (теория Геббельса);
- денежных людей сначала используй в политических целях, а затем – «выкидывай»;
- своих политических сторонников сначала обогати, а затем борись с ними и завоюй этим себе авторитет;
- своего лидера сначала хвали, называй его отцом-спасителем, а когда что-то не получится, «свали» это на него и начинай против него бороться.
И, что самое главное – используя всех и все силы, карабкайся к более высокой должности. Это – наша беда.
Господин президент! В стране – политическая коррупция, и она гарантирована грантами других стран, а иногда и представителями именно тех стран, которые указывают нам на необходимость борьбы с коррупцией. И это – горькая правда, в этом я нисколько не сомневаюсь. Положение – серьезнейшее, и сегодня это признают все.
Если вы думаете о каком-либо прорыве, господин президент, то он, в первую очередь, должен произойти с точки зрения преодоления политической коррупции.
Вы – окружены, и это окружение - шантажистов, коррупционеров, людей, которым не верит народ. В руках у них – большие деньги. Бойтесь этих людей, господин президент, деньги в руках провокаторов, шантажистов, интриганов могут делать только зло. Пока вы не вырветесь из этого окружения, народ не будет верить и вам.
Вокруг вас – много и порядочных людей, но вы не смогли превратить их в единую силу. Никто не верит, что вы – не в курсе, кто есть кто из министров, губернаторов, мэров, глав районных управ, депутатов, других высокопоставленных лиц. Народ уверен, что вы знаете, кто в верхних эшелонах власти – коррумпирован, кто присвоил государственное имущество, кто какими владеет акциями, и, при этом, не призываете их к ответу – они ведь по-прежнему на государственных должностях.
Народ не прощает вам этого, господин Эдуард - потому что все еще надеется на вас, верит вам больше, чем другим, а из-за того, что вы не предпринимаете решительных мер, обращает именно на вас весь свой гнев. Винить в этом народ – нельзя. Но получилось так, что народ изменил стране, порядочности и выбрал в парламент и на другие высокие должности и уже уличенных вами в коррупции, в ряде случаев имеющих темную биографию людей. Горек мой разговор, но истина – еще более горька, и она требует ответа, рискованных и смелых действий.
Не политическая ли это коррупция – низкий бюджет, бюджет зарплат и секвестров, вообще политизированный бюджет?! Это именно политическая коррупция, другого ответа у меня нет!
Не политическая ли это коррупция – существующая сегодня контролирующая система? Большинство представителей этой системы служат определенным политическим партиям, а государственный результат – практически равен нулю.
Классическим примером политической коррупции является закон о контролирующих органах. Только его положения, касающиеся выдаваемых судом разрешений, обогатили много судей и представителей контролирующих органов, повлекли подорожание жизни для предпринимателей, сильно ударили по государственному бюджету, перевели в режим умирания аудит – главнейший демократический институт.
Существующая сегодня кадровая политика – классический пример политической коррупции. Я не знаю, были ли когда-либо в кадровой политике коррупция, взятки, протекционизм еще в больших масштабах, нежели сейчас. Я не верю своим ушам, когда слышу рекомендации от некоторых лиц в налоговых, таможенных, контролирующих органах, финансовой и экономической сферах. Были случаи, когда человек заходил к руководителю той или иной структуры и заявлял, что назначен там на должность.
Абсолютно непонятные решения приняты в государственном казначействе, службе контроля муки и продуктов питания. Все, кого мы здесь сняли с работы либо думали уволить, получили повышение – либо в Тбилиси, либо по партийной линии. Определенные силы ищут настроенных против меня людей, и главное для них – не профессионализм, а политическая, точнее финансовая поддержка партийного направления их политики этими людьми.
В Кутаиси о происходящем уже рассказывают, как анекдот – если, мол, хочешь получить повышение в Тбилиси, тебя в Кутаиси Шашиашвили должен снять с работы. Бывает ли политическая коррупция еще сильнее?!
На днях стало известно о присвоении неким Клдиашвили из энергосистемы до 2 миллионов долларов госбюджетных средств. Трудно найти больших покровителей, чем те, которые добивались назначения его на должность главы администрации Терджольского района. Это – те самые люди, господин президент, кто больше всего грозил нам из Тбилиси. У меня неоднократно были с ними телефонные дебаты, и они всегда прикрывались вашим авторитетом, и прикрываются им и по сегодняшний день. Думаю, следствие дойдет и до них.
Нагляднейший образец политической коррупции и, я бы сказал, политической проституции – вопросы, связанные с «Чиатурмарганцем» и Зестафонским заводом ферросплавов. Очень жаль, что соответствующие органы и на этот раз не смогли изучить эти дела. И речь – не только о судьбе этих двух предприятий. Перед нами – классический образец, как одна политическая группа смогла «захватить» крупнейшие объекты в Тбилиси, Рустави, в нескольких других городах и районах. Сначала они «захватили» газ, затем энергетику, затем строительные, химические предприятия, объекты цветной металлургии, и добрались до Чиатура и Зестафони. Как им удалось сделать все это, господин президент – людям с грузинской фамилией, зарегистрированным на Маршалловых островах?! В их числе есть и депутат, и бывший высокопоставленный чиновник таможни, их поддерживают руководители высокого ранга, министры, бывшие министры…. Смотрите, как подкупили они прессу, телевидение, какие устраивают против меня интриги – выступают по телевидению, угрожают судами…. Но почему-то не судятся. А я в суд – подал. В сегодняшнем «Вестнике Имерети» вы можете прочесть судебный приговор, и такая судьба постигнет всех этих людей, в первую очередь, тех, которые стоят за статьей «Через лежащего на рельсах Шашиашвили переедет Шеварднадзе». Кто еще, кроме банды, способен заниматься в стране подобными делами?!
Не остается ли у вас впечатления, господин президент, что эти люди подкупили большинство контролирующих и административных органов, и поэтому сейчас «нежатся»?! Других предположений у меня нет. Кто бы ни стоял за спиной этих людей – родственники президента, губернаторов, председателя парламента, министров или других руководителей, все они должны быть «отсечены»!
Заметно и то, что многие из родственников руководителей высокого ранга, их друзей и близких, включая одноклассников, излишне осмелели, и совершают все более и более недостойные поступки. То, что у них нет совести – это одно. Но если бы их не защищали, и, в первую очередь, правоохранительные органы, они бы столько себе позволить не смогли. Нет сильных родственников – есть слабые власти, слабые административные органы. Я думаю, такое положение вещей в нынешней Грузии – очень печально.
Я сомневаюсь, господин президент, что соответствующие органы смогут уличить эту банду, а, возможно, уже и банды, точнее, что они захотят это сделать. Это ужасно, и именно это – коррупция и политическая коррупция, измена. Но я все равно смогу уличить и участников, и непосредственных исполнителей этих нечистоплотных деяний.
А то, что страна так халатно относится к своим богатствам – специалистам высшей квалификации, к основным фондам, технологиям, и, что главное, к руде – это действительно нонсенс!
Превращенные в гнездо коррупции шлаки руды – государственная собственность, и если они будут переданы Зестафонскому заводу ферросплавов, капитал этого предприятия возрастет, что, в конечном итоге, положительно отразится на его рабочих.
И вообще, разгул этих банд в Зестафони и Чиатура должен быть пресечен. Сделать это будет не так просто, потому что эти банды объединяют и государственных чиновников, и парламентариев, и криминальных лиц, и полицию, и службу безопасности, и все эти силы вместо того, чтобы защищать правду и говорящих правду, борются с ними.
Отдельный разговор – ажиотаж, поднятый в связи со строительством в Ткибули теплоэлектростанции на угле. Только авантюристы, злые люди способны говорить такое, что слышится из уст одного бывшего министра, его заместителя, парламентария.
Электроэнергию из угля получают во всем мире, почему Грузия должна быть исключением?! Почему ее не должно устраивать строительство важнейшего объекта?! Кто-либо интересуется, какое положение сейчас в Ткибули? В каких условиях работают и живут шахтеры? В районе тяжелейший социальный фон, жизнь – невыносима. Но это мало кого волнует.
И вообще, у достаточно большой части грузинских властей нет благого настроя по отношению к чему-то позитивному, хорошему. Они борются с предприятиями, которые работают, превратили в металлолом те, что остановлены. Для определенных политических сил и политиков остановленное предприятие - более привлекательно. Ведь это – безработица, социальная напряженность, нестабильность, а это необходимо им для достижения своих политических целей.
Хочу спросить - как еще, если не политической коррупцией, можно назвать факт невозвращения заводу ферросплавов причитающихся ему от государства более 4 миллионов лари?! Это ведь – не собственные деньги завода. В результате пострадали и «Чиатурмарганец», и «Ткибульский уголь», и бюджеты Зестафони, Чиатура, Ткибули, и бюджет региона Имерети в целом.
У вас очень большое терпение, господин президент – ни ваши Указы по этим вопросам, ни принятый парламентом закон не выполняются. А те, кто это делает, причем делает сознательно, в политических целях, продолжают оставаться на должностях, учат нас уму-разуму, и даже иногда заслуживают вашу похвалу. До каких пор мы должны терпеть таких людей во властях?! Того, что случилось с отходом из Потийского порта судна, груженного шлаками руды, разве недостаточно для того, чтобы отправить в отставку 4-5 министров и сменить руководство Зестафонского завода ферросплавов, если это произошло по их вине?
Разве не была политической авантюрой, политической коррупцией продажа с нулевых аукционов важнейших грузинских предприятий?! Их абсолютное большинство сегодня превращено в металлолом. И именно - политическая коррупция, иначе и не назовешь – принятые после нулевых аукционов закон, решения в связи с вывозом из страны металлолома.
Я еще раз хочу поблагодарить вас за то, что вы поддержали мое предложение исключить кутаисские предприятия – автомобильный, электромеханический, тракторный, литофонный заводы, шерстопрядильную фабрику, Зестафонский завод ферросплавов и «Чиатурмарганец» из списка объектов, подлежавших продаже с нулевых аукционов.
По элементарным подсчетам, на этих предприятиях только металла – в совокупности на более чем 300 миллионов долларов, а их всех могли бы купить за 100-120 тысяч долларов. Разве это не явилось огромнейшим антикоррупционным мероприятием?! Конечно, явилось, но в ответ мы получили интриги и ругань. Впрочем, время работает на нас.
Да, терпение необходимо, но как можно оставить без оценки тот факт, что суд Чиатура и прежнее руководство «Чиатурмарганца» в первый раз продали основную часть производства «за копейки»? Мы писали об этом с 1997 года, били тревогу. В результате было продано только то, что было можно продать. Один из учредителей «Грузгаза» - руставская группа фирмы, регистрированной на Маршалловых островах, прибрала к рукам управление «Чиатурмарганцем», и трудно представить, чем все это бы закончилось, если бы не ваш Указ. Но один факт уже налицо – они успели начать дело о банкротстве этого предприятия.
Как можно оставить без оценки тот факт, что некоторые лица, в счет государственного долга Грузии Туркмении, хотели перенести туда Кутаисскую шерстопрядильную фабрику, и если бы не ваше вмешательство, это могло бы закончиться очень плачевно.
Кто был инициатором подобной идеи? Общественность должна это знать. Как и то, что если бы не создававшиеся искусственные препятствия, задействовать это уникальное производство можно было еще 3-4 года назад.
Разве не следует призывать к ответу людей, который продали завод резиновых изделий со всем его уставным капиталом всего за 18 тысяч лари?! Благодаря нашей принципиальной позиции случилось уникальное – мы смогли вернуть предприятие, однако на протяжении двух лет не смогли уверить некоторых министров в разумности его передачи, с большой программой, группе ученых. Осуществление этого проекта позволило бы трудоустроить сотни людей, бюджет бы стал получать солидные суммы. Сегодня же предприятие разграблено, опустошено. А ученые уже не верят в заинтересованность властей в работе этого предприятия.
Что может быть большей коррупцией, нежели то, что произошло с Терджольским заводом по производству шампанского?! Во-первых, его - без согласия с нами - передали в счет государственного долга Турк/spanмении. А Терджольский район, получавший большие доходы от работы этого завода, по итогам его приватизации не получил ни тетри. Далее, произошла афера чистой воды – предприятие было передано без сумм, практически в подарок. А что произошло в июне 1999 года, в день состоявшейся в Зестафони церемонии начала передачи земли в частную собственность?! Я обратился к вам по этому поводу, вы поручили разобраться министерствам внутренних дел, управления госимуществом и доходов. Результат – все во вред государству. Ясно, что все это явилось результатом халатности министерств управления госимуществом и доходов. Я считаю, что этот факт должен стать предметом особого рассмотрения, и виновники должны быть наказаны – в противном случае, народ нам не поверит.
Господин президент, вы информированы в связи с историей вокруг фирмы «Окрос сацмиси» /«Золотое руно»/. Людей практически обокрали, они уничтожены. Разве государство не должно выяснить, кто это сделал?! Неопределенность устраивает политических интриганов. Политизировать нуждающийся народ – легко, и это действительно – политическая коррупция и авантюра.
Господин президент, я прошу вас – поручите Антикоррупционному совету, прокуратуре до конца довести это дело и уличить политических авантюристов. Если бы не они, сегодня пострадавшие в результате этой аферы люди жили бы лучше.
Повторяю - это дело стараются «замять» политические интриганы, которых не устраивает ни выявление виновных, ни успокоение обворованных вкладчиков. Их цель - одна: использовать этих людей и неопределенность против конкретных политиков, лично меня.
На фоне неопределенности им легче управлять нуждающимися людьми, настраивая их против меня. Время работает на меня, однако вкладчиков – действительно жалко, и нельзя, чтобы государство бросало людей на растерзание авантюристам.
Большие признаки политической коррупции и авантюры – в сфере энергетики Имерети. Начиная с передачи гидроэлектростанций – главнейшего богатства Имерети в управление иностранцам, заканчивая коррупционным изыманием денег у населения. Благодаря вашей поддержке мы добились того, чтобы оплата за потребленную электроэнергию осуществлялась только через кассы. Ежемесячно в Имерети в непонятно чьи карманы «уходило» более 500 тысяч лари. Факт, что «маленькие люди» самостоятельно присваивать такие суммы не могли бы. Эти суммы шли «наверх». В июле платежи населения составили 600 тысяч лари, и эта сумма - в 3 раза превышает лучший показатель за последние годы. Однако это повлекло не хвалу, а гнев и интриги.
Если ситуация будет урегулирована правильно, я обязательно сообщу вам об этом, господин президент. Под «правильным урегулированием» я подразумеваю ориентацию на тех людей, которые смогут обеспечить платежи населения через кассы, а не кому-то в руки, подачу электроэнергии плательщикам и ее отключение неплательщикам. Это – огромный антикоррупционный процесс, успешное завершение которого зависит от руководств краевых, энергетических служб, Оптового рынка электроэнергии, регулирующей комиссии. Я уверен, что мы сможем решить эти адские проблемы, побороть коррупционную систему, укоренившуюся на всех уровнях управления энергетической сферой.
В серьезном изучении нуждается практически самая большая задолженность региону Имерети центрального бюджета. Я не минуты не сомневаюсь в том, что это – политическая коррупция. Разве можно сделать какой-либо иной вывод, когда видишь, что в последние несколько лет отдельным регионам, городам и районам пенсионные суммы перечисляются практически полностью, в то время как задолженность по этой линии Имерети превышает 35 миллионов лари?! И таких примеров – множество. Все это наводит на мысли, что это – результат того, что мы ни с кем не пошли на сделку. Это так, господин президент! А кто сомневается в этом, пусть разберется в происходящем, и тогда он придет к тому же выводу. Хочу выразить огромную благодарность господину Автандилу Джорбенадзе, который первый высказал подобные соображения.
Не нужно глубокого анализа для того, чтобы заметить коррупцию в транспортной отрасли, в работе рынков и ярмарок, торговой системе в целом, в пищевой промышленности. Если не произойдет большого прорыва, не будет проведено финансовых реформ, не установлено новых экономических отношений, урегулировать эти проблемы будет, практически, невозможно.
У страны есть огромный потенциал – в первую очередь, интеллектуальный, экономический, природных ресурсов, того же географического положения. В стране с таким потенциалом должен быть не безнадежный, а самый оптимистичный настрой. Но должны быть осуществлены системные изменения.
Когда я говорю – система коррумпирована, то это – не ради «красного словца», это – реальность! Коррумпирована - та система, при которой уголовное законодательство либерализовано настолько, что задержание криминальных элементов стало практически невозможным, а финансово-экономическая и налоговая системы настолько – «драконовские», что невозможно честное предпринимательство. Получается, что система способствует тиражированию преступлений, поощряет и обогащает нарушителей и делает бесперспективными честных бизнесменов.
Господин президент, если кто и может позволить себе говорить о позитиве, то одна из них – Имерети. За 9 месяцев года в регионе зафиксирован 10-процентный рост производства, непосредственно в сентябре он составил 27%. Рост наблюдается практически по всем направлениям производственной сферы: 12% - в торговле, 4% - в транспортной отрасли, 13% - в промышленности, 30% - в связи, 8% - в строительстве. Около 40% произведенной продукции идет на экспорт.
Уникален показатель налоговых поступлений, который явился одним из лучших по стране. За 9 месяцев этого года было мобилизовано на 1,2 миллиона лари больше, чем за аналогичный период прошлого года, темп роста составил около 7%. В сравнении с 1994 годом показатель налоговых поступлений вырос в 12 раз, суммы, мобилизованные в фонды – в 7 раз. В сравнении с 1996 годом объем поступлений по линии таможни увеличился в 3 раза.
Показатель исполнения бюджета - около 25 миллионов лари - лучший за последние 10 лет.
В целом, в бюджет, в фонды и по линии таможни мобилизовано до 50 миллионов лари, из них 35 миллионов, или на 5 миллионов больше - в центральный бюджет.
Одним словом, формально все - хорошо. Однако реально все, к сожалению - плохо.
Господин Эдуард, на заседаниях правительства и различных других мероприятиях вам поднесут «красивые» цифры, но сегодня я должен рассказать вам о «тяжелейших» цифрах, характеризующих ситуацию в Имерети – регионе с одними из лучших показателей. Вы получите представление о неприглядной ситуации и масштабах коррупции в финансовой и налоговой системах.
Я считаю, что показатель прибыли – это показатель уровня коррупции, и, думаю, что не ошибаюсь. В регионе, в котором учет – лучший в масштабах страны, поступления по линии налога на прибыль за 9 месяцев года составили 1,8 миллиона лари. И это – в регионе, в котором выпущена продукция на 90 миллионов лари, в котором доходы в торговой сфере составили более 250 миллионов, в транспортной – 16 миллионов, в строительной – 12 миллионов, в сфере коммуникаций – 5 миллионов, здравоохранения – 4 миллиона. Между тем, полученная прибыль зафиксирована на уровне всего 9 миллионов лари. Я уже боюсь говорить о том, что из них 5 миллионов лари приходится на железную дорогу, что в Кутаиси, по представленным данным, получено прибыли в 2 раза меньше, чем в Самтредия, а прибыль Самтредия – почти полностью за счет железной дороги. Прибыль в Сачхере за 9 месяцев составила всего 25 тысяч лари, в Ткибули – столько же, в Багдади – 40 тысяч, в Хони – 45 тысяч, Харагаули – 50 тысяч, Терджола – 55 тысяч, Вани – 65 тысяч лари. Разве не страшны эти цифры? Результаты – ужасны. Я вижу, как усилилась коррупция, уменьшился учет, и каковы масштабы фальсификации.
Возможно ли в условиях нормальной финансовой системы, чтобы в одном из лучших по финансовым показателям регионе от сфер образования и науки в бюджет перечислялось бы столько же, сколько от торговли или реализации топлива? И эти же сферы пополняли бы бюджет лучше, чем транспорт, а от сферы коммуникаций поступало бы столько же, сколько от рынков и объектов общепита вместе взятых?
Возможно ли в условиях нормальной финансовой системы, чтобы суммы, выдаваемые на управление в регионе, то есть, фактически, зарплаты чиновников, на 30% превышали бы суммы, потраченные на развитие культуры? И это - в то время как финансирование сферы культуры в Имерети – самое высокое в масштабах страны.
Это разве не полный крах, когда в регионе с одними из лучших финансовых показателей объем выданных чиновникам зарплат равняется суммам, потраченным на благоустройство, спорт, оборону, обеспечение функционирования правоохранительных органов?
Раз я уже начал говорить на эту тему, то должен сказать все до конца. Действующий в стране Налоговый Кодекс привел к невиданным масштабам неучтенности, контрабанды, фальсификации.
Вот несколько цифр в подтверждение. За 9 месяцев года примерно 360 предприятий и фирм Имерети, в том числе рынки, магазины, рестораны, автозаправочные станции, аптеки, согласно документации, выплатили трудоустроенным у них 2400 лицам в качестве зарплат, в совокупности, 720 тысяч лари. За этот же период зестафонский «Ферро», который из-за отсутствия электроэнергии 5 месяцев простаивал, и на котором трудоустроено менее 600 человек, выдал зарплаты на общую сумму 1 миллион 754,5 тысяч лари. Получается, что один завод заплатил рабочим в 2,4 раза больше, чем все предприятия сферы торговли и не только, вместе взятые. Между тем, доходы от сферы торговли в Имерети – лучшие в масштабах страны (за исключением Тбилиси). А рабочие «Ферро» живут гораздо хуже, чем работники торговой сферы.
Или возьмем «Чиатурмарганец», который начал работать, практически, с мая. За 5 месяцев предприятие выдало в виде зарплат 881,3 тысячи лари. Эта сумма на 285,8 тысяч лари превышает совокупный объем зарплат, выплаченных за 9 месяцев по всему Харагаули, и на 328,7 тысяч лари – объем зарплат, выданных, в совокупности, 114 предприятиями региона, в числе которых – мукомольные, хлебопекарные и кондитерские фабрики, мясокомбинаты, винодельческие, пивоваренные, производящие безалкогольные напитки компании и т.д.
Всего на «Ферро» и «Чиатурмарганце» с начала года (в условиях, что реально предприятия работали по 4-5 месяцев) было выплачено зарплат на сумму 2,6 миллиона лари, что на 361 тысячу лари больше совокупного объема зарплат, выданных за этот же период 667 предприятиями и организациями Вани, Багдади, Харагаули и Сачхере.
Обратите внимание на цифры – в этом году доля зарплат на «Ферро» и «Чиатурмарганце» (реально - за 4-5 месяцев) составила почти 12% от всего объема зарплат 2 тысяч 476 предприятий хозяйственной и бюджетной сфер региона.
Между тем, если учесть, что зарплаты на этих двух заводах получают, в совокупности, 5 тысяч рабочих, то получается, что средняя начисленная зарплата составила всего 104,7 лари, а средняя выданная – 58,4 лари. И это – парадокс. Получается, что там, где налажен учет, работник получает практически половину начисленной зарплаты, а там, где учета не ведется, реальная зарплата – в 405 раз больше начисленной.
Господин президент,
о тех цифрах, которые я называл, в стране не говорят. Если губернатор – не годен, и эти цифры – неприемлемы, его нужно заменить. Но эти цифры – лучшие в масштабах страны.
Не пора ли задуматься о негодности действующей системы, о принципах устройства страны, о полном бездействии контролирующих органов, не пора ли присмотреться к степени коррумпированности системы?!
Я думаю, что - пора, и что в этом случае мы сможем осуществить большой прорыв.
Именно с таким настроем мы готовились к этой встрече с нашими министерствами и ведомствами. Над сегодняшними документами работали республиканские органы, члены правительства, председатели парламентских комитетов, ВУЗы и НИИ. Именно с таким настроем мы, господин президент, месяц назад попросили вас встретиться с нами. И именно с таким настроем, и с болью, я перед этой встречей письменно зафиксировал свою позицию. Сегодня я вновь подтверждаю ее, и, несмотря на то, что она была обнародована,
хочу еще раз ее представить – на этой особенной встрече.
Господин президент,
кризис в экономике Грузии достиг критической отметки. Первейшим подтверждением этого является то, что на протяжении лет практически равны друг другу объемы производимой продукции и доходы бюджета страны. Подтверждение этого – и приватизация, и ее результаты, приватизация, которая была осуществлена, в основном, посредством ваучеров и нулевых аукционов. Так что не стоит удивляться тому, что основное имущество оказалось в руках государственных чиновников, парламентариев, бывших директоров, людей, разбогатевших за чужой счет. Из-за всего этого, вместо второй и третьей приватизации мы получили то, что большая часть предприятий была превращена в металлолом. И сейчас металлолом – главная экспортная продукция нашей страны. Это повлекло и тотальную безработицу.
Не нужно глубокого анализа для того, чтобы понять, что главный финансово-экономический закон – Налоговый Кодекс, принятый 13 июня 1997 года, стал стимулом финансово-экономического разрушения в последние годы. Именно в тот день, выступая в парламенте после утверждения Налогового Кодекса, я заявил, что этот закон приведет к финансовому кризису в стране. Мой прогноз, к сожалению, оправдался. Начиная с того дня, многие предприниматели, научные специалисты, политики требуют внесения в Кодекс изменений, однако все заканчивается безрезультатно. Требование же – простое: либеральная налоговая система. В условиях которой штрафные санкции государства за отсутствие учета, контрабанду, фальсификацию, искусственное доведение предприятия до банкротства должны выполнять главнейшую функцию – способствовать созданию в стране конкурентной среды, единого правового, экономического, финансового-налогового и экономического пространства.
Однако вместо размышлений об экономике, то есть спасении страны, Грузию охватили интриги. Политическое противостояние достигло апогея. Ответственность – мертва, коррупция достигла невиданных масштабов, неучтенность, контрабанда, фальсификация превратились в образ жизни. Страна разделилась на контролируемые, относительно контролируемые и неконтролируемые регионы, на бизнес-зоны. Система управления стала коррумпированной, коррумпированы – даже сам бюджет и закон. Так называемые правовые реформы усилили коррупцию и указали на этот путь низкооплачиваемым государственным чиновникам, представителям правоохранительных органов, служащим множества бессмысленных контролирующих органов (избежать этого пути смогли только сильные). Созданные этой системой политические силы, к сожалению, начали борьбу против отдельных явлений и личностей. Популизм затоптал страну, она превратилась в большой политический театр. Создалась ситуация, когда все борются друг с другом, то есть все борются со всеми. «Потерялись» государственные интересы, государственное мышление и государственные люди. Достойные люди – оскорблены. Эти силы ненавидят порядочных людей, тем более – во властях. А голодный и обессиленный народ смотрит на все это, и, к сожалению, даже находит в этом отдушину. Голодный и обессиленный народ поклоняется политическим акциям, создает себе фальшивых героев. Это – эпоха политической проституции,
когда достойных - оскорбляют.
Сегодня можно с уверенностью заявить, что кабальная налоговая система, вынуждающая жить по принципу – «Если не крадешь, работать не можешь», входила и сейчас входит в интересы определенных политических партий и групп. Не следовало усиливать политического влияния на предпринимателей. В результате, к сожалению, произошла их невиданная политизация. Кто-то из предпринимателей присоединился к правящей партии, кто-то - к оппозиции, кто-то стал членом парламента или государственным чиновником, а кто-то нашел себе покровителей в лице тех или иных руководителей.
Большинство остальных предпринимателей приспособились к жалкой финансово-экономической политике страны – свели «на нет» производство и присоединились к политике продажи металлолома и сдачи в аренду площади. Абсолютному большинству предпринимателей сегодня нравятся руководители и политики, занимающиеся взяточничеством и сомнительными сделками.
.
Результатом губительной финансовой политики явилось то, что сегодня главный источник госбюджетных доходов - не производственные предприятия, а обслуживающие отрасли - транспорт, связь, топливная энергетика. Тбилисский государственный университет считается крупным налогоплательщиком – он перечисляет в госбюджет гораздо больше, чем многие большие предприятия и известные фирмы. Прибыльны в стране – только обслуживающие отрасли. Более 95% предпринимателей - физических и юридических лиц, согласно документам, работают в убыток.
Результат губительной финансовой политики – разрушенная экономика, безденежные банки и денежные банкиры.
Результат губительной финансовой политики – искусственно поднятые, а не установившиеся в результате конкуренции цены на электроэнергию, газ, воду. Большая часть бюджета страны – это суммы, полученные не за счет производства в стране продукции, а из карманов населения, суммы, отнятые у находящейся в кризисном состоянии экономики. Часть руководителей этого не понимает. Они превратили страну в собственный бизнес, и не осознают создавшейся из-за вышеупомянутых проблем тотальной угрозы.
Общественно-политические события в стране на протяжении последних лет, тяжелое социально-экономическое положение, бюджетный террор и диктат мафиозных группировок обуславливают необходимость продуманных, разумных шагов, правильного развития политических и экономических процессов. Сомневаюсь, что ситуацию удастся исправить за один или два дня. Однако по ряду вопросов обсуждение и принятие рациональных решений необходимы уже сегодня.
Жить так и дальше – действительно недопустимо. Необходимы радикальные изменения финансовой политики, причем в соответствии с рекомендациями ученых, экономистов- практиков, а не продолжение существования в качестве безмолвного раба Международного валютного фонда.
Необходима система, при которой предпринимателя не будет устраивать отсутствие учета, когда он будет повышать свое благосостояние благодаря экономической деятельности, а не мошенничеству.
Необходима система, при которой население осознает, что низкие цены, установившиеся в условиях неучтенности, контрабанды и фальсификации – это беда - и для народа, и для страны. Что в условиях неучтенности, контрабанды и фальсификации богатые еще более богатеют, бедные становятся еще беднее, а страна пребывает в постоянном кризисе.
Необходима система, при которой поддержан сильный, при которой страна опирается не на слабую идеологию, как это происходит сегодня, а на сильного, мыслящего, порядочного, государственного человека, строителя и созидающего политика.
Линия спасения страны проходит по развитию экономики, производства, бизнеса. Мы начали идти по этому пути, но результатов пока не видно – нет поддержки, как нет и осознания, со стороны наших служб, контролирующих и налоговых органов, того, что этот путь – единственно верный.
Наша позиция неизменна – спасти страну, утвердить духовность и создать условия для развития бизнеса по силам – только ученым и поддержанному учеными производству.
19 октября, в Имерети, мы проведем большую экономическую встречу. Мы приглашаем всех – экономистов, ученых, предпринимателей, представителей власти.
Наша цель – чтобы политику насилия сменила новая экономическая политика. Новая экономическая политика для меня – политика наших великих предков, в первую очередь - Давида Агмашенебели и Нико Николадзе.
Во всем мире в основах экономики, производства - идеология, которой придерживался еще Давид Агмашенебели и другие наши цари. С тех, кто обрабатывал землю, по их указанию, брали в 3-4 раза меньше налогов. Они поддерживали людей дела, а не бездельников. Эти принципы должны утвердиться и в нынешней Грузии. Поддерживать следует мыслящего, сильного, деятельного человека, профессионала, а не слабого, необразованного, неспособного, бездельника.
Сегодня же - все наоборот!
Жить так и дальше – действительно уже нельзя!
Такое заявление, господин президент, я сделал несколько месяцев назад, и каждое из слов подтверждаю и сейчас.
В стране – экономический, я бы сказал, общий кризис действительно достиг критической отметки. И жить так и дальше – действительно недопустимо.
Этот вывод я сделал на основе серьезного анализа, долгих размышлений, консультаций с учеными и экспертами.
Я прекрасно понимаю, что когда выступление с таким тяжелым анализом происходит перед президентом, на собрании тысячи человек, то выступающий должен быть либо в оппозиции к президенту, представлять оппозиционную силу, либо у него должна быть искренняя вера в то, что положение можно исправить. В обоих случаях, у такого лица должно быть право на подобное выступление и, кроме того, программа по выправлению ситуации.
Оппозиционность сегодня – самое легкое и модное, особенно легко быть в оппозиции к президенту. К тому, что легко, обращаются слабые.
Я неоднократно говорил и сейчас подтверждаю, господин президент, что, несмотря на то, что многие ваши решения заставили меня переживать, я никогда не буду к вам в оппозиции. Я никогда не встану на ложный путь завоевания авторитета критикой и руганью в ваш адрес, несмотря на то, что сейчас уважением в обществе сейчас в большей мере пользуются именно оппозиционно настроенные к вам, и, в еще большей мере, что печально для страны и народа – враждебно настроенные к вам люди. Этот путь низких, малодушных политиков, путь разрушения страны, и я, господин президент, никогда на него не встану, поскольку, в первую очередь, люблю свою страну, а низкие, малодушные политики во мне всегда вызывали отвращение.
Я верю, господин президент, что изменить положение – реально возможно. Больше всего в этом направлении можете сделать вы. Необходимы рискованные и смелые реформы, которые народ сначала, возможно, не поддержит. Но после определенного этапа он поймет, что они – необратимы, и тогда поддержка будет особенной.
Я верю, что вам это – по силам. И сегодняшний разговор – подтверждение тому, что лично я в вас - верю. Я еще раз повторю то, что говорил уже неоднократно – я вас не хвалю, но поддерживаю. Те, кто вас восхваляет – они и «копают под вас», вам изменяют. А тех, кто вас не хвалит, но поддерживает, вы, к сожалению, слушаете в меньшей степени. Я вижу, чувствую это, но позицию не меняю, для меня главное – не должность, а быть человеком, настоящим мужчиной. Мне не хочется верить в то, что восхваляющих вас вы цените больше, чем поддерживающих вас, критически настроенных людей. Президента должен хвалить народ, а не руководитель. В народе число хвалящих вас катастрофически падает, а во властях, особенно исполнительных – катастрофически растет.
Это – действительно катастрофа, и ни к чему хорошему это не приведет. Положение должно быть исправлено незамедлительно. Необходимо освобождение от льстецов и доносчиков, приход во власть честных, талантливых людей, профессионалов и хороших организаторов, избавление от коррумпированной системы, и тогда у вас будет невиданная поддержка народа.
Пока этот шанс будет существовать, пока вы будете двигаться в этом направлении, у вас будет поддержка очень многих, в том числе и моя. Я ничего не прошу за это, наоборот, мое заявление об отставке, переданное вам в Боржоми, остается в силе. Повторяю, я никогда не буду к вам в оппозиции, как и не прошу никакого повышения, и вы это прекрасно знаете, господин Эдуард – я отказался от многих сделанных мне предложений, и особенно подтвердил эту мою позицию во время президентских выборов 2000 года. Я особо поддержал вас в день перед выборами - 8 апреля, когда состоялось мое большое телевизионное обращение к избирателям. А через два дня после выборов я сделал заявление перед журналистами, и зафиксированная в нем позиция неизменна и сегодня.
Тогда я сказал: «До тех пор, пока президентом страны будет Эдуард Шеварднадзе, большую должность, чем та, которую я занимаю, мне не предложат, но мне и не нужно, я это твердо решил. Потому что знаю, что и в будущем, так же, как еще в 1992 году, когда я занял должность в результате выборов, меня бы стали «терзать». Я поддержал Эдуарда Шеварднадзе не для того, чтобы он меня повысил в должности, а только потому, что на данном этапе не вижу человека, который бы мог сделать для страны больше, чем он».
Я в очередной раз подтверждаю эту свою позицию – сегодня, 19 сентября 2001 года, в присутствии президента, публично и всенародно.
Почему я верю в то, что вы сможете изменить ситуацию, это - неисправимый оптимизм, или моя уверенность основана на реальном анализе? Ответ на это будет в последнем абзаце. А до этого – в нескольких словах о том, есть ли у меня право на подобный разговор.
Вопрос о праве – тяжелейший вопрос для сегодняшней Грузии. Думаю, что многие политики до сих пор не осознали, что должны заслужить право на критику других. Это право должны давать тебе твой образ жизни и твоя готовность пожертвовать собой ради страны и народа.
Так пожелал Господь, что визит президента в Имерети совпал с 19 сентября – днем, когда три года назад Имерети, ценой жизни, предотвратила большое кровопролитие по всей стране, принесла мир Грузии, ее столице. И такую самоотверженность Имерети, Кутаиси, их отдельные руководители за последние 10 лет проявляли не раз.
Право на критику других – образ твоей честной и достойной жизни. Народ слабо верит в то, что во властях есть такие люди, но, к счастью, они есть, и время подтвердит это. На эту тему я больше ничего говорить не буду – время «скажет» гораздо больше.
Самое главное сейчас, господин президент - это то, что предлагает вам Имерети. Каковы наши предложения, в чем мы видим решение многих связанных с регионом проблемных вопросов, особенно социального и экономического характера. Сегодня на автомобильном заводе состоялось большое совещание. В присутствии вас, практически всего правительства, мы рассмотрели важнейшие вопросы. Начиная с острейших проблем «большого экономическогоp class="MsoNormal" стержня» страны – Чиатура-Зестафони-Ткибули, планов по задействованию промышленного потенциала края вместо нулевых аукционов, разработке программ с участием ученых, заканчивая приватизацией, большой программой, касающейся автомобильных, железнодорожных, воздушных путей сообщения и возможным строительством новой дороги и нового большого моста в Кутаиси, на реке Риони, при поддержке Евросоюза. Я считаю важнейшими решения, принятые в связи со строительством в Ткибули ТЭЦ, в связи с «Чиатурмарганцем», «Ферро», автомобильным, тракторным, электротехническим, литопонным заводами. И хотя до конца года осталось не так много времени, но эффективность принятых решений должен подтвердить и оставшийся период.
С экономической точки зрения я считаю большим прорывом состоявшееся обсуждение возможности обустройства на территории автомобильного завода, парка высоких технологий, бизнес-центра. Думаю, что результаты принятых решений в связи с энергетическим потенциалом Имерети, в первую очередь, по ГЭС, будут заметны уже в будущем году.
Сегодняшний выпуск «Вестник Имерети» посвящен проблемам Имерети и ее возможностям. Я не сомневаюсь, господин президент, что за вашим визитом последует специальное распоряжение, в котором будут отражены все главные проблемы региона– будь они экономического, финансового или социального характера. Это нужно всей Имерети, всей Грузии. И я уверен, что в вашем распоряжении найдет отражение и наше предложение об организации в Кутаиси, в мае 2002 года, международной бизнес-конференции. Мы предлагаем совсем иную, практически новую форму – организацию презентации бизнес-возможностей Имерети. И рассчитываем на вашу личную большую поддержку, а также на практическое участие всех министерств и ведомств страны в организации и проведении этого мероприятия.
Мы настоятельно просим, господин президент, чтобы в вашем распоряжении было указание на изучение тех предложений, которые мы выдвигали на протяжении многих лет. Из-за безответственного отношения целого ряда государственных звеньев все ограничивается лишь «добрыми пожеланиями». Я считаю, что это преступление, когда предложения одобряют, а затем не ударяют палец о палец для их изучения и реализации. Этот настрой уже смыл политическую жизнь страны, господин президент.
В 1997 году, 13 июля я выступил с этими предложениями в парламенте, были прекрасные оценки, высказана невиданная поддержка, а действий – никаких не последовало. С десятком реформаторских предложений я обратился непосредственно к вам, резолюции за 1995-2000 гг. – блестящие, но действий – никаких.
В 2000 году, 11 сентября я представил парламенту пакет предложений в связи с финансово-бюджетным устройством. Были очень высокие оценки, а результат – нулевой....
Главный этап вашей президентской избирательной кампании начался 8 февраля 2000 года в Имерети, в Гелати – тогда, у могилы Давида Агмашенебели, была произнесена великая речь, и завершился в Кутаиси 7 апреля - большой встречей в этом зале, которая транслировалась по всей Грузии.
В тот день в этом зале произошло историческое событие – было подписано соглашение между вами, как кандидатом в президенты, и интеллигенцией Имерети. Это была целая программа – по превращению Имерети в мощный экономический центр, Кутаиси и Имерети в целом – соответственно, в большой научный и университетский город и край, по поддержке развития культуры, искусства, образования, спорта, социальной сферы, по проведению реформы финансово-бюджетной системы. Это был и есть – значительнейший документ. Вы с ним заранее ознакомились, в присутствии всех его подписали, и благодарная Имерети подержала вас на выборах. Уже будучи президентом, вы наложили на этот документ резолюцию. Однако результат – практически нулевой.
Я не случайно акцентировал внимание на этом вопросе, господин Эдуард. Это – не программы лично Шашиашвили, в их подготовке участвовали ученые, специалисты, эксперты, они были поддержаны на краевом собрании. И такое отношение к этим программам рождает в людях разочарование во властях, плохой настрой по отношению к ним.
Хочу заявить прямо – коррупция – это не только взятка, коррупция – это и служебное преступление. Является ли оставление без внимания хороших предложений, хороших программ – коррупцией, служебным преступлением? У меня только одна оценка – да, является! То, что представленные нами предложения и программы были хорошими, признают и исполнительная, и законодательная власти. Но реальность – то, что они остаются без внимания. Вот это и есть политическая коррупция, коррумпированная система, которая разрушает эту страну и ставит людей в невыносимые условия.
Мне бы очень хотелось, господин президент, чтобы ваш визит оставил бы совсем иной след, и не только в жизни Имерети, но и всей страны, поскольку наши программы и предложения касаются не только Имерети, и ценно – то, что в Имерети – не местнический, а общегосударственный настрой.
Хочу надеяться, что скоро с участием членов правительства будет подготовлен соответствующий проект, который после вашей подписи станет программой, а за ее исполнением будет учрежден особый контроль, и лично вы будете интересоваться о ходе ее реализации. Желательно, чтобы итоги исполнения программы за шесть месяцев 2002 года были заслушаны на заседании правительства, а годовые итоги были рассмотрены под руководством государственного министра.
Сегодня, господин президент, мы передали вам предложение заслушать на заседании правительства мой отчет по борьбе с коррупцией. Я придаю рассмотрению этого вопроса принципиальное значение, однако мне бы не хотелось, чтобы оно прошло так же, как когда те или иные министры и губернаторы представляют на заседаниях информации на эту тему. Я вообще – против того, чтобы на заседаниях правительства заслушивались информации от тех или иных звеньев власти. Во время таких докладов авторы говорят о проделанной работе, и при этом мешают ложь с правдой, сделанное с несделанным, и делать выводы – очень сложно. Если все так борются с коррупцией, как убежденно говорят об этом на заседаниях правительства, тогда почему ее масштабы так растут?!
Я хочу представить на заседании правительства не информацию, а отчет. При этом моими содокладчиками должны быть прокурор страны, председатель Антикоррупционного совета, министр внутренних дел, председатель Контрольной палаты, президент Национального банка, председатель департамента статистики. А перед рассмотрением этого отчета должно быть проведено изучение ситуации в региональных звеньях власти в Имерети всеми звеньями власти страны, всеми министерствами и ведомствами, неправительственным сектором и масс-медиа. Эта встреча не должна носить формального характера. Должен быть известен состав каждой из комиссий государственных ведомств и неправительственного сектора, их местонахождение в период изучения, телефонный номер каждого члена комиссии. У каждого гражданина должна быть возможность свободной с ними встречи, у каждого должностного лица, начиная с уполномоченного президента, должна быть возможность представления в ту или иную комиссию материалов, уличающих любое звено власти, начиная с краевой администрации. Правительство должно заслушать на заседании мой отчет именно после такого – масштабного изучения.
Мне бы очень хотелось, господин президент, чтобы вы поддержали это предложение. Я не сомневаюсь, что ваше распоряжение затронет и этот момент.
Господин президент, господа, позвольте мне перейти от прагматичной части нашей программы на соображения общего характера, и выразить мою принципиальную позицию по ряду вопросов широкого плана, я бы сказал, государственного значения, без решения которых преодоление кризиса, улучшение экономической ситуации, усиление борьбы с коррупцией – невозможны.
Первое. Нынешняя система территориального устройства и разделения полномочий властей – неприемлема. Мы живем в сверхцентрализованной стране. Все права – «в руках» центра, обязанности распределяются по вертикали, и чем больше уменьшаются права, тем больше растут обязанности. Это - уродливая система. В условиях такой системы выборы не могут быть демократическими. Выборы, проведенные в условиях такой системы, обостряют кризис, усиливают коррупцию. Управление страной – это не концентрация власти и полномочий, это – разделение власти и полномочий. Министерства, контролирующие республиканские органы с неограниченными правами и абсолютно бесправные мэрии, гамгеоба (районные управы), сакребуло (органы местного самоуправления), как это сейчас в Грузии, ни к чему хорошему в стране не приведут.
Невероятно, но факт, что сейчас наблюдается стремление не только к звеньям власти с большими правами, но и к «бесправным» звеньям власти и должностям, и, что еще больший парадокс – к практически «беззарплатным» должностям. Почему? Потому что в стране все еще остается старый стереотип – страх перед должностным лицом. За этим страхом – коррупция, защита своего бизнеса. Вот поэтому и стараются очень многие занять любую должность, даже ту, к которой не прилагаются ни права, ни высокие зарплаты.
Это и есть коррупционная система.
Необходима полная реформа управления страной, распределение власти и полномочий таким образом, чтобы права нижних звеньев возросли, а права и обязанности на всех уровнях были перераспределены и синхронизированы.
Нуждается в серьезном пересмотре принцип территориального устройства страны. Сегодня действует следующий принцип – всё касается всех, все отвечают за всё, и все – начальники всех. Демократия – это не коллективизм. Демократия – это персонификация, ответственность конкретной личности за конкретное дело.
Что может быть большим уродством, чем когда власти всех уровней думают, что работают хорошо, а страна в это время рушится. Если мы работаем хорошо, то почему дело идет плохо?!
Второе. Необходимо проведение широкомасштабной финансовой и, в целом, денежно-кредитной реформы. Действующая сегодня система исходит из государственного устройства, сверхцентрализованное государственное устройство подкрепляется сверхцентрализованной денежно-кредитной системой.
Я не побоюсь заявить – страна живет по преступному Налоговому Кодексу, который убил экономику, принес полную безработицу, сделал нас рабами других стран, привел к невиданным масштабам коррупции, усилил противостояния и интриги.
Время не ждет. Необходима полная либерализация налоговой системы страны, и, параллельно, «драконовская», доводящая до банкротства система штрафов за отсутствие учета – так, как это происходит во всех цивилизованных странах.
Яснее ясного, что таможня страны уничтожила сельское хозяйство, пищевую, перерабатывающую, легкую промышленность, традиционные для Грузии отрасли, и обогатила несколько десятков руководителей и пару регионов страны. Это можно назвать «преступлением века» в отношении Грузии. Стране нужен такой таможенный режим, в условиях которого при импорте в отношении такой продукции, которая производится внутри страны, действовали бы высокие таможенные ставки, а той продукции, которая не вообще производится в Грузии – нулевые ставки. Необходимо ввести нулевые ставки и на вывоз из страны продукции, которая производится в избытке, и высокие ставки на вывоз дефицитных продуктов. Если бы действовал такой таможенный режим, то страна с традиционно развитым птицеводством не заполнялась бы ввезенным из-за рубежа мясом птицы, вообще, импортными продуктами питания, и не опустошалась бы вывозом уникальных видов древесины и металлолома.
А то, что до сих пор в стране не действует должная таможенная система – это и есть коррупция, и именно это устраивает тех людей, которые лоббируют принятие подобных законов.
Третье. Если мы хотим бороться с коррупцией, то нужны не разговоры, а система, хотя бы простая. Зарплаты в государственных органах не должны быть менее 200 лари, а ассигнования на содержание властей должны быть сокращены хотя бы на 5-7%. Давайте сделаем это в будущем году, и бюджет страны возрастет минимум в 3 раза. Во столько же раз, а может и больше, возрастут пенсии и зарплаты.
Четвертое. Борьба с коррупцией – это учет. Сегодня урегулирование системы учета не входит практически ни в чьи интересы. Необходимо введение простой системы, при которой население будет заинтересовано в учете. Давайте свяжем рост зарплат и пенсий с исполнением бюджета. А для улучшения учета введем кассовые аппараты. Это, кстати, мы уже сделали в Кутаиси при вашей поддержке, и за год результаты были удвоены. В масштабах страны это принесет особый эффект. Сделать это – нетрудно, необходимы элементарная порядочность и желание.
Пятое. Нуждается в серьезном анализе показатель прибыли. Чтобы более 90% предпринимателей не имели прибыли – непредставимо даже для страны папуасов. Подобное творится только в Грузии, и это – полная коррупция. Наше предложение – увеличить налог на имущество. Это стыдно, когда «за копейки» покупают огромные здания, земли, и ничего не производят, ожидая хороших времен. От здания только тогда есть польза, когда оно несет производственную нагрузку, а от земли – когда ее обрабатывают. Высокий налог на имущество – вот что будет эффективным. А для того, чтобы он хорошо работал, и, одновременно, прибыль – не укрывалась, мы предлагаем снижать повышенный налог на имущество для производственных субъектов в зависимости от уровня их прибыли - в 3-4 раза, а то и до нуля. Не нужно бояться этого - это повлечет усиление в стране процесса производства, особенно малого бизнеса. В несколько раз возрастут число трудоустроенных лиц, платежеспособность населения, а также бюджетные доходы. Это будет серьезной реформой – с важнейшими результатами.
Шестое. В стране должны быть определены приоритеты экономического развития и составлены соответствующие программы. Главным приоритетом, по нашему мнению, наряду с использованием природных энергоресурсов должны стать сельское хозяйство, пищевая, перерабатывающая и легкая промышленность. Наше предложение – запретить вывоз из страны сырья – древесины, лома и т.д. Пусть экспортируется готовая продукция. При этом должна быть создана среда, благоприятствующая росту экспорта.
В стране должны быть созданы условия, благоприятствующие производству предметов бытового назначения. Стыдно, когда такие элементарные предметы, как мыло, полотенца, салфетки, та же туалетная бумага импортируются из-за рубежа. Подобное положение дел, во-первых – большая предпосылка для коррупции. А, во-вторых, у этой продукции есть гарантированный рынок, и ввоз ее из-за рубежа равноценен оставлению без работы до тысячи человек. В-третьих, по нашим расчетам, бюджет теряет из-за всего этого более 100 миллионов лари ежегодно.
Господин президент, в стране часто говорят о необходимости выделения денег в экономику, иногда – даже ультимативно. Бюджет страны должен быть не социальным бюджетом, а бюджетом развития. Мы предлагаем ежегодно предусматривать в бюджете 100 миллионов лари на выдачу ссуд тем компаниям, которые будут заранее закупать сельскохозяйственную продукцию у крестьян, перерабатывать ее, а основную часть готовой продукции - импортировать. Компании, которые будут заниматься этим, должны быть отобраны на конкурсной основе.
За два года Грузия превратится в сильнейшую страну с развитым сельским хозяйством. Государство все равно тратит деньги на этих людей, и, при этом, остается недовольным результатами. Богаче становятся лишь единицы, раздаваемые ежемесячно 6-7 лари в уровне благосостояния ничего не решают, а вот коррупцию – усиливают.
Внедрив на эту систему, можно будет перевести детские сады на питание за государственный счет. И это будет не социализм, а мероприятие с большим экономическим эффектом.
На 100 миллионов лари можно будет заранее закупать продукты от 100 тысяч фермерских хозяйств, живущих в селах семей. А тысяча лари, полученная каждой из семей, способна сделать чудеса. Вместе с тем, деньги должны выплачиваться только тем семьям, в получении продукции от которых будут реальные гарантии.
В случае вашей поддержки, мы готовы представить вам обоснованную и подкрепленную расчетами экономическую программу. Ее реализацию можно начать с относительно малой суммы – 10-20 миллионов лари. Думаю, изыскать такую сумму в Грузии будет несложно, как и дополнительные суммы, тем более что, сколько будет выделено на эти цели, еще столько же вернется в бюджет, а для населения страны эта программа будет иметь огромное значение. Эту программу мы предлагаем реализовать в масштабах всей страны. Обслуживать суммы должно министерство финансов – в соответствии с заранее установленными правилами. Мы – лишь выдвигаем предложение, все остальные вопросы должна будет решить сформированная президентом комиссия.
Седьмое. Нуждается в решении вопрос приоритетности образовательной сферы. И это, в первую очередь, должно получить отражение в правильной финансовой политике. Во-первых, мы – бедная страна, финансируем здания и ВУЗы, а не студентов. Во-вторых, отдачи от потраченных сумм – нет. И, что самое главное – студент не чувствует ответственности за потраченные на его образование суммы. Мы предлагаем упразднить вступительные экзамены. То есть, внедрить принцип – поступить легко, учиться – трудно. При этом деньги на учебу студентам должны выдаваться в виде кредитов, которые они должны будут возвращать государству и системе образования позже, поэтапно, в случае их трудоустройства на гарантированную высокооплачиваемую работу. Лекции должны читать только профессоры и доктора (за исключением особых случаев), и у них должны быть самые высокие в стране зарплаты. Экзамен должен быть письменным, и принимать его должны другие – не те, кто читал лекции. Лектор должен читать лекции только в одном ВУЗе. Для преподавания в другом высшем учебном заведении нужно будет особое разрешение, причем зарплата его в этом случае должна быть в 2 раза выше, чем в основном ВУЗе. Будут внедрены параллельные кафедры, параллельные лекции. Это будет огромная реформа высших учебных заведений, и откладывать ее – нельзя, потому что в скором времени другие страны нас слишком сильно опередят, и опоздание чревато потерей с такими усилиями установившихся традиций.
Утверждением принципа финансирования студентов, учителей мы сможем создать сильную систему образования, ориентированную на лекторов-профессоров. Первые шаги в этом направлении, предпринятые при вашей поддержке в Кутаиси – подтверждение этому. Мы не сомневаемся в дальнейшем усилении этого процесса и превращении Кутаиси, всей Имерети – при вашей практической поддержке – в сильный университетский и научный центр.
Мы просим также, господин президент, изменения критериев оценки руководителей. Должно уйти в прошлое время, когда руководители районных управ, мэры, уполномоченные президента, те же министры ценились бы за раздачу пенсий и зарплат педагогам. Если в том или ином городе, районе, не развиваются культура, образование, бизнес, не делаются дороги, не решена проблема с обеспечением водой, другими коммунальными услугами, если не ведется благоустройство, не усиливается процесс строительства, если население нищает, то зачем нам такие мэры, руководители районных управ и председатели местных органов самоуправления?! Или зачем нам нужен такой уполномоченный президента, который не создает подобный настрой?! И, вообще, зачем нам нужен на государственной должности человек, который по натуре не является созидателем, и реальных дел которого население не видит?!
Я неоднократно отмечал и в очередной раз повторю - народ более справедлив, чем власти. Он знает, что сделать все сразу – невозможно, но чувствует, что результаты могли быть в 2-3 раза лучше, условия жизни людей могли быть менее сложными. Руководители, власти, которые не ощущают этот настрой, уже несправедливы. От них мы должны избавляться незамедлительно.
Мы предлагаем вам, господин президент, оформить договор с мэрами и руководителями районных управ. Договор должен быть очень конкретным, и, что главное – «напряженным». Он должен содержать пункты о том, что нужно сделать, причем - не по мнению представителей местных властей, а по заключению экспертов. Работу с другим настроем я не представляю. Терпению народа есть предел. Число руководителей растет, катастрофически увеличивается число контролирующих органов, практически везде - мизерные зарплаты, и при этом желающих занять должность – бесчисленное множество, соответственно, бесконечно возросли и масштабы протекционизма. Условия же существования населения – ничуть не улучшаются. Ответственность должностных лиц должна быть закреплена договором такая, чтобы не устраивала никого, кроме порядочного, способного, ответственного человека, профессионала. Соблюдением этого принципа мы добьемся, чтобы органы власти работали на пределе возможностей.
Мы также считаем необходимым, господин президент, сократить в стране в несколько раз число контролирующих органов. Во-первых, уже стыдно – в последнее время рабочие места создаются только в государственных и контролирующих органах. Во-вторых, какое другое государство наделит мандатом контролирующего лица человека практически без зарплаты. Я уже не говорю о том, что коррумпированность системы – еще одно серьезное основание для того, чтобы предпринять такой шаг.
Я искренне верю, что переход на договорную основу в органах власти, сокращение в несколько раз числа контролирующих органов и запрет на осуществление проверок лицами, зарплата которых – менее 300 лари (при этом зарплата должна быть не фиксированной, а назначаться «по выработке») приведут к увеличению в несколько раз бюджета страны и резкому сокращению масштабов коррупции.
И еще одно. Это вопрос, который был поставлен еще в 1997 году, но который до сих пор не был рассмотрен – о создании комиссии, наделенной доверием народа.
В прессе, на телевидении участились факты, когда результаты проверок, проведенных государственными органами, ставятся под сомнение. Между тем, каждый руководитель доказывает свою правоту. В результате у каждого - своя правда, свой анализ, свои цифры.
Мы предложили прессе, телеканалам, неправительственным организациям, чтобы они по итогам встреч с населением в городах и районах подобрали по одному из специалистов от каждого района (юриста, финансиста, экономиста), это - около 80 человек в масштабах страны. Я не сомневаюсь, что это действительно будут профессионалы и неподкупные люди. И вот эта, сформированная комиссия должна проверить законность бюджетных доходов и расходов во всех районах и регионах Грузии. Эта же комиссия должна проверить источники финансирования политических партий, деятельность действующих в стране фондов, законность распределения и расходования инвестиционных сумм, гуманитарной помощи, и все эти материалы публиковать в прессе.
От президента в данном случае тоже нужна будет поддержка - он должен стать гарантом того, что этой комиссии будет предоставлено право проверки всех соответствующих органов.
Это явится большой акцией в деле борьбы против коррупции, и, что самое главное – население поймет – кто есть кто.
Проведение выборов после такой работы комиссии и публикации ее результатов будет иметь огромное значение.
Это наша принципиальная позиция, и я готов сотрудничать со всеми, кто разделяет эту идею, а также встретиться и обсудить ее с теми, кто с ней не согласен.
Господин президент,
в завершение своего выступления хочу сказать, что сегодня мы предложили вам крайне напряженную программу. Доклад получился тяжелым и острым, но, повторюсь, реальность, условия жизни людей – еще более тяжелы, чем я смог об этом рассказать. Такая ситуация и во всей стране, и непосредственно в Имерети, и время – больших размышлений и рискованных шагов по проведению неотложных реформ.
Мы прекрасно осознаем, в каком сложном вы оказались положении. Очень нелегко, когда в стране одновременно идут сразу несколько процессов. Идет смена одной формации – социалистической другой – капиталистической. Это – во-первых. Второе – нарушена территориальная целостность страны и идет процесс ее восстановления. Третье – страна перенесла тяжелую внутреннюю войну, разгул бандформирований, и сейчас идет ликвидация последствий. Четвертое – страна из-за ряда внутренних или внешних факторов погрязла в коррупции, и сейчас идет непростой процесс освобождения от нее. Пятое – без реформ в стране ничего не получится, и этот процесс тоже идет. Между тем, для любой страны реформы – довольно острый и болезненный процесс. Шестое – страна голодна и обессилена, люди помнят лучшую жизнь, у них – ностальгия по этой жизни, и им трудно поверить, что через несколько лет Грузия может стать страной с таким высоким уровнем жизни, какого в ней раньше никогда не было. В голодной и обессиленной стране добро раздроблено, а зло собрано в один кулак. Это нужно преодолеть, и этот процесс тоже идет, однако очень сложно. В такое время, как правило, «высоты берет» популизм и использовать народ против всего прогрессивного, реформаторского – легко, страна ввязывается в интриги и политическое противостояние. Седьмое – идет процесс утверждения международного авторитета страны. Трудно представить, что какая-либо страна сможет справиться со столькими процессами сразу. Трудно и Грузии, но мы должны надеяться на победу грузинской мудрости, интеллекта, наших исторических корней и генетического кода.
Я верю, что вы сможете преодолеть эти процессы и этот период, освободить страну из этих клещей, что мы сможем сделать это – все вместе.
Вы стоите перед историческим выбором, господин Эдуард! Либо вы остаетесь масштабной личностью в истории Грузии, либо период вашего президентства будет признан ничтожным. У вас есть оба этих шанса. В середине доклада я отметил, что в конце скажу, почему я в вас верю, и почему вас поддерживаю. Так вот, потому, что вы по натуре – не такой человек, который упустит шанс остаться в истории Грузии масштабной личностью. Для нашей страны это имеет огромное значение.
Во время встречи в Боржоми вы сказали мне - вот, пройдут эти выборы, и вы увидите такого Шеварднадзе, какой необходим для урегулирования в стране внутренних проблем, увидите такого Шеварднадзе, которым будете гордиться. Выборы закончились, господин Эдуард, и мы хотим увидеть такого Шеварднадзе, такого президента, и вы - действительно в силах сделать это.
Сделайте эти шаги, и у вас будет невиданная поддержка народа. Поддержка тех, кто во власти, будет меньшей, но народная поддержка – лучше, и в этом процессе Имерети будет с вами.
Хочу повторить еще раз – для президента поддержка народа лучше поддержки государственных руководителей. <//span p>
Большое спасибо!
(«Вестник Имерети», 14 января 2002 года, №4-5-6)
strong
No comments:
Post a Comment